zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie oskrzeli u dzieci

Tekst: lek. Joanna Marchwiak
Zapalenie oskrzeli u dzieci
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 16. maja, 2014

Zapalenie oskrzeli jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób u dzieci. W terminologii medycznej rozróżnia się zapalenie oskrzeli u dzieci, które występuje głównie w wieku przedszkolnym i szkolnym oraz zapalenie oskrzelików, występujące przede wszystkim u niemowląt i dzieci do 2 roku życia, ze szczytem zachorowalności w pierwszym półroczu życia. W leczeniu stosuje się leki przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe, mukolityczne.

lek. Joanna Marchwiak
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zapalenie oskrzeli – zachorowalność

     

    Zarówno zapalenie oskrzeli u dzieci, jak i zapalenie oskrzelików to choroby wywoływane głównie przez wirusy. Do najważniejszych patogenów należą wirusy RSV (wirus syncytium nabłonka oddechowego), grypy, paragrypy, metapneumowirusy, adenowirusy i rinowirusy. Inwazja bakterii może nastąpić po uprzedniej infekcji wirusowej, ale nie jest to zjawisko stałe. W związku z patogenezą obserwuje się sezonowość zachorowań na zapalenie oskrzeli – najwięcej dzieci choruje w okresie późnej jesieni, zimy oraz wczesnej wiosny.

     

    Zapalenie oskrzeli – przyczyna

     

    Układ oddechowy dzieci, tak jak i inne układy w organizmie, dojrzewa jeszcze przez kilka lat po przyjściu na świat. Zmianie ulega zarówno jego anatomia, jak i fizjologia. Drogi oddechowe dzieci różnią się w swojej budowie od dróg oddechowych osób dorosłych nie tylko wielkością, ale i funkcjonowaniem, co powoduje zmiany w przebiegu różnych chorób. Dziecięce drogi oddechowe mają węższe światło. To sprawia, że znacznie szybciej i łatwiej dochodzi do obturacji, czyli zwężenia światła oskrzeli, powodującego występowanie duszności i świstów podczas oddychania.

    Ponadto błona śluzowa wyścielająca oskrzela u dzieci ma znacznie więcej komórek, które wydzielają śluz w stosunku do powierzchni dróg oddechowych. W związku z tym łatwiej dochodzi do zamknięcia światła oskrzeli i trudności w oddychaniu w czasie zakażenia, kiedy to produkcja wydzieliny śluzowej znacznie się zwiększa. Również dojrzałość immunologiczna, czyli obronna komórek dróg oddechowych, jak i całego układu odpornościowego dziecka nie jest jeszcze w pełni rozwinięta.

    Kiedy dochodzi do inwazji patogenów, np. wirusów, w drogach oddechowych, zachodzą zmiany. Następuje uszkodzenie komórek nabłonka oskrzeli przez wirusy. Dodatkowo zwiększa się ukrwienie nabłonka i przez komórki błony śluzowej zaczyna być w nadmiarze produkowany śluz. Powstaje obrzęk tej błony oraz pojawia się nadmierna ilość wydzieliny.

    Wszystkie te czynniki przyczyniają się do zmniejszenia światła oskrzeli. Objawia się to utrudnionym oddychaniem, a nawet dusznością, świstami oraz innymi zjawiskami osłuchowymi (np. furczeniami) nad polami płucnymi, które lekarz może stwierdzić podczas badania.

    Stan zapalny jest również przyczyną upośledzenia transportu śluzowo-rzęskowego, który jest jednym z mechanizmów usuwania z dróg oddechowych drobnoustrojów, zanieczyszczeń i innych czynników drażniących. Ponadto najmłodsze dzieci nie mają jeszcze w pełni wykształconego efektywnego odruchu kaszlowego, zatem ewakuacja zalegającej wydzieliny jest utrudniona, co dodatkowo sprzyja duszności.

     

    Objawy zapalenia oskrzeli u dziecka

     

    Zapalenie oskrzeli u dzieci jest chorobą występującą szczególnie często w początkowym okresie życia – do wieku około 4 lat. Potem częstość ta wyraźnie się zmniejsza, ale nie zanika. Również w wieku szkolnym co drugie dziecko przechodzi co najmniej jeden epizod tej choroby.

    Proces zapalny wywołany przez wirusy obejmuje nie tylko oskrzela. Zazwyczaj choroba zajmuje również górne drogi oddechowe i zanim pojawią się objawy zapalenia oskrzeli u dzieci, występują objawy infekcji kataralnej. Trwają one około 2–3 dni, po czym chory zaczyna kaszleć. Początkowo kaszel jest suchy, męczący. Jest to kaszel nieproduktywny, ponieważ w tej fazie choroby śluzówka oskrzeli jest tylko obrzęknięta. Nie doszło jeszcze do nadmiernego wydzielania śluzu przez komórki nabłonka błony śluzowej oskrzeli. W tym czasie u dzieci mogą już pojawiać się trudności w oddychaniu i duszność.

    Następnym etapem rozwoju stanu zapalnego w obrębie dolnych dróg oddechowych jest zwiększenie produkcji wydzieliny śluzowej. Wówczas charakter kaszlu zmienia się i staje się on wilgotny (dziecko zaczyna odkrztuszać zalegającą wydzielinę). Kaszel mokry jest mniej męczący niż wcześniej występujący suchy kaszel. Pojawienie się produktywnego kaszlu to dobry znak, ponieważ zwykle zwiastuje rozpoczęcie procesu zdrowienia. W tym czasie należy pamiętać o właściwym nawodnieniu dziecka, bowiem sprzyja to upłynnianiu wydzieliny, przez co jest ona łatwiejsza do ewakuacji z dróg oddechowych.

