zarejestruj się zaloguj się

Jakie są przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci?

Tekst: lek. Agnieszka Dobrzyńska
Jakie są przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. października, 2014

Choroby alergiczne są rozpowszechnioną grupą schorzeń u dzieci. Występują one zarówno u młodszych, jak i starszych dzieci, często towarzysząc im dalej w dorosłym życiu. Choroby alergiczne dotyczą różnych czynników uczulających, a także cechują się zróżnicowanymi objawami klinicznymi. Przyczyną alergii u dzieci mogą być alergeny wziewne oraz pokarmowe. Rzadziej u dzieci występuje alergia na sierść zwierząt lub na leki.

SPIS TREŚCI:

    Które dzieci narażone są na wystąpienie alergii?

     

    Do rozwoju chorób alergicznych u dzieci predysponują różne czynniki. Alergia u niemowląt i dzieci występuje często u członków tej samej rodziny. Dowiedziono, że wzrost ryzyka ujawnienia się alergii u dziecka ma miejsce, jeśli jedno z jego rodziców albo ktoś z najbliższego rodzeństwo ma objawy alergii, a szanse zwiększają się jeszcze bardziej, jeśli chorują oboje rodzice. Związane jest to z genetyczną skłonnością do przekazywania chorób alergicznych.

    Przyczyną alergii u niemowląt i dzieci może być sztuczne karmienie dziecka od urodzenia. Mleko kobiece zawiera wiele substancji odżywczych, a także ochronnych, np. immunoglobuliny klasy IgA. Są to przeciwciała nastawione na eliminację bakterii i wirusów z organizmu. Ich brak uniemożliwia i w znaczący sposób opóźnia proces pozbywania się czynników infekcyjnych, a także alergenów z powierzchni błon śluzowych.

    Bardzo ważny jest także kontakt dziecka z czynnikami uczulającymi, obecnymi w środowisku. Chodzi tu przede wszystkim o alergeny wziewne, czyli występujące w powietrzu, a także alergeny pokarmowe, leki czy też związki chemiczne zawarte w środkach piorących i kosmetykach. Są to czynniki, które wyzwalają, a także nasilają reakcje alergiczne u dzieci.

    Przyczyną alergii u niemowląt i dzieci może być dym tytoniowy, jego wpływ zarówno na kobiety w ciąży, jak i na niemowlęta. Zawarte w dymie papierosowym substancje w znaczący sposób zakłócają i opóźniają dojrzewanie systemów ochronnych w drogach oddechowych dziecka, co powoduje wzrost wrażliwości na alergeny.

    Warto wspomnieć, że zbyt wczesne wprowadzanie do diety pokarmów często uczulających (np. mleka krowiego czy białka jaja kurzego) jest niekorzystne i sprzyja rozwojowi alergii u dzieci. Dzieje się tak, ponieważ przewód pokarmowy maluszka nie działa jeszcze w pełni sprawnie, m.in. jako bariera ochronna. Jego niedojrzałość powoduje, że niektóre cząsteczki pokarmowe mogą wywoływać odczyn alergiczny. Wytwarzane są przeciwko nim przeciwciała i organizm dziecka zapamiętuje je jako alergeny.

    Częste infekcje wirusowe i bakteryjne układu oddechowego mogą być pośrednio uznane za przyczynę alergii u niemowląt i dzieci.

    Zakażenia układu pokarmowego także mogą leżeć u podstaw rozwoju alergii u dziecka. Ułatwiają alergizację na niektóre pokarmy. Dzieje się tak, gdyż procesy infekcyjne uszkadzają błony śluzowe stanowiące naturalne bariery ochronne, co powoduje łatwiejsze przenikanie przez nie czynników uczulających. Elementem, o którym warto wspomnieć, jest wpływ czynników psychogennych. Udowodniono, że ważny jest stan emocjonalny dziecka, gdyż np. pod wpływem zdenerwowania wzrasta natężenie reakcji alergicznych.

     

    Alergeny wziewne jako przyczyna alergii wziewnej u dziecka

     

    Do najczęstszych alergenów tej grupy należą pyłki roślin. W Polsce pylenie rozpoczyna się na ogół w pierwszej połowie lutego. Drzewa liściaste pylą do połowy maja. Czerwiec i lipiec to okres narażenia na pylenie traw, natomiast sierpień i wrzesień to okres kiedy kwitną chwasty. Pylenie najwcześniej rozpoczyna się w południowo-zachodniej Polsce, a najpóźniej w północno-wschodniej, która jest polskim biegunem zimna.

