zarejestruj się zaloguj się

Niemowlę – co powinno umieć?

Tekst: lek. Aleksandra Świercz
Niemowlę – co powinno umieć?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. listopada, 2013

Pierwsze 4 miesiące życia dziecka to niezwykły okres, kiedy dziecko poznaje własne ciało i uczy się jak nad nim panować. Dobrze jest wiedzieć, jak wspomagać prawidłowe dojrzewanie naszej pociechy. Jest to także czas pierwszych kontaktów maluszka z otoczeniem i to właśnie wtedy zaczyna tworzyć się więź z dzieckiem.

lek. Aleksandra Świercz
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Ocena rozwoju niemowlęcia

     

    Przyglądając się wzrastaniu niemowlęcia dobrze jest wiedzieć, co kryje się pod pojęciem rozwoju psychoruchowego dziecka. Są to cztery podstawowe dziedziny:

    • sfera ruchowa,
    • rozwój mowy,
    • funkcje poznawcze,
    • reakcje społeczne.
    • Należy również zwrócić uwagę na czynniki, które wyraźnie wpływają na proces rozwijania się małego dziecka, czyli:
    • czynniki genetyczne,
    • środowisko naturalne,
    • wpływ otoczenia oraz sposobu wychowywania,
    • indywidualną aktywność i temperament dziecka.

    Bardzo istotny jest fakt, iż rozwój dziecka następuje zawsze w konkretnych fazach. Oznacza to, że dopiero osiągnięcie przez malucha określonej fazy dojrzewania, pozwala mu na wejście w dalszy etap rozwoju, np. niemowlę najpierw uczy się przekręcać z brzuszka na plecy, a dopiero później zaczyna siadać. U większości zdrowych dzieci kolejność tych faz jest bardzo podobna, mimo to istnieją indywidualne różnice w dojrzewaniu każdego malucha. Dlatego też przy ocenianiu postępów w rozwoju powinno się wziąć do uwagę stan zdrowia małego dziecka, warunki, w jakich jest wychowywane, tempo rozwijania się rodziców oraz rodzeństwa w dzieciństwie, itp. Obok tempa występowania faz rozwojowych u małego dziecka, niezwykle ważny jest także rytm jego dorastania, czyli równomierne tempo postępów w dojrzewaniu malucha w różnych sferach. Czasem zdarza się, że różnice w tempie rozwoju w poszczególnych dziedzinach mogą doprowadzić do zaburzenia harmonii we wzrastaniu dziecka. Warto zaznaczyć także, iż to czy niemowlę dobrze widzi i słyszy ma decydujący wpływ na rozwijanie się u niego zdolności mówienia, procesów poznawczych czy relacji społecznych.

    W końcu, dobrze jest pamiętać, że w szczególności 1 rok życia dziecka jest czasem, kiedy rozwija się ono najintensywniej. Ośrodkowy układ nerwowy niemowlęcia jest wtedy niezwykle podatny, pojawiają się jego nowe funkcje i zdolności, a działanie niekorzystnych bodźców może mieć wpływ na późniejszy rozwój malucha.

     

    1 miesiąc życia niemowlęcia

     

    Pierwsze 28 dni życia małego dziecka to okres noworodkowy, w czasie którego niemowlę powinno w pełni przystosować się do życia poza organizmem mamy. Intensywnie dojrzewają na tym etapie wszystkie narządy dziecka, również jego układ nerwowy kierujący aktywnością psychoruchową maluszka.

     

    Rozwój ruchowy

     

    U noworodka można zaobserwować zwiększone napięcie mięśni, głownie kończyn. Z tego powodu niemowlak ułożony na pleckach ma z podkurczonymi nóżkami, rączkami zgiętymi lub ułożonymi asymetrycznie. Główkę ma zazwyczaj przekręconą na bok, najczęściej na prawą stronę, z rączką wyprostowaną po tej właśnie stronie, a drugą po stronie przeciwnej zgiętą.

    W pozycji na brzuszku niemowlę potrafi już dźwigać główkę i przekręcać ją na boki, co pozwala mu swobodnie nabierać powietrza.

