zarejestruj się zaloguj się

Szkarlatyna u dziecka

Tekst: Aleksandra Kowalczyk
Szkarlatyna u dziecka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 06. lutego, 2014

Szkarlatyna to potoczna nazwa płonicy – choroby zakaźnej, głównie wieku dziecięcego. Choroba ta wywoływana jest przez bakterie – paciorkowce β-hemolizujące grupy A. Przebiega z zapaleniem gardła, charakterystyczną wysypką drobnoplamistą oraz gorączką. W leczeniu szkarlatyny niezbędne jest zastosowanie odpowiedniej antybiotykoterapii. Zaniedbanie leczenia może być przyczyną różnego rodzaju powikłań.

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny szkarlatyny i droga zakażenia

     

    Szkarlatyna u dziecka wywołana jest przez paciorkowce β-hemolizujące typu A (ang. Group A Streptococcus, GAS), a dokładniej przez wytwarzaną przez nie egzotoksynę erytrogenną (jedną lub więcej). Szkarlatyna występuje najczęściej u dzieci między 5 a 15 rokiem życia, rzadziej zdarza się u dzieci poniżej 3 roku życia. Szczyt zachorowań przypada na miesiące jesienno-zimowe. Chorują na nią osoby wrażliwe na toksynę erytrogenną. Źródło zakażenia szkarlatyny stanowią osoby chore na płonicę lub na anginę paciorkowcową wywołaną przez GAS, rzadziej nosiciele. Nosicielem szkarlatyny może być osoba po ostrym okresie choroby. Zakażenie szerzy się drogą kropelkową, przez bezpośredni kontakt ze śliną i wydzieliną górnych dróg oddechowych, ale może ono nastąpić także przez uszkodzoną skórę. Okres wylęgania szkarlatyny wynosi od 1 do 7 dni. Chory wykazuje zakaźność przez cały okres występowania paciorkowców w gardle, do 24 godzin od rozpoczęcia antybiotykoterapii.

    Szkarlatyna przyranna wywoływana jest zakażeniem uszkodzonej skóry przez paciorkowce grupy A. Przebiega z wysypką, najczęściej bez zmian w gardle.

     

    Objawy szkarlatyny

     

    Choroba charakteryzuje się nagłym początkiem. Po średnio 3 dniach od zainfekowania pojawiają się pierwsze objawy szkarlatyny u dziecka:

    • gorączka z bólem głowy (początkowo wysoka – 39–40°C, która obniża się po około 2 dniach),

    • dreszcze,

    • wymioty,

    • ból brzucha.

    Później do powyższych szkarlatyny u dziecka dołączają się: wysypka drobnoplamista, zapalenie gardła i migdałków oraz powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyjnych. Język jest początkowo obłożony (pokryty białym nalotem), po kilku dniach nalot ten znika od obwodu, a język staje się żywo czerwony (język malinowy). U dziecka może w tym czasie pojawić się nadwrażliwość na bodźce smakowe, cieplne i dotykowe.

     

    Wysypka w przebiegu szkarlatyny

     

    Niemal od samego początku choroby śluzówki gardła, migdałków, podniebienia i języczka są zaczerwienione, często wręcz żywo czerwone i rozpulchnione. Na podniebieniu i języczku może pojawić się wysypka. W przebiegu szkarlatyny na powierzchni migdałków pojawia się wysięk: śluzowy, ropny lub włóknikowy. Może być punktowy lub obejmować całą powierzchnię migdałka. Anginie może towarzyszyć powiększenie węzłów chłonnych (limfadenopatia). Najczęściej powiększeniu ulegają węzły chłonne szyi, jednak zajęte mogą być też inne grupy węzłów chłonnych (nawet jamy brzusznej). Węzły chłonne są bolesne, spoiste, dają się przesuwać, są pojedyncze, nie tworzą pakietów, nie występuje także obrzęk tkanki okołowęzłowej, a skóra nad nimi pozostaje niezmieniona, nie mają też tendencji do rozmiękania. Warto pamiętać, że angina występująca w przebiegu szkarlatyny u dziecka może mieć różne nasilenie.

    Wysypka pojawia się najczęściej w kilka godzin po pierwszych objawach szkarlatyny u dziecka, a najpóźniej w ciągu doby. Ma charakter drobnoplamisty, jest zlewna, ma podłoże rumieniowe i jest żywo czerwona – szkarłatna. Wysypka ta nie swędzi. Skóra opisywana jest jako „pokłuta szczotką ryżową” lub przypominająca papier ścierny (choć określenia te nie są najtrafniejsze, dosyć dobrze opisują wygląd wysypki płoniczej).

