zarejestruj się zaloguj się

Zaparcia u dziecka

Tekst: Aleksandra Kowalczyk
Zaparcia u dziecka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 09. października, 2013

Lekarze szacują, że zaparcia dokuczają nawet 10% dzieci. Przyczyną problemów z wypróżnieniem u dziecka może być niewłaściwa dieta lub przyjmowanie leków. Przewlekłe zaparcia mogą być następstwem chorób neurologicznych, przewodu pokarmowego czy wynikać np. z anoreksji. Leczenie zaparć u dzieci obejmuje zmianę przyzwyczajeń dietetycznych. Lekarz może zalecić stosowanie leków, które usprawnią perystaltykę.

SPIS TREŚCI:

    Zaparcia u dziecka

     

    Zaparcie to najogólniej mówiąc oddawanie twardych, suchych stolców w odstępach większych niż co 3 dni. Może temu towarzyszyć ból przy defekacji, brudzenie stolcem. Jednak dokładniejsza definicja zaparcia u dziecka różni się w zależności od jego wieku.

    U dzieci do 4 roku życia o zaparciu mówimy, gdy łącznie lub osobno wystąpią poniższe objawy:

    • dziecko oddaje mniej niż 3 stolce na tydzień,
    • występuje ból podczas wypróżniania,
    • stolec jest zaklinowany w odbytnicy,
    • w jamie brzusznej znajdują się wyczuwalne w badaniu masy kałowe.

    U dziecka powyżej 5 roku życia o zaparciu mówimy, gdy:

    • występują 2 lub mniej wypróżnienia na tydzień,
    • nastąpiły 2 lub więcej epizody brudzenia, nietrzymania stolca na miesiąc,
    • u dziecka występuje okresowe oddawanie dużego objętościowo stolca (co 7–30 dni)‏,
    • w jamie brzusznej są wyczuwalne masy kałowe.

     

    Kiedy dziecko ma zaparcie?

     

    Ważnym objawem zaparcia u dziecka może być świadome unikanie defekacji lub lęk przed nią. Dziecko niechętnie siada na nocnik, krzyżuje nóżki przed wypróżnieniem. Przyczyną jest ból jaki odczuwa podczas oddawania suchego, twardego stolca. Zalegające masy kałowe powodują rozdęcie pętli jelitowych, co jest bezpośrednią przyczyną bólu brzucha u dziecka z zaparciem, ale przyczynia się także do bólu podczas defekacji. Ten zaś wywołuje u dziecka strach przed wypróżnieniem i dalsze wstrzymywanie stolca. Taka sytuacja to błędne koło zaparć nawykowych. Innym często zgłaszanym przez rodziców objawem jest brudzenie bielizny, mylnie interpretowane jako biegunka.

     

    Przyczyny zaparć u dzieci

     

    Zaparcia u dziecka najogólniej możemy podzielić na czynnościowe (kiedy jelito jest zdrowe, inaczej mówiąc jest to zaparcie, którego nie wywołała choroba organiczna), stanowiące około 90% zaparć poza okresem noworodkowym, oraz zaparcia organiczne (spowodowane chorobą).

    Przyczynami czynnościowych zaparć u dziecka mogą być:

    • niewłaściwa dieta – obniżona podaż błonnika, płynów lub węglowodanów (także niedostateczna ilość wypijanych przez dziecko płynów podczas gorączki, kiedy to zapotrzebowanie na nie zwiększa się);
    • zmiana warunków życia – zbyt wczesne rozpoczęcie sadzania dziecka na nocnik, rozpoczęcie zajęć w żłobku, przedszkolu, szkole i związana z tym zmiana warunków, w których dziecko się wypróżnia, unieruchomienie spowodowane koniecznością leżenia w łóżku podczas np. choroby, długa podróż;
    • niektóre leki – m.in. antycholinergiczne, przeciwdrgawkowe.

    Natomiast zaparcia organiczne występować mogą w przebiegu:

    • chorób układu nerwowego (m.in. mózgowe porażenie dziecięce),
    • chorób psychicznych (anoreksja, bulimia),
    • chorób endokrynologicznych (np. niedoczynność tarczycy, niedoczynność nadnerczy),
    • chorób metabolicznych (np. cukrzyca),
    • chorób jelit i przewodu pokarmowego (choroba Hirschsprunga, szczelina odbytu, wady anatomiczne jelita).

     

    Badania w zaparciach u dzieci

     

    W przypadku problemu zaparć u dziecka konieczna jest wizyta u lekarza pediatry lub gastroenterologa dziecięcego. Przyczynę większości zaparć udaje się znaleźć po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu i zbadaniu dziecka. Wśród badań stosowanych w diagnostyce zaparć u dzieci wyróżniamy proste testy laboratoryjne oraz badania bardziej specjalistyczne.

     Do badań w diagnostyce zaparć u dziecka należą:

    • badania laboratoryjne: ocena czynności tarczycy i przytarczyc (poziom hormonów – fT4, TSH, PTH), elektrolity, glikemia, poziom witaminy D3, cholesterol, badanie ogólne moczu;
    • badania wysoce specjalistyczne:
      • manometria anorektalna (manometria odbytu i odbytnicy) – badanie pozwalające na pomiar ciśnienia w odbytnicy i na wysokości mięśni zwieraczy odbytu wewnętrznego i zewnętrznego,
      • RTG z kontrastem podanym w postaci wlewu doodbytniczego,
      • badanie kolonoskopowe lub rektoskopowe z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego.

