zarejestruj się zaloguj się

Kaszel i katar u dziecka

Tekst: lek. Anna Krakowska
Kaszel i katar u dziecka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. października, 2013

Kaszel i katar to najbardziej powszechne objawy infekcji układu oddechowego, chociaż nie zawsze muszą się z nią wiązać. Kaszel (suchy, a następnie mokry) to odruch obronny układu oddechowego, mający na celu jego oczyszczenie z mikroorganizmów, ciał obcych czy z wydzieliny. Natomiast katar to nieżyt nosa, to znaczy zapalenie jego błony śluzowej, przebiegające z zaburzeniem jego drożności oraz z obecnością wydzieliny.

lek. Anna Krakowska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co oznacza kaszel u dziecka?

     

    Kaszel, poza tym, że stanowi objaw chorobowy, może być zjawiskiem fizjologicznym. Za normę uznaje się do około 15 kaszlnięć na dobę. Kaszel u dziecka jest w istocie zjawiskiem pozytywnym, pozwalającym usunąć z dróg oddechowych elementy, których nie powinno tam być, np. nadmiar wydzieliny, ciała obce, itp. Najczęściej kaszel stanowi objaw infekcji układu oddechowego, począwszy od błahego przeziębiania po zapalenie płuc.

    Kaszel u dziecka możemy podzielić na:

    • kaszel mokry – wiążący się z odkrztuszaniem nadmiernej ilości wydzieliny z dróg oddechowych,
    • kaszel suchy – wynikający z podrażnienia błony śluzowej, bez nadprodukcji wydzieliny, w trakcie infekcji może on przejść w kaszel mokry.


    Wyróżniamy też tzw. kaszel szczekający, który – zgodnie z nazwą – przypomina szczekanie psa, jest charakterystyczny dla podgłośniowego zapalenia krtani (występującego najczęściej u małych dzieci, do 3 roku życia). Infekcja ta przebiega często z dusznością i nierzadko wymaga hospitalizacji.

    Ze względu na czas trwania, kaszel u dziecka klasyfikujemy jako ostry, który trwa krócej niż 3 tygodnie, o kaszlu przewlekłym mówimy natomiast gdy trwa ponad 8 tygodni. Pomiędzy kaszlem ostrym a przewlekłym lokuje się kaszel ostry przedłużający się.

    Choroby, w przebiegu których możemy zaobserwować kaszel u dziecka (także ten przewlekający się) to:

    • astma (kaszel jest suchy, męczący, często pojawia się po wysiłku, w nocy, po ekspozycji na różnego rodzaju alergeny, istnieje też tzw. kaszlowy wariant astmy, gdzie kaszel jest jedynym jej objawem),
    • refluks żołądkowo-przełykowy (receptory kaszlowe podrażniane są przez cofający się kwas solny),
    • choroby pasożytnicze (dotyczy to pasożytów, których cykl życiowy i wędrówka po organizmie obejmuje układ oddechowy, są to np. glista ludzka, glista psia),
    • zapalenie zatok przynosowych ostre lub przewlekłe (przewlekający się kaszel jest spowodowany obecnością wydzieliny spływającej po tylnej ścianie gardła),
    • połknięcie ciała obcego,
    • wady serca,
    • wady wrodzone (gdy kaszel występuje u noworodka należy być szczególnie czujnym, przykładowe wady to np. przetoka przełykowo-tchawicza, inne wady dotyczące budowy dróg oddechowych).

    Przewlekły kaszel u dziecka może mieć również charakter psychogenny. W diagnostyce takiego kaszlu, po wykluczeniu możliwych przyczyn somatycznych, dziecko wymaga konsultacji psychologicznej.

     

    Jak sobie radzić z kaszlem u dziecka?

     

    W walce z kaszlem u dziecka mamy kilka możliwości działania.

     

    Syrop na kaszel u dziecka

     

    W zależności od rodzaju kaszlu u dziecka, możemy zastosować syrop przeciwkaszlowy lub rozrzedzający wydzielinę w drogach oddechowych. Te pierwsze, zalecane są w kaszlu suchym, męczącym, nieproduktywnym, a także na wieczór, tak aby dziecko mogło spokojnie przespać noc. Syropy wykrztuśne (mukolityczne, rozrzedzające wydzielinę) wskazane są w kaszlu mokrym, produktywnym, ułatwiają bowiem odkrztuszenie nadmiaru flegmy. Nie można stosować ich w godzinach wieczornych, ponieważ środki te pobudzają odruch kaszlowy, paradoksalnie może się więc wydawać, że kaszel po ich zastosowaniu jest większy, ma to jednak na celu wspomnianą wcześniej lepszą eliminację niechcianej wydzieliny.