    W czasie czuwania (czyli około 5 godzin na dobę) noworodek zwykle nie leży spokojnie, lecz wykonuje wiele chaotycznych, nieskoordynowanych i nieplanowanych ruchów, np. macha rączkami, rusza nóżkami lub wierci się. Dobrze jest wiedzieć, że u niemowlęcia występuje szereg odruchów bezwarunkowych. Są to np.:

    • odruch obejmowania (Moro) – jest to reakcja dziecka na nagłą zmianę jego pozycji, silne światło czy dźwięk; w odpowiedzi dziecko rozchyla wyprostowane rączki oraz zaczyna płakać, po chwili jednak zgina kończyny jakby obejmując się;
    • odruch pełzania– gdy podrażnimy stopy noworodkowi leżącemu na brzuszku, zazwyczaj zaczyna on ruszać na przemian nóżkami i wygląda to jakby pełzał;
    • odruch kroczenia– pojawia się, kiedy uniesione pionowo niemowlę dotyka stópkami podłoża; powinno wtedy wykonywać ruchy nóżkami podobne do kroczenia;
    • odruch chwytny górny– polega on na zaciśnięciu przez noworodka piąstki, gdy wcześniej uciśniemy na środek jego dłoni;
    • odruch chwytny dolny– czyli zgięcie palców po uciśnięciu ich nasady na stópce.

    Jest też zupełnie normalne, gdy dziecko przed ukończeniem 1 m.ż. podtrzymywane pionowo pod paszkami nie potrafi utrzymać stabilnie główki.

    Natomiast w czasie snu, można zauważyć u noworodka nagłe ruchy nóżek lub rączek oraz grymasy na jego twarzy, które noszą nazwę mioklonii przysennych.

     

    Mowa

     

    Noworodek wydaje tylko krótkie, gardłowe dźwięki, takie jak ziewanie, sapanie czy chrząkanie. Natomiast wszystkie swoje potrzeby czy niedogodności oznajmia odruchowym płaczem.

     

    Funkcje poznawcze

     

    Nowo narodzone dziecko porusza oczkami zupełnie chaotycznie i nie potrafi skupić wzorku nawet na chwilę, co jest zupełnie normalne. Około 2 tygodnia życia jest dopiero w stanie skupić uwagę na kolorowym przedmiocie, a pod koniec 4 tygodnia życia zazwyczaj wodzi już za nim oczkami po łuku ok. 90⁰.

    U noworodka możemy zaobserwować także:

    • odruch ssania– jest to reakcja dziecka na podrażnienie okolicy ust; wykonuje ono wtedy ruch złożony z ssania, połykania i oddychania;
    • odruch szukania pokarmu, czyli skręt główki w stronę bodźca dotykowego np. drażnienia policzka; dodatkowo maluszek wysuwa zwykle język i zaciska wargi.

     

    Reakcje społeczne

     

    Noworodek nie potrafi odróżnić jeszcze swoich rodziców od innych osób. Jednak pod koniec pierwszego miesiąca życia uspokaja się słysząc głos matki.

     

    2 miesiąc życia niemowlęcia

     

    Rozwój ruchowy

     

    W tym okresie wyraźnie zwiększa się masa i siła mięśni niemowlaka, a małe dziecko staje się bardziej ruchliwe. Maluszek nadal wykonuje jeszcze sporo mimowolnych ruchów i nie jest jeszcze w stanie samodzielnie zmieniać pozycji ciała. Największym jego osiągnięciem jest unoszenie główki i ramion w pozycji na brzuszku. Jest to jednak dla niemowlęcia duży wysiłek, więc może się zdarzyć, że po kilkunastu sekundach jego główka bezwładnie opada. Z tygodnia na tydzień czas ten będzie się wydłużał i pod koniec 2 m.ż dziecko utrzymuje główkę pionowo już ok. 1 min. Dodatkowo maluszek zaczyna w tym czasie unosić górną część klatki piersiowej podpierając się na przedramionach. Niemowlę coraz rzadziej zaciska już piąstki i wspierając się na przedramionach otwiera dłonie.