    Może ona zająć całe ciało pacjenta, z wyjątkiem trójkąta nosowo-bródkowego (tzw. trójkąt Fiłatowa). Jednak szczególnie lokalizuje się w miejscach o zwiększonym uciepleniu i w fizjologicznych zgięciach ciała, m.in. w zgięciach łokciowych i pod pachami. Tam widoczny jest także objaw Pastii, objaw naczyniowy, świadczący o wzmożonej łamliwości drobnych naczyń. Na skórze mogą być także widoczne drobne wybroczyny. Wysypka płonicza może występować z różnym nasileniem – może być tylko dyskretnie widoczna lub przebiegać z masywnym obrzękiem tkanki podskórnej i mnogimi wybroczynami. Zwykle jednak ustępuje wraz z innymi objawami choroby po około 7 dniach.

     

    Szkarlatyna – przebieg

     

    U pacjentów nieleczonych objawy szkarlatyny u dziecka ustępują po około 5 do 7 dni. Należy jednak pamiętać, że przebieg naturalny szkarlatyny, bez zastosowania antybiotykoterapii, stwarza bardzo duże ryzyko wystąpienia powikłań. Po kilku dniach do 2–3 tygodni od ustąpienia objawów u dziecka pojawia się grubopłatowe łuszczenie naskórka. Lokalizuje się ono głównie na dłoniach i stopach. Objaw ten często pozwala na potwierdzenie zakażenia paciorkowcowego lub pozwala postawić wsteczne rozpoznanie. Nie jest on jednak powikłaniem szkarlatyny u dziecka, a jednym z jej objawów.

     

    Diagnostyka szkarlatyny

     

    Postawienie rozpoznania szkarlatyny u dziecka w dużej mierze oparte jest na charakterystycznym obrazie klinicznym tej choroby. Jednak w przypadku, gdy objawy są mniej typowe, niecharakterystyczne lub przeciwnie, a choroba ma ciężki przebieg, należy wykonać dodatkowe badania.

    Odchylenia od normy w badaniach laboratoryjnych w przebiegu płonicy są następujące:

    • w morfologii krwi obwodowej podwyższona jest ilość białych krwinek, czyli leukocytów;

    • OB (czyli odczyn Biernackiego) jest podwyższone (badanie wykonane z pobranej krwi obwodowej),

    • miano antystreptolizyn (czyli ASO) jest dodatnie, tzn. przekracza 1 : 200 (badanie wykonane z pobranej krwi obwodowej),

    • w wymazie pobranym z gardła pacjenta stwierdzany jest paciorkowiec grupy A.

     

    Szkarlatyna – różnicowanie

     

    W diagnostyce różnicowej szkarlatyny u dziecka należy w pierwszej kolejności wziąć pod uwagę inne choroby wysypkowe wieku dziecięcego:

    • różyczkę,

    • odrę.

    Wśród innych chorób, w których obrazie klinicznym występują podobieństwa do płonicy, należy wymienić:

    • chorobę Kawasakiego,

    • rumień zakaźny w początkowej fazie zmian skórnych,

    • trzydniówkę,

    • zakażenie gronkowcowe,

    • polekowe odczyny alergiczno-toksyczne.

     

    Leczenie szkarlatyny i jej powikłania

     

    W leczeniu płonicy konieczne jest zastosowanie odpowiedniej antybiotykoterapii, która pozwoli zapobiec powikłaniom. Lekiem z wyboru w leczeniu szkarlatyny u dziecka jest penicylina V (fenoksymetylopenicylina), podawana przez 10 dni. Lekiem drugiego rzutu, w przypadku uczulenia na penicylinę, jest erytromycyna (doustna lub pozajelitowa), także stosowana przez 10 dni. Antybiotyki alternatywnie stosowane to: amoksycylina, azytromycyna lub cefalosporyny o wąskim spektrum (doustnie lub pozajelitowo). Leczenie należy uzupełnić lekami przeciwgorączkowymi.

    Powikłania po szkarlatynie u dziecka to:

    • płonica o septycznym przebiegu – jako następstwo bakteriemii; objawia się średnio ciężkim stanem ogólnym pacjenta, wysoką gorączką słabo odpowiadającą na leki przeciwgorączkowe; w jej przebiegu może pojawić się angina Ludwiga, czyli ropowica dna jamy ustnej, jak i zapalenie stawów oraz powiększenie wątroby i śledziony z żółtaczką;

    • płonica o toksycznym przebiegu – w wyniku nadmiernej odpowiedzi organizmu na egzotoksyny bakteryjne; stan ogólny średnio ciężki, wysoka gorączka słabo odpowiadająca na leki; wysypka jest nasilona, często z obrzękiem tkanki podskórnej i masywnym złuszczaniem, może dojść nawet do uszkodzenia mięśni i powięzi;

    • zapalenie ucha środkowego;

    • zapalenie wyrostka sutkowatego;

    • zapalenie zatok przynosowych;

    • zapalenie węzłów chłonnych szyi;

    • ropień okołomigdałkowy;

    • śródmiąższowe zapalenie nerek;

    • kłębuszkowe zapalenie nerek;

    • gorączka reumatyczna.

    Po zastosowaniu właściwej antybiotykoterapii rokowanie w szkarlatynie u dziecka jest dobre. Wystąpienie powikłań znacznie je pogarsza.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.