zarejestruj się zaloguj się

Rozszczep wargi i podniebienia

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Rozszczep wargi i podniebienia
Źródło: Wikimedia Commons
Dodane: 31. października, 2014

Rozszczep wargi (zwany "zajęczą wargą") i rozszczep podniebienia to choroba wrodzona polegająca na ubytku tkanek w obrębie twarzy i jamy ustnej dziecka. Jej pojawienie się ma zwykle związek z genetycznie uwarunkowanym błędem w procesie embriogenezy. Rozszczep wargi i podniebienia może przybierać różne postaci, ale w większości przypadków poddaje się leczeniu chirurgicznemu z bardzo dobrym efektem kosmetycznym.

SPIS TREŚCI:

    Rozszczep wargi

     

    Rozszczep wargi jest z reguły wynikiem uwarunkowanego genetycznie błędu w procesie embriogenezy i polega na ubytku tkanek wargi górnej lub okolicy podnosowej. Może występować jako wada izolowana lub w połączeniu z rozszczepem podniebienia. Spotyka się ją także jako element zespołu wad, np. w przebiegu zespołów Edwardsa, Pataua, CATCH22 i innych. Potocznie tego typu wada określana jest najczęściej jako "zajęcza warga".

     

    Rozszczep podniebienia

     

    Rozszczep podniebienia oznacza z kolei obecność otworu lub szczeliny w obrębie sklepienia jamy ustnej. Może on występować w płycej położonych strukturach (podniebienie twarde) lub w tylnej części jamy ustnej (podniebienie miękkie). Gdy występuje w obrębie całego sklepienia jamy ustnej, wówczas mówimy o rozszczepie kompletnym podniebienia.

    W przeciwieństwie do rozszczepu wargi, wada ta wiąże się z poważniejszymi następstwami, takimi jak ryzyko zachłyśnięcia jedzeniem oraz wzmożona skłonność do infekcji dróg oddechowych.

     

    Jakie są przyczyny rozszczepu wargi i podniebienia?

     

    Rozwój głowy i szyi jest wyjątkowo złożonym procesem, który rozpoczyna się już w 2 tygodniu życia płodowego. Zaburzenia w procesach kształtowania tak skomplikowanych struktur nie należą do rzadkości, a do spektrum powiązanych często ze sobą wad rozwojowych zaliczamy rozszczep wargi i podniebienia, a także zespoły łuku skrzelowego i zatok okołousznych.

    Najczęściej występują dwie pierwsze z wymienionych wad. Pojawiają się one z częstością około 1 na 400 żywo urodzonych dzieci. Stwierdza się znaczną rolę czynników genetycznych odpowiedzialnych za wystąpienie tej wady, mianowicie u rodzeństwa dzieci chorych ryzyko zachorowania szacuje się nawet na około 10%.

    Rozpoznanie rozszczepu wargi i podniebienia u noworodka łatwo ustala się na podstawie badania fizykalnego, wyróżniając:

    • izolowany rozszczep podniebienia bez zaburzeń rozwojowych wargi,
    • rozszczep wargi jednostronny pełny lub niepełny,
    • jednostronny rozszczep wargi ze szczeliną zębodołu,
    • jednostronny rozszczep wargi i podniebienia,
    • obustronny rozszczep wargi i podniebienia,
    • języczek podniebienny dwudzielny,
    • podśluzówkowy rozszczep podniebienia.

    Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia wyróżnia się natomiast cztery typy wady:

    • L – rozszczep wargi,
    • A – rozszczep wyrostka zębodołowego kości szczękowej,
    • H – rozszczep podniebienia twardego,
    • S – rozszczep podniebienia miękkiego.

     

    Inne przyczyny rozszczepu wargi i podniebienia

     

    Oprócz zaburzeń genetycznych, do potencjalnych przyczyn środowiskowych występowania rozszczepu wargi i podniebienia zalicza się między innymi:

    • alkoholizm oraz palenie tytoniu u kobiety ciężarnej,
    • niedobór lub nadmiar witaminy A,
    • narażenie na promieniowanie jonizujące w okresie płodowym,
    • niedobór kwasu foliowego,
    • choroby infekcyjne kobiety w ciąży (w tym różyczka i grypa),
    • niektóre leki o działaniu teratogennym, stosowane w ciąży,
    • narażenie na toksyny środowiskowe.