    Przyczyną alergii u dzieci są często roztocza kurzu domowego. Są one obecne w każdym mieszkaniu. Szczególnie dobrze namnażają się w pomieszczeniach wilgotnych i ciepłych. Mimo że są obecne cały rok, ich największe natężenie obserwuje się w miesiącach jesiennych.

    Alergenami wziewnymi są także grzyby pleśniowe z rodzaju Cladosporium, Alternaria, Fusarium, Penicillinum oraz Aspergillus. Bytują one w glebie, opadłych liściach czy kompostach. Występowanie poszczególnych gatunków zależy od pory roku i warunków atmosferycznych. Do grzybów wewnątrzdomowych natomiast zaliczymy Aspergillus, Penicillium, Rhizopus, Mucor, których obecność nie zależy od wahań sezonowych.

    Ostatnią grupę stanowią alergeny pochodzenia zwierzęcego. Najsilniejszy jest antygen koci, którego źródłem jest wydzielina gruczołów łojowych skóry kota. U psów najsilniejszymi alergenem jest sierść. Jeśli chodzi o gryzonie, czyli m.in. świnki morskie i chomiki, to uczulają głównie białka obecne w ich moczu. Ponadto bardzo silnym alergenem pochodzenia zwierzęcego jest włosie końskie, a także upierzenie niektórych ptaków hodowanych w domach, np. papug.

     

    Alergeny pokarmowe jako przyczyna alergii pokarmowej u dziecka

     

    Do tej grupy zaliczymy m.in. mleko krowie, które jest potężnym źródłem alergenów. Najsilniejsze z nich to kazeina i beta-laktoglobulina, która uczula najbardziej. Reakcje krzyżowe powodują, że uczulenie na białka mleka krowiego często przebiega z alergią na mleko kozie i owcze.

    Do alergenów pokarmowych zaliczymy też jajo kurze. Żółtko ma znacznie słabsze właściwości alergizujące niż białko jajka i jako że zawiera wiele bardzo ważnych i potrzebnych składników pokarmowych, jest niechętnie eliminowane z diety dziecka. Dlatego stosując profilaktykę alergii, żółtko należy wprowadzać do diety dziecka ostrożnie, po ukończeniu 6 miesiąca życia. Natomiast białko jaja kurzego, które jest bardzo silnym alergenem wprowadzamy niemowlętom później niż żółtko, czyli około 11–12 miesiąca życia. Do alergenów pokarmowych zaliczamy również pszenicę i inne zboża, a uczulać mogą frakcje globulin, glutenu, gliadyny i albumin w nich zawarte.

    Nie należy mylić reakcji uczuleniowych z celiakią. Uczulenie na produkty zbożowe ustępuje szybciej, dlatego dieta z pominięciem glutenu jest stosowana krócej niż w celiakii.

    Uczulają również ryby, które mogą dawać objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale także ze strony skóry i układu oddechowego. W niektórych przypadkach nie tylko spożycie, ale także ich zapach i dotyk może wywołać reakcje. Uczulenie na ryby często zostaje na całe życie. Mogą także pojawić się objawy alergii na owoce morza, w tym krewetki, kraby i ostrygi. Dobrze poznanym alergenem jest alergen M z dorsza, wykazujący reakcje krzyżowe z białkami występującymi w innych rybach, dlatego często uczulenie na jeden gatunek ryby może towarzyszyć uczuleniu na inne.

    Alergenem pokarmowym bywają także owoce, częściej surowe niż gotowane. Powodują one reakcje alergiczne głównie w postaci skórnej. Wymieniane są tu głównie owoce cytrusowe, truskawki i melony.

    Także orzeszki ziemne są często przyczyną alergii u dzieci. Powodują odczyny po spożyciu, a u bardziej wrażliwych dzieci sam zapach orzechów może być przyczyną reakcji alergicznej.

     

    Inne przyczyny alergii u dzieci i niemowląt

     

    Omawiając inne przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci należy wspomnieć o alergenach kontaktowych, będących substancjami chemicznymi. Poprzez działanie miejscowe na skórze powodują one stan uczulenia – tzw. wyprysk kontaktowy. U małych dzieci ten rodzaj reakcji występuje rzadko. Dochodzi do niego w momencie długoterminowego działania substancji na skórę. Do tej grupy alergenów zaliczamy: nikiel, chrom, formalinę, barwinki włókiennicze, niektóre maści i olejki zapachowe.

    Pamiętajmy również o możliwych reakcjach alergicznych na niektóre leki i ich składniki. Klasycznym przykładem jest alergia na penicylinę, a także reakcje nietolerancji na kwas acetylosalicylowy (nie wolno go podawać dzieciom przed ukończeniem 12 roku życia, zwłaszcza przy podejrzeniu infekcji wirusowych, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a). Także niektóre owady, dokładniej ich jad i białko w nim obecne może u dziecka wywołać reakcje alergiczne po ukąszeniu.

