zarejestruj się zaloguj się

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 28. stycznia, 2014

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych należy do spektrum neuroinfekcji, to znaczy chorób zapalnych układu nerwowego. Może być ono powikłaniem chorób takich, jak np. świnka, ospa wietrzna, odra, polio bądź kleszczowe zapalenie mózgu. Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych polega na zwalczaniu objawów choroby poprzez stosowanie m.in. leków przeciwgorączkowych oraz przeciwbólowych.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

     

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci jest najczęstszym typem tzw. aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (tzn. ZOMR, w przebiegu którego nie izoluje się bakterii z płynu mózgowo-rdzeniowego). Proces chorobowy wywołany zakażeniem wirusowym obejmuje opony otaczające mózg i rdzeń kręgowy, a w niektórych przypadkach także tkankę nerwową mózgu i rdzenia.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej wywołane jest przez:

    • enterowirusy (ECHO, Coxsackie, wirus polio) – najczęstszy czynnik etiologiczny wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
    • wirus świnki,
    • wirusy opryszki pospolitej,
    • Varicella zoster virus (wirus ospy wietrznej),
    • wirusy grypy,
    • wirus odry,
    • arbowirusy (wirusy kleszczowego zapalenia mózgu),
    • EBV (wirus Epsteina–Baar),
    • CMV (cytomegalowirus).

    Wirusy odpowiedzialne za rozwój zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą dostawać się do organizmu drogą kropelkową lub pokarmową. Wśród czynników zwiększających ryzyko zakażenia wymienia się: przebywanie w dużych zbiorowiskach ludności (np. mieszkanie w internacie) oraz korzystanie z publicznych kąpielisk.

     

    Objawy wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

     

    Infekcje wirusowe, w tym wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci, mają skłonność do dwufazowego przebiegu. Dotyczy to szczególnie schorzeń wywołanych przez enterowirusy oraz wirusy kleszczowego zapalenia mózgu.

    Pierwsza faza choroby przypomina grypę u dzieci lub przeziębienie – dziecko skarży się na osłabienie, gorączkuje, ma nieżyt nosa, zaczerwienione gardło. Po kilku dniach następuje okres przejściowej poprawy, a po nim faza objawów typowych dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

    Dziecko z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych jest płaczliwe, drażliwe, cierpiące, patologicznie senne lub nadmiernie pobudzone, skarży się na bóle głowy. Jego aktywność jest zmieniona, chęć do zabawy i apetyt obniżone, pojawia się nadwrażliwość na bodźce. Pacjent gorączkuje lub, przeciwnie, ma hipotermię. Im młodsze dziecko, tym większa skłonność do niestabilności ciepłoty ciała.

    U noworodków i niemowląt zwraca uwagę tętniące ciemiączko (objaw nie jest obecny, jeżeli dziecko jest odwodnione), u dzieci starszych – obecność objawów oponowych.

    Dziecko ma problemy z przygięciem głowy do klatki piersiowej (sztywność karku), jego ciało wygina się w łuk (opistotonus), przy próbie sadzania podpiera się o wyprostowane kończyny górne rozstawione na boki (objaw Amossa).

    W porównaniu z bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci zwykle ma łagodny przebieg i znacznie rzadziej powoduje ciężkie powikłania, w tym zgon (śmiertelność wynosi < 1%).

     

    Jak diagnozuje się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

     

    W diagnostyce wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci wykorzystuje się:

    • badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta z dokładną oceną objawów oponowych (m.in. sztywności karku), będących odpowiedzią na podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych oraz badaniem neurologicznym,
    • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – najważniejsze z badań dodatkowych; płyn mózgowo-rdzeniowy pobierany jest za pomocą nakłucia lędźwiowego wykonywanego po uprzedniej ocenie dna oka, która ma na celu wykluczenie wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego stanowiącego bezwzględne przeciwwskazanie do punkcji,
    • badania laboratoryjne krwi (w tym ocena miana przeciwciał swoistych dla poszczególnych chorób zakaźnych),
    • posiew krwi,
    • wymaz z jamy nosowo-gardłowej,
    • badania obrazowe mózgu (USG przezciemiączkowe u dzieci z niezarośniętym ciemiączkiem dużym, TK, MRI) – wykorzystywane są w niektórych sytuacjach, takich jak np. podejrzenie zajęcia procesem zapalnym opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

     

    Rozpoznanie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

     

    Na wirusową etiologię zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w badaniu podmiotowym i przedmiotowym wskazują:

    • stosunkowo łagodny, często dwufazowy przebieg,
    • towarzyszące objawy infekcji wirusowej (zapalenie gardła, katar, wysypki typowe np. dla ospy wietrznej, odry).

    Czasem zdarza się jednak, że wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ma ciężki przebieg i łudząco przypomina zapalenie bakteryjne, dlatego sam obraz kliniczny nie wystarcza do rozpoznania etiologii choroby.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci w najbardziej wiarygodny sposób można zróżnicować z zapaleniem bakteryjnym i gruźliczym na podstawie badania płynu mózgowo-rdzeniowego: hodowli (wyhodowanie wirusa z płynu mózgowo-rdzeniowego), PCR (stwierdzającego materiał genetyczny wirusa w badanym materiale) oraz wyglądu i parametrów płynu.

    Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, w przeciwieństwie do zapalenia bakteryjnego i gruźliczego, wyróżnia się wysokim odsetkiem limfocytów i niskim granulocytów oraz niewielkimi zmianami w stężeniach białka, glukozy i chlorków.

    W ustaleniu rozpoznania wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci pomocne jest także oznaczenie miana swoistych dla chorób zakaźnych przeciwciał w surowicy krwi.

     

    Jak leczyć wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

     

    Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci ukierunkowane jest na zwalczanie objawów choroby. Stosuje się:

    • leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe (np. paracetamol, ibuprofen),
    • leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy),
    • leki przeciwdrgawkowe,
    • leki likwidujące obrzęk mózgu i obniżające ciśnienie śródczaszkowe (furosemid, 20% mannitol),
    • płyny (ustalając dobową objętość toczonych płynów należy znaleźć "złoty środek" – dziecko nie może być odwodnione, ale równie groźne jest przewodnienie, dlatego podaż płynów nie powinna być większa niż 1000 ml/24 h),
    • wyrównywanie zaburzeń elektrolitowych.

    W przypadku zakażeń wywołanych niektórymi typami wirusów możliwe jest zastosowanie leku przeciwwirusowego (np. acyklowiru w zakażeniu wirusem ospy wietrznej lub HSV, gancyklowiru w zakażeniu CMV lub EBV).

    Chore dziecko powinno odpoczywać i leżeć w łóżku. Konieczna jest także izolacja chorego trwająca około 2 tygodni.

    Ryzyko wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci spowodowanego przez wirusy grypy, świnki, odry, polio, ospy wietrznej, kleszczowego zapalenia mózgu można zminimalizować poprzez stosowanie szczepień ochronnych. Ponadto, istotne jest unikanie kontaktu z osobami zakażonymi wirusami mogącymi spowodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.