     

    Mowa

     

    Dźwięki, które zaczyna wydawać wtedy niemowlę to „gruchanie” lub „guganie”. Są to w większości tony gardłowe, którymi dziecko próbuje okazać radość i zadowolenie. Na początku można zauważyć, iż małe dziecko jakby zdziwione nową umiejętnością wsłuchuje się we własny głos. Następnie stara się gruchaniem odpowiadać na kierowane do niego słowa, a dodatkowo rozróżnia intonację głosu rodziców. Z tego powodu poprzez wyraz twarzy oraz brzmienie głosu można przestraszyć lub uspokoić niemowlę.

     

    Funkcje poznawcze

     

    Niemowlak potrafi już wodzić wzrokiem za przedmiotem poruszającym się po łuku 180⁰.

     

    Reakcje społeczne

     

    2-miesięczne dziecko zaczyna świadomie kontaktować się z matką i innymi członkami rodziny. Skupia wzrok na pochylonej nad nim twarzy i świadomie się uśmiecha. Pierwszy taki uśmiech powinien pojawić się u niemowlęcia około połowy 2 m.ż.

     

    3 miesiąc życia niemowlęcia

     

    Rozwój ruchowy

     

    W tym okresie niemowlę zaczyna przekręcać się z brzucha na plecy. Co więcej, w pozycji na brzuszku pewnie utrzymuje uniesioną główkę oparte na przedramionach i rozgląda się z zainteresowaniem. Jeśli natomiast spróbujemy podciągnąć dziecko za rączki z leżenia na pleckach, powinno ustabilizować pionowo główkę na przynajmniej kilkanaście sekund. Niemowlak zaczyna również świadomie sięgać po zabawki, stara się je uchwycić, a następnie trzymając w dłoni potrząsa nimi.

     

    Mowa

     

    Niemowlę nadal wydaje dźwięki podobne do gruchania, czasem uda mu się także zaśmiać się głośno i wyraźnie.

     

    Funkcje poznawcze

     

    Małe dziecko potrafi już odprowadzać wzrokiem odchodzącą matkę. Dodatkowo, na tym etapie dużo lepiej skupia wzrok na pokazywanym przedmiocie oraz odwraca główkę za zabawką, która go zaciekawi. Częściej zdarzają się momenty skupienia uwagi dziecka, a zainteresowane zabawką zaczyn bawić się samo. Niemowlę jest również uważne na dźwięki i zaczyna szukać wzrokiem ich źródła. Z dużym zainteresowaniem maluszek przygląda się także własnym rączkom. Odkrywa do czego one służą przez wkładanie paluszków do buzi, czy uderzanie trzymaną zabawką czasem nawet w siebie.

     

    Reakcje społeczne

     

    3-miesięczny niemowlak coraz lepiej komunikuje się z otoczeniem. Można zauważyć, iż jest wyraźnie radosny, potrafi śmiać się całą buzią i odpowiada uśmiechem na uśmiech. Co więcej, na widok przygotowań do karmienia zdecydowanie się ożywia i niecierpliwi się. Maluszek w dalszym ciągu zaznacza krzykiem wszystkie potrzeby, czyli głód, pragnienie czy pełnego pampersa. Na tym etapie niemowlę inaczej też okazuje swój smutek czy ból – zaczyna płakać łzami, a czasem zdarza mu się żałośnie łkać. Warto zwrócić uwagę, że małe dziecko najpierw uśmiecha się, a potem płacze łzami.

    W tym okresie wydłuża się dzienna aktywność niemowlaka. Budzi się nie tylko na karmienie, ale także aby poruszać się, pobawić rączkami i ulubioną zabawką, uśmiechać się czy pogruchać. Istotne jest, aby zapewnić dziecku swoją bliską obecność, mówiąc do niego, bądź nucąc przyjemną melodię. Maluszek często reaguje radością, gdy pochylamy się nad nim mówiąc pieszczotliwie, dlatego ważne jest, aby w ten sposób już od pierwszych miesięcy zapewniać atmosferę ufności. Dobrze jest jednak nie przyzwyczajać dziecka, że przy każdym nachyleniu się nad nim, będziemy brać je na ręce.

    Autor: lek. Aleksandra Świercz

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.