zarejestruj się zaloguj się

Retinopatia wcześniacza

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Retinopatia wcześniacza
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. października, 2014

Wcześniactwo – urodzenie między 22 a 37 tygodniem ciąży – stanowi czynnik ryzyka wielu powikłań związanych z przerwaniem procesu wykształcania się poszczególnych narządów. Należy do nich m.in. retinopatia wcześniacza – najczęstsza przyczyna ślepoty u dzieci. Szacuje się, że występuje ona u około 10–15% wcześniaków. Na retinopatię wcześniaczą cierpią wszystkie dzieci urodzone przed 28 tygodniem ciąży.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest retinopatia wcześniacza?

     

    Retinopatia wcześniacza to naczyniopochodne uszkodzenie siatkówki powstałe u dzieci urodzonych przedwcześnie (przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży), u których nie został ukończony proces rozwoju unaczynienia siatkówki. Im młodszy wiek płodowy w chwili urodzenia, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia choroby.

    Siatkówka to element gałki ocznej zbudowany ze światłoczułych receptorów: czopków i pręcików. Jest ona odpowiedzialna za powstawanie obrazu i jest pierwszym ogniwem drogi wzrokowej – drogi przenoszenia bodźców wzrokowych do kory wzrokowej w ośrodkowym układzie nerwowym.

    Dodatkowym czynnikiem prowadzącym do rozwoju retinopatii u wcześniaków jest tlenoterapia z użyciem wysokich stężeń tlenu lub z użyciem zmiennych stężeń tlenu, prowadzona w pierwszych tygodniach życia – skutkuje ona powstawaniem wolnych rodników, które powodują uszkodzenie siatkówki.

    Szczególnie predysponowane do rozwoju retinopatii wcześniaczej są dzieci:

    • urodzone w ciężkim stanie ogólnym, które uzyskały niską punktację w skali Apgar,
    • wymagające tlenoterapii,
    • z niedotlenieniem wewnątrzmacicznym (świadczą o tym zielone wody płodowe),
    • z okołoporodowymi zaburzeniami oddychania,
    • z ciąż mnogich,
    • z posocznicą,
    • z krwawieniami dokomorowymi,
    • z przetrwałym przewodem Botalla,
    • dzieci matek zmagających się w trakcie ciąży z takimi chorobami, jak np. cukrzyca, niedokrwistość, rzucawka lub stan przedrzucawkowy,
    • wymagające przetoczeń krwi.

     

    Jaka jest przyczyna retinopatii wcześniaczej?

     

    Przyczyną retinopatii wcześniaczej jest przerwanie procesu rozwoju unaczynienia siatkówki. Rozpoczyna się on w 5 miesiącu życia płodowego i w pełni zostaje ukończony dopiero w 40 tygodniu ciąży. Po narodzinach naczynia wykształcone w życiu płodowym ulegają dojrzewaniu.

    U dziecka z retinopatią w siatkówce stwierdzana jest obecność stref pozbawionych unaczynienia, które wyraźnie odgraniczają się od stref prawidłowo unaczynionych. Nieunaczyniony obwód siatkówki wytwarza czynniki wzrostu prowadzące do profileracji (rozplemu) tkanki włóknistej i naczyniowej, rozrastającej się w kierunku ciała szklistego, która obkurcza się, pociągając za sobą siatkówkę i prowadząc do jej odwarstwienia.

    Ze względu na obraz siatkówki, zależny od stopnia zaawansowania zmian, wyróżniono następujące fazy retinopatii wcześniaczej:

    • faza 1 – w obrębie siatkówki dochodzi do podziału na strefy: nieunaczynioną i unaczynioną, na dnie oka widoczna jest tzw. linia demarkacyjna oddzielająca te dwa obszary,
    • faza 2 – linia demarkacyjna tworzy wał, do którego mogą wnikać naczynia siatkówki,
    • faza 3 – proliferacja włóknisto-naczyniowa przebiegająca wzdłuż wału, pojawienie się nieprawidłowych pęczków naczyniowych,
    • faza 4 – niecałkowite odwarstwienie siatkówki:
      • faza 4 a – częściowe odwarstwienie siatkówki (nie dotyczy plamki żółtej),
      • faza 4 b – odwarstwienie siatkówki obejmujące także plamkę żółtą,
    • faza 5 – całkowite odwarstwienie siatkówki.

     

    Czym jest odwarstwienie siatkówki?