     

    Opieka nad dzieckiem z rozszczepem wargi lub podniebienia

     

    Rodzice dziecka chorego na rozszczep wargi i podniebienia powinni zostać dokładnie pouczeni co do opieki nad noworodkiem oraz poznać wstępny plan leczenia chirurgicznego, co pozwoli im uniknąć niepotrzebnego stresu. Najważniejszą kwestią jest prawidłowe karmienie dziecka. Jeśli nie występuje ubytek podniebienia, noworodek nie ma problemów przy ssaniu i połykaniu.

    W takiej sytuacji może być karmiony podobnie jak zdrowe dzieci. Kiedy jednak trudności te występują i niemożliwe staje się karmienie piersią lub standardową butelką, pokarm należy podawać łyżeczką, specjalnym zakraplaczem do gardła lub odpowiednio dostosowaną butelką. W skrajnych przypadkach konieczne jest karmienie przez zagłębnik umieszczony w żołądku. Pozostałe aspekty bezpośredniej opieki nad noworodkiem z rozszczepem wargi i podniebienia nie odbiegają od standardowych zaleceń.

     

    Leczenie rozszczepu wargi i podniebienia

     

    Leczenie rozszczepu wargi i podniebienia polega na stosowaniu metod chirurgicznych i ma na celu wytworzenie pełnego zrostu ubytku w wardze czy podniebieniu, oczywiście przy jak najlepszym efekcie estetycznym. Ważne jest także umożliwienie dziecku prawidłowego rozwoju mowy oraz wyrzynania zębów. Operacje przeprowadza się w wyspecjalizowanych, doświadczonych ośrodkach pod nadzorem chirurga plastycznego, laryngologa, ortodonty, specjalisty foniatrii oraz psychologa.

    U niemowląt z pełnym rozszczepem podniebienia i wargi w pierwszym etapie leczenia przeprowadza się konsultację ortodontyczną i stosuje specjalne leczenie mające na celu wyrównanie zębodołów. W dalszej kolejności (zwykle po ukończeniu 2 miesiąca życia) przeprowadza się operacyjne leczenie rozszczepu wargi, ubytku nosa i przedniej części podniebienia. Pełne odtworzenia podniebienia ma miejsce po ukończeniu przez dziecko 1 roku życia. Najważniejszą częścią zabiegu jest odtworzenie podniebienia miękkiego i zamknięcie przestrzeni ustno-nosowej.

    W okresie późniejszym niejednokrotnie konieczne bywają zabiegi uzupełniające, mające na celu poprawę efektu kosmetycznego lub prawidłową fonację podczas mówienia. U dzieci z rozszczepem podniebienia nie należy usuwać tzw. "migdałka gardłowego", ponieważ umożliwia on odtworzenie struktur podniebienia. U około 20% pacjentów konieczna jest dodatkowa nauka wymowy w okresie przedszkolnym.

    W przypadku współistnienia innych wad rozwojowych, leczenie rozszczepu rozszerza się o ich korektę, a końcowe zabiegi plastyczne często wykonuje się dopiero po ukończeniu dojrzewania i ostatecznym ukształtowaniu struktur chrzestnych i kostnych. Całościowa terapia powinna być zawsze dostosowana do indywidualnych potrzeb dziecka.

     

    Powikłania po rozszczepie warg i podniebienia

     

    Dzieci po leczeniu rozszczepu wargi i podniebienia nierzadko wymagają stałej opieki ortodonty, wskazane są także okresowe kontrole laryngologiczne ze względu na predyspozycję do częstych infekcji gardła i zakażeń ucha środkowego. Nader istotna jest kontrola rozwoju mowy u dziecka, która może być zaburzona zarówno z powodu niewłaściwej artykulacji, jak i częstego współistnienia niedosłuchu. Konieczna bywa wieloletnia terapia logopedyczna.

    Warto także pamiętać o aspekcie społecznym i psychologicznym leczenia wady. Często obecność defektu kosmetycznego wpływa niekorzystnie na kształtowanie relacji dziecka z rówieśnikami, a także staje się przyczyną kompleksów i niskiej samooceny. W takich przypadkach konieczna jest praca z psychologiem i odpowiednie wsparcie środowiska oraz najbliższych.

    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.