zarejestruj się zaloguj się

Płonica – przyczyny, objawy, leczenie

Tekst: lek. Mateusz Spałek
Dodane: 01. czerwca, 2015

Płonica, inaczej szkarlatyna to choroba, którą głównie diagnozuje się u dzieci, choć chorują także dorośli. Objawy płonicy to: ból brzucha, ból i zapalenie gardła, wysoka gorączka, powiększone węzły chłonne na szyi. Przyczyną płonicy są bakterie, dlatego w leczeniu wykorzystuje się antybiotyki. Płonica u dziecka wymaga ograniczenia kontaktów z rówieśnikami, gdyż choroba jest zaraźliwa.

lek. Mateusz Spałek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest płonica?

     

    Płonica to zakaźna choroba bakteryjna, która najczęściej dotyczy dzieci. Dziecko może zarazić się chorobą od innej osoby chorej na te schorzenie. Infekcja przenosi się drogą kropelkową (np. poprzez kichnięcie), ale również przez dotknięcie zakażonych przedmiotów i spożycie zainfekowanych pokarmów.

    Od momentu zarażenia do pojawienia się pierwszych objawów zwykle upływa od 1 do 5 dni. Kiedyś była to najpopularniejsza choroba wieku dziecięcego z dużą śmiertelnością, współczesna medycyna zredukowała ją do bardzo niskiego poziomu.

     

    Jakie są przyczyny płonicy?

     

    Płonicę powoduje infekcja bakterią – paciorkowcem beta-hemolizującym z grupy A. Jak zostało wspomniane, zarazić się nią można od innej osoby chorej na szkarlatynę, ale nie jest to jedyne źródło zakażenia.

    Paciorkowce z tej grupy odpowiadają także za anginę u osób dorosłych, więc możliwe jest rozwinięcie się płonicy u dziecka, które miało kontakt z dorosłym chorym na anginę.

    Bakteria łatwo przechodzi przez uszkodzoną skórę i śluzówki. Częściej choruje się w sezonie wiosennym i letnim. Do rozwoju płonicy bardziej predysponowane są dzieci z problemami dotyczącymi migdałków (częste infekcje, przerost).

     

    Objawy płonicy

     

    Choroba rozwija się bardzo szybko, ale bez żadnych objawów zwiastujących. Początek choroby jest zwykle nagły. Objawy płonicy to:

    Po upłynięciu doby od pojawienia się pierwszych objawów pojawia się zwykle drobnoplamista (przypominająca rany powstałe po uderzeniach szczotką lub główki od szpilek), zlewna wysypka. Na początku zajmuje tułów, szyję, ramiona, brzuch, później schodzi w dół aż do kończyn dolnych.

    Do charakterystycznych objawów płonicy należą:

    • trójkąt Fiłatowa (rumień zajmujący policzki, blada skóra dookoła nosa i ust),
    • linie Pastii (pojawiające się w fałdach skórnych linijne zmiany związane z uszkodzeniami drobnych naczyń krwionośnych),
    • malinowy język (początkowo pojawia się biały nalot, później zanika i pozostawia po sobie żywoczerwony język z powiększonymi brodawkami smakowymi).

    Z czasem wysypka ustępuje i zaczyna się proces intensywnego łuszczenia się naskórka, które może trwać nawet kilka tygodni. Najsilniejsze łuszczenie dotyczy dłoni i stóp.

     

    Powikłania po płonicy

     

    Niekiedy płonica cechuje się znacznie cięższym przebiegiem niż w klasycznej postaci. Może dojść do rozwoju tak zwanej płonicy septycznej, w której zmiany w gardle i węzłach chłonnych szyi są znacznie bardziej nasilone. W skrajnych przypadkach paciorkowce infekują krążącą krew, co doprowadza w rezultacie do bardzo groźnej posocznicy (sepsy) – jest to stan wymagający niezwłocznej hospitalizacji i leczenia.

    Nieleczona lub ciężka płonica mogą doprowadzić do powstania:

    • zapalenia mięśniówki serca i zajęcia zastawek,
    • powiększenia śledziony oraz powiększenie wątroby,
    • utraty przytomności,
    • zapalenie ucha środkowego,
    • uszkodzenia nerek,
    • ropowicy dna jamy ustnej (anginy Ludwiga),
    • powikłań ze strony stawów.

    Niepokojącym objawem w przebiegu płonicy jest nawrót gorączki, osłabienie lub ponowne powiększenie się węzłów chłonnych – należy skontaktować się ze swoim lekarzem. Nie istnieje żadna skuteczna szczepionka na tę chorobę. Możliwa jest ponowna infekcja.

     

    Diagnostyka płonicy

     

    Powinna być przeprowadzona przez lekarza. Zwykle do rozpoznania choroby wystarczy dokładny wywiad lekarski i badanie fizykalne (objawy są bardzo charakterystyczne), jednak w razie pojawienia się wątpliwości lub w celu dokładniejszej oceny stanu ogólnego chorego lekarz może zlecić badania uzupełniające:

    Choroba może być pomylona z różyczką lub odrą, jednak w przypadku dzieci szczepionych szansa na nieprawidłową diagnozę jest minimalna. Objawy płonicy przypomina także choroba Kawasaki. Cięższe postacie szkarlatyny wymagają różnicowania z zespołem wstrząsu toksycznego oraz zakażeniami innymi bakteriami.

     

    Leczenie płonicy

     

    W leczeniu szkarlatyny wskazana jest antybiotykoterapia (najczęściej są to penicyliny lub cefalosporyny, w przypadku alergii na antybiotyki z grupy penicylin stosuje się makrolidy) w całej przepisanej dawce na 10–14 dni (nie wolno samodzielnie przerywać terapii, bo może dojść do niepełnego wyleczenia lub wyhodowania opornych bakterii), nawadnianie doustne oraz leki przeciwgorączkowe. Pojawianie się dodatkowych objawów lub nawrót choroby wymaga ponownego zgłoszenia się do lekarza. Ciężkie przypadki płonicy lub wystąpienie powikłań wymaga hospitalizacji.

    Dopiero po ustąpieniu wszystkich objawów choroby i zakończeniu antybiotykoterapii dziecko może wrócić do szkoły lub przedszkola – nie wolno wysyłać dziecka z objawami choroby, ponieważ stanowi potencjalne źródło infekcji wobec swoich koleżanek i kolegów.

     

    Płonica u dziecka – co robić?

     

    Dziecko powinno leżeć w łóżku. Niezmiernie ważne jest nawadnianie – dziecko należy przekonywać do spożywania płynów przygotowując je w przystępnej formie, np. kompotu o ulubionym smaku, zupy lub herbaty słodzonej miodem. Ból gardła często powoduje niechęć do jedzenia – nie należy zmuszać dziecka do jedzenia na siłę. Dopiero po ustąpieniu części dolegliwości można spróbować podać posiłki o niedrażniącej konsystencji (np. przetarte lub w formie kremu/pasty). Z uwagi na wysoką gorączkę występuje nasilona potliwość – by zwiększyć komfort cierpiącego dziecka należy wymieniać pościel oraz piżamę.

    Gdy chorobę rozpozna się szybko i stosuje się do wszystkich zaleceń lekarza (przyjmuje antybiotyk w pełnej dawce i nawadnia dziecko) rokowanie jest pomyślne. W przypadku powikłań rokowanie zależy od ich rodzaju i szybkości wdrożenia odpowiedniego postępowania. W przypadku groźnych komplikacji płonicy (sepsa, ropowica dna jamy ustnej) rokowanie jest niepewne.

    Autor: lek. Mateusz Spałek
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Wysypka u dziecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.