     

    Diagnozowanie alergii u dziecka

     

    Diagnostyka alergii u dzieci rozpoczyna się od dokładnie zebranego wywiadu, a także dokładnego zbadania dziecka. Ważne jest wypytanie o przeszłość chorobową, obecne niepokojące objawy, okresy ich występowania i przyjmowanie leków, dietę dziecka oraz warunki mieszkaniowe. Lekarz pyta także o choroby alergiczne występujące w rodzinie dziecka.

    Kolejnym etapem jest skierowanie dziecka na testy alergiczne. Najczęściej wykonywane są alergiczne testy skórne. Najpowszechniej stosowaną metodą są testy typu prick. Są to tak zwane testy punktowe, które przeznaczone są dla dzieci powyżej 3 roku życia. Polegają one na naniesieniu kropli substancji testowanej (zawierającej alergen) najczęściej na przyśrodkową część przedramienia. Następnie skórę w tym miejscu nakłuwa się, aby nastąpił bezpośredni kontakt alergenu z układem odpornościowym dziecka. Obok na skórze wykonywana jest próba kontrolna. Za wynik dodatni prick testu uznajemy obecność bąbla o średnicy większej bądź równej 3 mm w stosunku do próby kontrolnej.

    W diagnostyce alergologicznej wykonywane są także testy śródskórne, które polegają na wstrzyknięciu pod skórę w kilku miejscach roztworu alergenu we wzrastającym stężeniu. Następnie oceniana jest reakcja skórna (najczęściej w postaci pęcherza). Testy śródskórne przeprowadza się w celu doprecyzowania wyników testów skórnych typu prick. Ponadto możliwe jest wykonanie testów na alergię z krwi określanych mianem RAST. Polegają one na wykryciu przeciwciał IgE, które są skierowane przeciwko specyficznemu alergenowi.

    W przypadkach niejednoznacznych wyników testów na alergię u dzieci przydatne okazują się testy prowokacyjne, zwane także testami ekspozycyjnymi. Polegają one na podaniu alergenu na dany obszar, a następnie obserwowaniu reakcji organizmu dziecka.

    W przypadku prowokacji donosowej i dodatniego wyniku testu pojawia się wyciek wodnistej wydzieliny i obrzmienie błony śluzowej, co zmniejszy przepływ powietrza przez nos.

    W prowokacji dooskrzelowej nastąpi pogorszenie przepływu powietrza przez płuca mierzone metodą spirometryczną. Natomiast prowokacja pokarmowa polega na odstawieniu z diety alergenu – przypuszczalnej przyczyny alergii u dzieci, a następnie wprowadzeniu go z powrotem do jadłospisu pod obserwacją lekarza.

     

    Leczenie alergii u dzieci

     

    Leczenie alergii u dzieci bywa długotrwałe i uciążliwe. Zasadą podstawową jest unikanie alergenu (o ile został on zidentyfikowany). Ponadto stosowane są leki przeciwhistaminowe m.in. cetyryzyna i loratadyna, a także leki przeciwleukotrienowe, kromony i glikokortykosteroidy. Są to jednak leki działające objawowo.

    Najskuteczniejszą metodą zwalczania alergii u dzieci jest odczulanie, czyli immunoterapia swoista. Polega ona na podawaniu podskórnym preparatu z alergenem. Ma to na celu uzyskanie tolerancji na daną substancję przez układ immunologiczny dziecka.

    Istnieją schematy odczulania całorocznego, polegające na podawaniu dziecku co 7–14 dni wzrastającej dawki alergenu, aż do wykształcenia tolerancji, czyli do momentu całkowitego ustąpienia objawów. Następnie co 4–6 tygodni podawana jest dawka podtrzymująca. Średnio terapia trwa 5 lat i w większości przypadków skutkuje całkowitym odstawieniem leków przeciwalergicznych.

    Istnieją też schematy odczulań sezonowych, które rozpoczyna się na 2–3 miesiące, a kończy na tydzień przed pyleniem. W tym okresie co 7–14 dni podaje się serie zastrzyków z alergenem. Schemat ten powtarza się przez 5 kolejnych lat.

    Terapia odczulająca znalazła zastosowanie w alergicznym nieżycie nosa (katar sienny), alergicznym zapaleniu spojówek, w astmie (ale tylko u niektórych dzieci), a także w alergiach na jad owadów. W alergiach pokarmowych wspomagająco stosuje się preparaty maleinianu dimetindenu, jednak najskuteczniejsza jest dieta eliminacyjna.

    Autor: lek. Agnieszka Dobrzyńska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.