zarejestruj się zaloguj się

Wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. listopada, 2014

Nadciśnienie tętnicze u maluchów diagnozowane jest znacznie rzadziej niż u osób dorosłych. Wysokie ciśnienie występuje u tylko 1 do 3% dzieci i młodzieży, jednakże statystyki wskazują na systematyczny wzrost zachorowań. Podwyższone ciśnienie u dziecka to najczęściej nadciśnienie pierwotne – będące przyczyną innych chorób lub wad wrodzonych. Leczenie nadciśnienia u dzieci polega na zwalczaniu przyczyny oraz na farmakoterapii.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Kiedy mówimy o nadciśnieniu tętniczym u dziecka?

     

    W przypadku osób dorosłych o nadciśnieniu tętniczym mówi się, gdy ciśnienie tętnicze przekracza 140/90 mm Hg. W pediatrii zasady rozpoznawania nadciśnienia tętniczego są inne – miarodajna jest nie bezwzględna wartość ciśnienia tętniczego, a jego wartość centylowa (tzn. określona zgodnie z siatkami centylowymi opracowanymi z uwzględnieniem wieku, płci i wzrostu dzieci). O nadciśnieniu tętniczym u dziecka mówimy wtedy, gdy średnie wartości ciśnienia tętniczego skurczowego i/lub rozkurczowego oceniane na podstawie minimum 3 niezależnych pomiarów przekraczają 95 centyl. Jeżeli wartości te znajdują się pomiędzy 90 a 95 centylem, stwierdza się stan przednadciśnieniowy.

    Nadciśnienie tętnicze możemy podzielić na:

    • nadciśnienie tętnicze I stopnia – wartości ciśnienia tętniczego mieszczą się między 95 a 99 centylem lub przekraczają 99 centyl maksymalnie o 5 mmHg,
    • nadciśnienie tętnicze II stopnia – wartości ciśnienia tętniczego przekraczają 99 centyl o więcej niż 5 mmHg,
    • nadciśnienie tętnicze ciężkie – wartości ciśnienia tętniczego przekraczają 99 centyl o więcej niż 30 mmHg.

     

    Jakie są przyczyny wysokiego ciśnienia u dzieci?

     

    O ile u dorosłych nadciśnienie tętnicze w 90% przypadków jest pierwotne, o tyle u dzieci ma ono zwykle charakter wtórny (nadciśnienie tętnicze wtórne) do innych patologii (jest następstwem innej choroby). Przyczynami podwyższonego ciśnienia u dzieci są:

    • choroby nerek u dzieci – najczęstsza przyczyna nadciśnienia tętniczego u dzieci; miejscowe uszkodzenie kłębuszków nerkowych prowadzi do nadmiernego wytwarzania reniny – hormonu odpowiedzialnego za wzrost ciśnienia tętniczego; ponadto zatrzymywanie wody związane z niewydolnością nerek powoduje nadciśnienie tętnicze w mechanizmie objętościowym;
    • koarktacja aorty – zwężenie łuku aorty;
    • zespół hemolityczno-mocznicowy prowadzący do uszkodzenia unaczynienia kłębuszków nerkowych i nadmiernego wyrzutu reniny;
    • nadczynność tarczycy lub niedoczynność tarczycy;
    • choroby nadnerczy – kory nadnerczy (zespół Cushinga) oraz rdzenia nadnerczy (guz chromochłonny nadnerczy);
    • otyłość u dzieci;
    • choroby ośrodkowego układu nerwowego przebiegające ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego (np. guzy mózgu).

     

    Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze u dziecka?

     

    Aby rozpoznać wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka, konieczne jest wykonanie minimum 3 niezależnych pomiarów ciśnienia i wyciągnięcie średniej z nich. Aby uzyskany wynik był jak najbardziej miarodajny, należy przestrzegać następujących zasad:

    • pierwszy pomiar ciśnienia tętniczego powinien zostać wykonany na wszystkich kończynach; pozwala to bowiem wykluczyć bądź potwierdzić różnice ciśnień na kończynach wskazujące np. na koarktację aorty; kolejnych pomiarów najlepiej dokonywać na prawym ramieniu;
    • mankiet ciśnieniomierza powinien dokładnie obejmować ramię (zarówno zbyt ciasno, jak i zbyt luźno założony prowadzi do uzyskania nieprawidłowych wyników), a jego długość powinna stanowić co najmniej 2/3 długości ramienia.

    Każde dziecko, które ukończyło 3 rok życia, powinno mieć mierzone ciśnienie tętnicze co najmniej 1 raz w roku. U dzieci młodszych pomiarów powinno dokonywać się w razie wystąpienia szczególnych wskazań, takich jak np. choroby nerek, wady wrodzone, nowotwory, obciążony wywiad okołoporodowy, obciążony wywiad rodzinny, stan po przeszczepie narządu lub szpiku kostnego, stosowanie leków podwyższających ciśnienie tętnicze.

     

    Jakie badania należy wykonać, kiedy dziecko ma wysokie ciśnienie?