     

    Odwarstwienie siatkówki to oddzielenie nabłonka barwnikowego siatkówki od części neurosensorycznej, tzn. zapewniającej unerwienie i unaczynienie. W przebiegu retinopatii wcześniaczej dochodzi do tzw. odwarstwienia trakcyjnego (odwarstwienie z pociągania przez tkankę włóknistą).

    Objawami odwarstwienia siatkówki są:

    • obraz błysków przed oczami,
    • nagłe pogorszenie ostrości widzenia,
    • ubytek pola widzenia (obraz czarnej plamy),
    • męty przed oczami (obraz "latających muszek" i podobne zakłócenia).

    Odwarstwienie siatkówki jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Metodą leczenia jest mikrochirurgia wewnątrzgałkowa – witrektomia tylna, tzn. usunięcie ciała szklistego celem stabilizacji i przywrócenia funkcji siatkówki.

    Powikłaniami odwarstwienia siatkówki mogą być:

    • zanik gałki ocznej,
    • jaskra wtórna,
    • zaćma wtórna,
    • zapalenie naczyniówki.

     

    Jak wykrywa się retinopatię wcześniaczą?

     

    Każdy wcześniak powinien mieć przeprowadzoną diagnostykę pod kątem obecności retinopatii wcześniaczej. Konieczne jest badanie okulistyczne w 4, 8 i 12 tygodniu życia (ocena dna oka po rozszerzeniu źrenicy – za pomocą oftalmoskopu Fisona).

    Ma ono na celu wczesne wychwycenie problemu i szybkie wdrożenie leczenia. Jest to bardzo istotne, gdyż zaawansowana profileracja włóknisto-naczyniowa jest nieodwracalna (stosowane leczenie nie przynosi już oczekiwanych rezultatów). Powikłaniem zaniedbanej choroby jest nieodwracalna ślepota.

    Jeżeli obraz dna oka oceniony w 4, 8 i 12 tygodniu życia był prawidłowy, ponowne badanie kontrolne należy przeprowadzić w 12 miesiącu życia.

     

    Leczenie retinopatii wcześniaczej

     

    Leczenie retinopatii wcześniaczej uzależnione jest od fazy choroby. W fazach 1 i 2 leczenie nie jest konieczne – przeprowadza się wyłącznie badania kontrolne. Bardziej zaawansowane fazy retinopatii mogą być leczone różnymi metodami, takimi jak np.:

    • fotokoagulacja laserowa – jej istotą jest laserowe zniszczenie tkanki bliznowatej i nieprawidłowych pęczków naczyń krwionośnych (zabieg jest niebolesny, nie wymaga znieczulenia, cechuje się wysoką skutecznością, a ryzyko uszkodzenia elementów oka w trakcie zabiegu jest znikome);
    • krioterapia – taki sam cel, jak w przypadku fotokoagulacji laserowej osiąga się za pomocą niskich temperatur (zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym);
    • leczenie operacyjne – stosowane w przypadku nieskuteczności wyżej wymienionych metod, a także w przypadku odwarstwienia siatkówki.

    Niestety, metody leczenia retinopatii wcześniaczej obarczone są ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak np. jaskra wtórna, zez, wady refrakcji (krótkowzroczność).

    Istotnym elementem terapii dziecka z retinopatią wcześniaczą jest także rehabilitacja wzrokowa – wykonywanie odpowiednich ćwiczeń mających na celu poprawę sprawności wzrokowej.

     

    Jakie jest rokowanie w retinopatii wcześniaczej?

     

    Rokowanie zależne jest od fazy retinopatii wcześniaczej, wieku ciążowego, jaki osiągnęło dziecko w momencie urodzenia oraz od powierzchni obszaru pozbawionego prawidłowego unaczynienia. Jeżeli strefa nieunaczyniona jest niewielka, a dziecko urodziło się około 37 tygodnia ciąży, zmiany zwykle ulegają samoistnej regresji.

    W fazach 1, 2 i 3 rokowanie co do zachowania prawidłowego procesu widzenia jest pomyślne, natomiast w fazach 4 (zwłaszcza 4 b) i 5 jest ono bardzo złe: mniej niż 10% pacjentów osiąga prawidłowe widzenie, a 60–70% nie widzi i nie ma poczucia światła.

    O rokowaniu decyduje także czas wdrożenia prawidłowego leczenia. Zaawansowane, późno wykryte zmiany w siatkówce zwykle są już nieodwracalne.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.