    Pomocne w przebiegu zapalenia oskrzeli u dzieci może być również oklepywanie pleców. Warto wiedzieć jaka jest właściwa technika oklepywania: dłoń układamy w tzw. łódkę (nie oklepujemy dłonią otwartą, płaską) i oklepujemy plecy dziecka od podstawy płuc ku górze. Należy wypośrodkować siłę, aby terapia była skuteczna, ale nie bolesna i nie powodowała uszkodzeń. Można również zastosować masaż wibracyjny, który wykonuje się za pomocą specjalnego urządzenia lub ręcznie. Polega to na wykonywaniu rytmicznych, krótkotrwałych uderzeń opuszkami palców (ruch pulsacyjny). Taki masaż wprawia tkanki w drgania i dochodzi do rozbijania wydzieliny wewnątrzoskrzelowej, co ułatwia jej odkrztuszanie.

    Istotnym objawem, który może utrzymywać się nawet do 4 tygodni po wyleczeniu zapalenia oskrzeli u dzieci jest kaszel. Jego przyczyną jest nadreaktywność oskrzeli, wywołana przez nadmiernie pobudzone mechanizmy komórkowe i zakończenia nerwowe w drogach oddechowych.

     

    Objawy zapalenia oskrzelików u dzieci

     

    Zapalenie oskrzelików to choroba występująca przede wszystkim u niemowląt i dzieci do 2 roku życia. Szczyt zachorowań przypada na okres pomiędzy 2 a 6 miesiącem życia. Choroba ma taką samą etiologię jak zapalenie oskrzeli u dzieci, ale dotyczy głównie najmłodszych dzieci i występuje w obrębie oskrzelików, czyli odcinków dróg oddechowych o najmniejszym świetle. Objawy zapalenia oskrzelików tworzą charakterystyczny obraz, na który składają się:

    • tachypnoe (czyli zwiększona częstość oddechów na minutę),
    • świszczący oddech,
    • objawy wzmożonego wysiłku oddechowego.

    Obrzęk śluzówki powstający na skutek zapalenia powoduje zmniejszenie światła oskrzelików, co przyczynia się do wystąpienia duszności u dziecka i jednocześnie do wzmożonego wysiłku oddechowego. Objawia się on m.in. zaciąganiem międzyżebrzy i przepony podczas wdechów, poruszaniem skrzydełkami nosa oraz stękaniem.

    Aby móc ocenić, czy dziecko oddycha zbyt szybko, powinno się znać normy liczby oddechów dla danego wieku. Dla dzieci w wieku do 3 miesiąca życia normą jest do 50 oddechów na minutę, do 6 miesiąca życia – do 40 oddechów na minutę, a u dzieci starszych – do 30 oddechów. Dodatkowym objawem, który nie występuje w zapaleniu oskrzeli, jest gorączka.

    Początek choroby, tak jak w zapaleniu oskrzeli u dzieci, to infekcja z katarem. Następnie dołącza się gorączka i suchy kaszel. Stan dziecka pogarsza się i dochodzi do duszności, która przejawia się świstami i objawami zwiększonego wysiłku oddechowego. Kolejnym objawem świadczącym o ciężkości przebiegu jest sinica, widoczna pod postacią fioletowo-sinego zabarwienia ust i języka. Może pojawić się, gdy dziecko musi wykonać większy wysiłek, np. podczas karmienia.

    Obie wyżej opisane choroby: zapalenie oskrzeli u dzieci i zapalenie oskrzelików wymagają zbadania i oceny ciężkości przez lekarza oraz włączenia odpowiedniego leczenia. Szczególnie w przypadku najmłodszych dzieci, kiedy objawy obturacji oskrzeli mogą szybko postępować, należy niezwłocznie udać się po pomoc lekarską.

     

    Zapalenie oskrzeli – leczenie

     

    W leczeniu chorób wirusowych dróg oddechowych, jakimi są zapalenie oskrzeli u dzieci oraz zapalenie oskrzelików, główną rolę odgrywa postępowanie wspomagające. Do elementów terapii należą:

    • leki przeciwgorączkowe;
    • leki przeciwkaszlowe (mogą być stosowane u dzieci starszych, jedynie w fazie obrzękowej choroby, czyli w czasie występowania suchego kaszlu, po konsultacji z lekarzem i zgodnie z jego zaleceniami);
    • leki mukolityczne (należy używać ich ostrożnie, ściśle według wskazań lekarza, raczej u dzieci starszych, efektywnie odkrztuszających; można je zastosować dopiero w fazie kaszlu mokrego, w celu upłynnienia wydzieliny obecnej w drogach oddechowych i ułatwienia odkrztuszania);
    • odpowiednie nawilżenie powietrza;
    • utrzymywanie niskiej temperatury powietrza (nie należy doprowadzać do sytuacji, kiedy dziecko przebywa w zbyt ciepłym i dusznym pomieszczeniu, ponieważ wzmaga się wtedy obrzęk błony śluzowej dróg oddechowych, a tym samym duszność i kaszel; należy często wietrzyć pomieszczenie, w którym przebywa dziecko; dziecko powinno być ciepło ubrane, ale nie przegrzane lub przykryte kołdrą albo kocem; nie wolno wychładzać dziecka);
    • prawidłowe nawodnienie dziecka (szczególnie ważne podczas występowania kaszlu produktywnego, czyli wilgotnego);
    • prawidłowa technika oklepywania lub wibracji.
    Autor: lek. Joanna Marchwiak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.