zarejestruj się zaloguj się

Nauka mówienia

Tekst: lek. Aleksandra Świercz
Nauka mówienia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 12. listopada, 2013

Rozwój mowy jest bardzo ważnym etapem w życiu dziecka ponieważ dzięki niej zaczyna się ono komunikować werbalnie z otoczeniem. Watro pamiętać, że jej rozwój zaczyna się już w okresie niemowlęcym i jest bardzo intensywny aż do wieku około 9 lat.

lek. Aleksandra Świercz
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Niemowlę a rozwój mowy

     

    Dziecko już od urodzenia przygotowuje się na odbiór dźwięków ludzkiej mowy. Na początku niemowlę uczy się z otaczających je szumów rozpoznawać głosy rodziców i najbliższych. Potem stara się rozróżniać poszczególne dźwięki i samo je naśladuje. Wpatruje się w mówiącą do niego matkę, zaczyna poruszać ustami i wokalizuje swój język. Na tym etapie niemowlak uczy się do czego służą jego struny głosowe, gardło i usta, dlatego też około 2-3 miesiąca życia jego mowa to głównie gruchanie z przewagą dźwięków gardłowych.

    Około 5 m.ż.małe dziecko zaczyna gaworzyć używając krótkich sylab. Następnym etapem rozwoju mowy jest śpiewne gaworzenie i tworzenie przez niemowlę ciągu sylab np. ba-ba-ba, które pojawia się między 6 a 7 m.ż . Dzięki wielokrotnemu powtarzaniu jednego dźwięku lub sylaby maluszek kojarzy to, co „mówi”, z tym co słyszy. Tak też opanowuje wymowę konkretnych głosek. Jest to już wstęp do mowy właściwej.

    Na tym etapie niezwykle ważne dla nauki mowy jest aby niemowlę słyszało jak mówią inni. Gaworząc sylabami dostraja ono swoją wymowę do dźwięków ojczystego języka.

    W wieku 9-10 miesięcy niemowlak rozumie już kilka prostych poleceń np. „daj” i potrafi je wykonać.

    Natomiast około 12 miesiąca życia dziecko wypowiada swoje pierwsze słowo. Jest ono najczęściej dwusylabowe np. „mama”, „tata”, „baba”.

     

    Dziecko a rozwój mowy

     

    W tym czasie rozwój zdolności mówienia nabiera u małego dziecka szybszego tempa. Około 15m.ż. potrafi ono wypowiedzieć już kilka wyrazówi używa głównie słów dźwiękonaśladowczych typu „bum-bum”.

    Gdy maluch osiągnie wiek 18 miesięcy mówi „po swojemu” kilkanaście wyrazów i zaczyna wyrażać swoje żądania np. „daj”. Ciekawym zjawiskiem, które pojawia się w tym czasie w rozwoju językowym u dzieci jest tzw. eksplozja nazywania. Między 17 a 19 m.ż. dziecko niezwykle szybko przyswaja nowe słowa, tak że jego słownik liczy już do 50 słów. Dziecko uświadamia sobie wtedy, że każda rzecz ma nazwę i zaczyna rozumieć symboliczny charakter słów.

    Do ukończenia 1 roku życia małe dziecko przestaje mówić „po swojemu” i zaczyna budować pierwsze 2-3 wyrazowe zdania typu : „idź auto”, „chcę ciastko”. Jego słownik w tym wieku zawiera już ok. 230 słów. Warto pamiętać, że różnice indywidualne są w tym okresie znaczące, tak że 2-latki mogą używać od 10 do ponad 500 wyrazów. Ciekawym i naturalnym zjawiskiem u dzieci w tym czasie jest nadmierne rozszerzanie lub zawężanie znaczeń np. słowem „pies” określają wszystkie czworonożne zwierzęta. Dodatkowo maluchy poszerzają swój język tworząc neologizmy, czyli nowe słowa. Świadczy to o ich aktywnym poznawaniu mowy i stosowaniu reguł słowotwórczych danego języka.

    Od tego momentu wyraźnie wzrasta tempo rozwoju mowy u maluchów, tak że w wieku 36 miesięcy życia wypowiadają się już pełnymi zdaniami i uczą się budować zdania złożone. Również w tym okresie małe dziecko zaczyna zadawać pierwsze pytania i jego mowa powinna stawać się zrozumiała dla obcych. Na tym etapie używają ok. 1000 słów.

    Uważa się, że pełne zdolności wypowiadania się w języku ojczystym dziecko osiąga między 4 a 9 rokiem życia.

     

    Niemowlę a wspomaganie rozwoju mowy

     

    Podstawowym warunkiem rozwoju mowy u małego dziecka jest jego obcowanie i komunikowanie się z innymi osobami, szczególnie z rodzicami już od pierwszych dni życia.

    Dziecko w wieku niemowlęcym głównie gaworzy i jest to niezwykle ważny etap w rozwoju mowy. Niemowlę częściej gaworzy gdy jest zadowolone, zdrowe i wyspane. Poprzez gaworzenie wyraża też swoje emocje – inaczej intonuje dźwięki kiedy jest szczęśliwe a inaczej jeśli odczuwa dyskomfort. Dzięki tym komunikatom wrażliwa na potrzeby swojej pociechy mama, będzie potrafiła na nie reagować.