     

    Podwyższone ciśnienie u dzieci zwykle ma charakter wtórny. W związku z tym obowiązuje dokładna diagnostyka mająca na celu wykrycie patologii pierwotnej. Każde dziecko ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym powinno mieć wykonane:

    • badanie krwi: stężenia elektrolitów (sodu, potasu, chlorków, wapnia), kreatyniny, kwasu moczowego i mocznika (parametry oceniające czynność nerek), cholesterolu z podziałem na frakcje oraz trójglicerydów,
    • badanie ogólne moczu z oceną dobowego wydalania białka oraz katecholamin z moczem,
    • pomiar masy ciała, BMI oraz obwodu talii i bioder,
    • USG jamy brzusznej ze szczególną oceną nerek oraz przepływu przez tętnice nerkowe,
    • scyntygrafię nerek,
    • ECHO serca,
    • EKG.

    Dalszą diagnostykę uzależnia się od wyników powyższych badań. Wykonuje się m.in. doustny test obciążenia glukozą u dzieci z BMI > 85 centyla, arteriografię nerkową w przypadku podejrzenia patologii naczyń nerkowych, aktywność reninową osocza itd.

     

    Jak leczy się nadciśnienie tętnicze u dzieci?

     

    Najważniejsze znaczenie ma leczenie przyczynowe, tzn. usunięcie patologii prowadzącej do wtórnego nadciśnienia tętniczego.

    W przypadku pierwotnego nadciśnienia u dziecka, które dotyczy zwykle dzieci po 10–12 roku życia, pierwszym etapem leczenia powinna być zmiana stylu życia, to znaczy optymalizacja masy ciała, zwiększenie wysiłku fizycznego, wprowadzenie zdrowej diety, ograniczenie spożywania soli. Jeżeli mimo modyfikacji stylu życia utrzymuje się wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka, wdraża się leczenie farmakologiczne. Zastosowanie znajdują te same grupy leków, które rekomendowane są do leczenia nadciśnienia tętniczego u osób dorosłych, tzn.:

    • blokery kanałów wapniowych (są one wskazane zwłaszcza przed ukończeniem pełnej diagnostyki, gdyż w najmniejszym stopniu modyfikują wyniki badań laboratoryjnych),
    • inhibitory konwertazy angiotensyny,
    • sartany,
    • diuretyki,
    • beta-adrenolityki,
    • alfa-adrenolityki.

    Jeżeli zastosowanie jednego z wyżej wymienionych leków nie wystarcza do normalizacji ciśnienia tętniczego, należy dołączyć kolejny lek, z innej grupy.

    Szczególnie intensywnego i szybkiego postępowania wymaga ciężkie nadciśnienie tętnicze u dzieci. Ze względy na ryzyko groźnych powikłań narządowych, poważnym błędem jest opóźnienie wdrożenia leczenia. Każde dziecko ze stwierdzonym nadciśnieniem tętniczym ciężkim powinno trafić na salę specjalnego nadzoru, gdzie regularnie będzie miało monitorowane ciśnienie tętnicze, EKG, tętno, oddech i bilans płynów. Ciśnienie powinno zostać znormalizowane w krótkim czasie, dlatego stosuje się leki o szybkim działaniu, takie jak np. nitroprusydek sodu, nifendypina, nikardypina, labetalol, diazoksyd, hydralazyna.

    Jeżeli u dziecka stwierdza się nadciśnienie tętnicze ciężkie bez powikłań narządowych, normalizację ciśnienia tętniczego powinno się uzyskać w ciągu 36–96 godzin, z czego przez pierwsze 6 godzin należy obniżyć ciśnienie o 30%.

    W przypadku, gdy w przebiegu ciężkiego nadciśnienia tętniczego doszło do powikłań narządowych, obniżenie ciśnienia o 30% powinno się uzyskać w ciągu 1–2 godzin, a normalizację ciśnienia w ciągu 72–96 godzin.

     

    Czy wysokie ciśnienie jest groźne dla dziecka?

     

    Nieleczone lub nieprawidłowo leczone wysokie i podwyższone ciśnienie u dziecka stanowi źródło groźnych powikłań. Groźne dla pacjenta są zarówno konsekwencje przewlekłego nadciśnienia, jak i powikłania ostre.

    Wśród przewlekłych powikłań nadciśnienia tętniczego można wyróżnić:

    • niewydolność serca – przerost lewej komory serca, zaburzenie czynności skurczowej i rozkurczowej,
    • miażdżycę,
    • chorobę niedokrwienną serca,
    • wzrost ryzyka udaru mózgu oraz przejściowych napadów niedokrwienia mózgu,
    • nefropatię (niewydolność nerek),
    • retinopatię (zmiany w siatkówce oka).

    Powikłaniami ostrymi wysokiego i podwyższonego ciśnienia u dziecka mogą być np.:

    • ostra niewydolność serca,
    • encefalopatia nadciśnieniowa (zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego związane z nagłym podwyższeniem ciśnienia tętniczego),
    • obrzęk mózgu.

    Ze względu na ryzyko poważnych powikłań, należy zadbać o prawidłowe leczenie dziecka z nadciśnieniem tętniczym. Konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza, regularne przyjmowanie leków, zadbanie o optymalizację masy ciała i zdrowy styl życia.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Skoki ciśnienia tętniczego

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.