     

    Inhalacje na kaszel u dziecka

     

    Gdy jest się rodzicem, nabycie nebulizatora (inhalatora) staje się w pewnym momencie nieuniknione. Ta metoda wspomagająca leczenie infekcji jest bardzo popularna, a przede wszystkim skuteczna – działa dokładnie tam, gdzie toczy się proces chorobowy, czyli w układzie oddechowym. Do inhalacji na własną rękę rodzic może używać zwykłej soli fizjologicznej. Po konsultacji z lekarzem, jeśli uzna on to za konieczne, może zalecić inhalacje z substancji rozrzedzającej wydzielinę w drogach oddechowych (takiej jak ta, obecna w mukolitycznym syropie) lub, w razie konieczności, leki rozkurczające oskrzela czy działające przeciwzapalnie.

     

    Fizykoterapia

     

    Aby ułatwić dziecku odkrztuszenie wydzieliny, po zastosowaniu substancji mukolitycznej można zastosować oklepywanie. Układając dłoń w kształt łódeczki, wykonujemy delikatne oklepywanie pleców dziecka w kierunku od dołu ku górze.

     

    Nieżyt nosa u dziecka

     

    Zapalenie błony śluzowej nosa (popularnie zwane katarem) to wyciek wydzieliny z nosa w połączeniu z obrzękiem błony śluzowej (upośledzającym jego drożność) oraz kichaniem lub bez tych objawów towarzyszących.

    Podobnie jak kaszel, katar u dziecka najczęściej jest objawem infekcji układu oddechowego. W przypadku większości infekcji przeziębieniowych wydzielina na początku jest przezroczysta, w kolejnych dniach może zmieniać barwę, co często jest mylnie interpretowane jako nadkażenie bakteryjne.
    Infekcję wirusową odróżnia od bakteryjnej to, że objawy ustępują w ciągu kilku dni (5–7 dni) samoistnie. Jeśli dochodzi natomiast do nadkażenia, objawy nie mijają tak szybko (> 10 dni), mogą ponownie się nasilić po wstępnej poprawie lub przebieg infekcji od początku jest ciężki, z wysoką gorączką i wydzieliną o charakterze ropnym.

    Poza infekcjami nieżyt nosa może pojawiać się w:

    • alergii (alergiczny nieżyt nosa, ANN) – jest to wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, upośledzenie jego drożności; towarzyszy temu swędzenie nosa, kichanie; ANN może współwystępować z alergicznym nieżytem spojówek, ma charakter sezonowy;
    • przebiegu zapalenia zatok (w istocie każdy katar – ze względu na bliskość i połączenia anatomiczne nosa z zatokami obocznymi nosa – jest procesem obejmującym wszystkie te struktury jednocześnie);
    • wycieku wydzieliny z nosa pod wpływem czynników chemicznych, fizycznych (np. przejście z zimnego pomieszczenia do ciepłego);
    • przypadku polipów nosa, skrzywienia przegrody nosa, przerostu migdałka gardłowego (zaburzona jest wtedy drożność nosa).

     

    Jak sobie radzić z katarem u dziecka?

     

    W przypadku dzieci katar leczy się głównie miejscowo. Sprawdzonym i bezpiecznym sposobem na katar u dziecka jest woda morska. Dostępne środki doustne (obkurczające naczynia błony śluzowej nosa, redukujące jej obrzęk) nie są zalecane u pacjentów < 12 roku życia.

    Substancjami stosowanymi miejscowo są roztwory soli fizjologicznej. Mamy do wyboru dwa rodzaje roztworów: izotoniczne (dobrze oczyszczają i nawilżają błonę śluzową nosa) lub hipertoniczne (również oczyszczają, a ponadto redukują obrzęk błony śluzowej).

    Skutecznym sposobem na poradzenie sobie z katarem u dziecka są plastry, których działanie polega na tym, że po przyklejeniu na ubranie przez 8 godzin wydzielają zapach olejku eukaliptusowego i sosnowego, co ułatwia dzieciom oddychanie.

    Miejscowo stosowane są także substancje sympatykomimetyczne w kroplach lub aerozolu, obkurczające naczynia błony śluzowej nosa. Nie należy ich jednak używać dłużej niż 5–7 dni i nie częściej niż 2–3 razy na dobę (przewlekle stosowane mogą spowodować uszkodzenie błony śluzowej nosa). Preparaty te mają różne stężenia substancji czynnej, dla najmłodszych dzieci 0,01%, kolejne to 0,025% i 0,05% (po 6 roku życia).

    Autor: lek. Anna Krakowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.