    Powinno się zatem dbać o stymulowanie małego dziecka do częstego nawiązywania kontaktu werbalnego. Niemowlę bardzo lubi słuchać i naśladować dźwięki wydawane przez dorosłych. Przy tym często uważnie śledzi ruchy ust mówiącego, dlatego ważne jest w jaki sposób rodzice nawiązują kontakt z dzieckiem. Dobrze jest, kiedy szczególnie matki, zwracając się do swojego maleństwa, mówią wolno, wyższym tonem głosu i przeciągają samogłoski. Pieszczotliwy sposób mówienia buduje dodatkowo miły nastrój i jeszcze bardziej pobudza niemowlę do gaworzenia.

     

    Małe dziecko a wspomaganie rozwoju mowy

     

    Kolejnym sposobem na łatwiejszą komunikację z dzieckiem, które ukończyło już 1 rok życia lub starszym, jest upraszczanie języka. Rodzice często instynktownie używają słów dźwiękonaśladowczych jak np. „am”, „tu-tut”, zdrobnień: „dzidzia”, „papu” lub mówią równoważnikami zdań typu: „ do buzi, nie”, „ patyk be”. Dzięki temu posługują się bardziej zrozumiałym dla malca i po części jego językiem, co polepsza wzajemny kontakt i stymuluje dziecko do mówienia. W takim środowisku nasze pociechy najczęściej mówią bez zahamowań, nawet jeśli robią to niewyraźnie i często nieskładnie.

    Dla postępów w rozwoju mowy ważna jest dla małego dziecka aktywność osoby, która do niego mówi, klimat emocjonalny oraz wspólne zaangażowanie, gdy oboje np. podczas spaceru czy zabawy obserwują to samo.

    Nie należy się obawiać, że uproszczenia w wypowiedziach skierowanych do małego dziecka opóźnią prawidłowy rozwój mowy. Watro jednak dbać o to, by rodzice nie zwracali się do swojej pociechy tak, jakby była młodsza.

    Bardzo ważna jest cierpliwość rodziców wspomagających malca w mówieniu. Rygorystyczne wymaganie poprawnych zdań od małego dziecka, które mówi szybko lub chce wymówić trudne słowo może spowodować u niego frustrację i niepokój. Z tego powodu maluchy często przestają mówić, a niekiedy zaczynają się jąkać. Dlatego też, warto być ostrożnym w korygowaniu wymowy i gramatyki dziecka, aby nie poczuło, że rodzice są z niego niezadowoleni.

    Kolejną dobrą metodą na pobudzanie starszego dziecka do mówienia jest powtarzanie za nim i uzupełnianie jego skrótowej wypowiedzi. Dobrze jeśli matka domyślając się z kontekstu sytuacyjnego dopełnia zdania dziecka używając prostych słów, wydłuża niektóre sylaby i czasem zmienia szyk zdania, aby malec lepiej zrozumiał jej wypowiedź.

     

    Przedszkolak a wspomaganie rozwoju mowy

     

    Najlepszą pomocą w rozwoju języka na tym etapie jest uwaga poświęcana dziecku i po prostu rozmawianie z nim. Istotne jest aby dorośli słuchali tego co mówi malec, potem potwierdzali informacją zwrotną i niekiedy uzupełnieniem, że dziecko jest słuchane i rozumiane. Wspólnym zaangażowaniem uwagi w to, co zajmuje dziecko oraz wspólnym wykonywaniem czynności czy zabawą, można jasno dawać do zrozumienia maluchowi, że jest słuchany, co zachęca go dalszego do mówienia.

    Zdecydowanie nie należy stwarzać dziecku barier w wypowiadaniu się. Zagadywanie go, przerywanie, gdy mówi i poprawianie dziecko zazwyczaj odbiera jako blokadę jego własnego języka. Maluchy bardzo lubią przysłuchiwać się rodzicom czy starszemu rodzeństwu, dzięki czemu poznają nowe słowa i ich brzmienie. Tę wiedzę później wykorzystują do tworzenia własnych zdań. 

     

    Rozwój mowy a problemy

     

    Zdecydowanie najczęściej obserwowanym problemem jest opóźnienie w rozwoju mowy.

    Pierwsze jego sygnały rodzice mogą zauważyć między 1 a 2 rokiem życia, kiedy opóźnieniu mowy towarzyszy bardzo dobry rozwój fizyczny dziecka. Zazwyczaj jest ono przemijające, a wywołane jest dużym zaangażowaniem emocjonalnym i koncentracją uwagi malca na samodzielnym chodzeniu. Małe dzieci często tak zajmuje aktywność ruchowa, że zwyczajnie zapominają o mówieniu.

    Jeśli jednak ta dysproporcja utrzymuje się długo, dziecko opanowało zbyt mało słów jak na jego wiek i źle je wymawia – zawsze warto sprawdzić czy jego rozwój w innych zakresach przebiega prawidłowo. Czasem zdarza się, że malec może nie słyszeć lub nie rozumieć tego, co mówią inni.

    Objawami niepokojącymi są również:

    • stały brak płynności i wahania, by wymówić słowo,
    • blokowanie się,
    • wysiłek, grymas czy gestykulacja przy wypowiadani się.

    W takim przypadku najlepiej udać się po poradę do logopedy.

    Autor: lek. Aleksandra Świercz

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.