     

    Leczenie zaparcia u dziecka

     

    Leczenie zaparć u dziecka jest długotrwałym procesem. Wymaga cierpliwości i systematyczności. Ważna jest konsekwencja w przestrzeganiu zaleceń lekarza oraz współpraca między lekarzem, rodzicami i dzieckiem.

    W cięższych przypadkach zaparć stosuje się wlewy doodbytnicze z soli fosforanowych lub z soli fizjologicznej. Rodzice mogą zdecydować się na podanie dziecku czopka glicerynowego. Doustne środki farmakologiczne, takie jak np. parafina, podaje się w połączeniu z elektrolitami.

    Zastosowane środki uzależnione są od wieku dziecka. U niemowląt lepiej doustnie zastosować laktulozę, a wlewkę czyszczącą sporządzić z soli fizjologicznej i laktulozy. U dziecka w każdym wieku nie powinno się natomiast stosować wlewek czyszczących z wody z kranu z mydlinami. Bardzo ważnym elementem leczenia zaparć u dzieci jest stosowanie diety bogatoresztkowej.

     

    Leki na zaparcia u dziecka

     

    Przy leczeniu zaparć u dziecka często należy dołączyć leki przeczyszczające i zmiękczające stolec. Część z tych środków można stosować tylko doraźnie i po konsultacji z lekarzem. Należą do nich:

    • substancje hydrofilne, które zwiększają objętość stolca: włókna pokarmowe (popularny błonnik),
    • leki osmotycznie czynne: siarczan i wodorotlenek magnezu, sorbitol, mannitol, laktuloza (preferowana u niemowląt), gliceryna,
    • leki pobudzające wydzielanie oraz środki działające bezpośrednio na nabłonek, sploty nerwowe i komórki mięśniowe gładkie ściany jelita: środki powierzchniowo czynne (makrogole), pochodne difenylometanu (bisakodyl), kwas rycynowy, antrachinony (senes),
    • pochodne difenylometanu (bisakodyl), kwas rycynowy, antrachinony (senes),
    • substancje poślizgowe: parafina ciekła.

    Kolejnym elementem terapii w zaparciach u dziecka jest tzw. „trening czystościowy”, inaczej trening wypróżnień. Dąży się w nim do modyfikacji zachowań związanych z oddawaniem stolca. Chodzi o to, by przyzwyczaić dziecko do regularnych wypróżnień. By to zrobić, należy dziecko oswoić z nocnikiem, sadzać je na nim regularnie, np. po posiłkach. Pomocne może być prowadzenie "dzienniczka wypróżnień", który pomoże rodzicom monitorować postępy w leczeniu zaparć u dziecka. U niektórych dzieci konieczne jest stosowanie ćwiczeń relaksacyjnych.

     

    Dieta bogatoresztokowa na zaparcia

     

    W dążeniu do zwalczenia zaparć u dziecka kluczowe znaczenie ma dieta bogatoresztkowa, czyli bogata w błonnik. Dziecko powinno spożywać 0,5 g błonnika na każdy kg masy ciała w ciągu doby i wypijać odpowiednią dla swojej masy ciała ilość płynów (najlepiej wody niegazowanej, ewentualnie soków). Produkty bogate w błonnik to między innymi: otręby zbożowe (a więc także pełnoziarniste pieczywo), owoce i warzywa, wśród nich warzywa strączkowe, kapusta, brukselka, jabłka, śliwki. Należy jednocześnie ograniczyć spożycie produktów ubogich w błonnik jakimi są między innymi produkty wysoko przetworzone.

    Spożycie błonnika oraz dużej ilości płynów pozwala rozluźnić konsystencje mas kałowych i przyspiesza motorykę przewodu pokarmowego. Najczęściej zaparciom u dziecka nie towarzyszą alarmujące objawy, takie jak wymioty, gorączka, niedożywienie, zwężenie odbytu stwierdzone w badaniu per rectum, czy pojawienie się biegunki na zmianę z zaparciami. W tej sytuacji możliwe jest zastosowanie u dziecka przez okres jednego miesiąca tylko diety bogatoresztkowej z odpowiednią podażą płynów. Jednak decyzję o terapii bez środków farmakologicznych powinien podjąć lekarz. Po tym okresie konieczna jest kontrola, by określić skuteczność takiego postępowania. Jeżeli widoczna jest poprawa, można w dalszym ciągu leczenie opierać tylko na diecie bogatoresztkowej.

    Po skończonej terapii nie należy rezygnować z diety bogatej w błonnik. Najczęściej jednak po zakończeniu leczenia zaparć u dziecka bywa tak, że przyzwyczaiło się ono już do stosowanej diety oraz nauczyło wypijać odpowiednią ilość płynów. Dziecko powinno utrzymywać stały dobowy rytm wypróżnień i nie unikać defekacji. Rodzicom pozostaje obserwować dziecko pod kątem ewentualnego nawrotu problemów z wypróżnianiem. Jeśli takowe się pojawią, konieczne może się okazać ponowne włączenie leczenia.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zaparcia u niemowlaka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.