zarejestruj się zaloguj się

Jak wzmocnić odporność dziecka?

Tekst: lek. Aleksandra Świercz
Jak wzmocnić odporność dziecka?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. maja, 2014

Noworodek przychodzi na świat z jeszcze nie w pełni ukształtowanym systemem immunologicznym, czyli odpornościowym. Układ ten ma za zadanie chronić organizm dziecka przed wszystkimi organizmami obcymi, dlatego też bardzo ważna jest już od pierwszych dni życia "nauka" oraz wspomaganie systemu odpornościowego niemowlęcia. Przełoży się to na funkcjonowanie systemu immunologicznego w dorosłym życiu.

lek. Aleksandra Świercz
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Układ odpornościowy

     

    Obecnie uważa się, że sposób działania systemu immunologicznego opiera się na modelu niebezpieczeństwa. Zgodnie z nim układ odpornościowy chroni przed każdą strukturą, która wyposażona jest w sygnał niebezpieczeństwa oraz toleruje wszystkie struktury, które są pozbawione tego sygnału. Co istotne, nie ma różnicy, czy są to elementy "obce" czy "swoje" dla naszego organizmu. Zgodnie z tą teorią jedna substancja (np. sierść kota) jest czasem tolerowana przez dziecko, a czasami – gdy ma na sobie sygnał niebezpieczeństwa – jest atakowana przez system immunologiczny tego samego dziecka.

    Rozróżnia się trzy mechanizmy pojawiania się chorób:

    • układ odpornościowy dziecka źle rozpoznaje niektóre elementy z otaczającego je świata i ocenia je jako niebezpieczne, mimo że wcale mu nie zagrażają (np. kurz czy białko mleka krowiego); zaczyna się przed nimi bronić i w ten sposób powstają alergie;
    • organizm malca nie umie jeszcze dobrze identyfikować zagrażających mu mikroorganizmów albo nie potrafi się przed nimi bronić; gdy "intruz" nie jest zwalczany, rozpoczyna się infekcja;
    • własny element ciała dziecka (np. komórki tarczycy) ulega tak istotnym zmianom pod wpływem różnych czynników, że staje się dla systemu odpornościowego strukturą niebezpieczną; wtedy organizm zaczyna atakować i niszczyć własne tkanki – mamy wtedy do czynienia z chorobą z autoagresji.

    W momencie przyjścia na świat noworodek posiada jedynie komplet elementów do budowania sprawnego systemu immunologicznego. Niestety, system odpornościowy nie jest wyposażony w szczegółowe wskazówki, jak powinien działać. Dlatego też organizm małego dziecka kontaktując się z sygnałami płynącymi z otoczenia powoli uczy się interpretować różne substancje jako "bezpieczne" lub "niebezpieczne".

     

    Jak wzmocnić odporność?

     

    Szukając odpowiedzi na pytanie, jak wzmocnić odporność dziecka, trzeba zdać sobie sprawę z wagi drobnoustrojów obecnych w otoczeniu małego człowieka. Zostało udowodnione, że dzieci, które od urodzenia mają kontakt z drobnoustrojami, których źródłem są m.in. zwierzęta domowe, dużo rzadziej cierpią na zaburzenia funkcjonowania systemu odpornościowego. Dotyczy to szczególnie alergii, o pojawieniu się której decyduje pierwszy rok życia dziecka. W tym czasie układ immunologiczny niemowlęcia rozwija się bardzo szybko i dostaje "wskazówki" na całe życie. Tymi pożytecznymi substancjami są endotoksyny, czyli jady bakteryjne, które znajdują się w sierści zwierząt oraz w pomieszczeniach, gdzie żyją zwierzęta. Dodatkowo, endotoksyny występują także w kurzu domowym.

    Z tego powodu warto pamiętać, że nadmierna troska o higienę małego dziecka i jego otoczenia wpływa niekorzystnie na dojrzewanie systemu odpornościowego dziecka. Jeśli bowiem pozbawimy organizm niemowlęcia możliwości "trenowania" swojej reakcji na mikroorganizmy, w przyszłości może on reagować na nie chaotycznie i nieprawidłowo.

    Co więcej, badacze zaobserwowali, że banalne infekcje wirusowe, zwłaszcza infekcje górnych dróg oddechowych, chronią dzieci przed pojawieniem się alergii. Szczególnie wyraźnie widać to na przykładzie maluchów z rodzin wielodzietnych, u których dużo rzadziej występują uczulenia.

    Ponadto, rodzice powinni zadbać o to, by małe dzieci jak najwięcej czasu spędzały na świeżym powietrzu – najlepiej na łonie natury poza miastem. Jest to najlepsza okazja do kontaktu z pożytecznymi drobnoustrojami, które tworzą tak zwaną sieć bezpieczeństwa, której obecność zapewnia prawidłowy rozwój systemu odpornościowego dziecka.

     

    Odporność a mikroflora bakteryjna jelit

     

    Warto pamiętać, że prawidłowa mikroflora bakteryjna jelit małego dziecka wyraźnie wzmacnia jego odporność, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii. Bakterie zaczynają zasiedlać jelita noworodka już od pierwszych minut po urodzeniu, dlatego też istotna jest droga urodzenia się małego dziecka.

    W czasie porodu siłami natury pierwszymi mikroorganizmami, które nabywa niemowlę – zwyczajnie je połykając – są bakterie znajdujące się w drogach rodnych matki. Jest to flora identyczna z mikroflorą jelit matki i z tego powodu jest najbardziej naturalna i ochronna dla noworodka.

    Natomiast dzieci urodzone drogą cesarskiego cięcia pozbawione są większości tych dobroczynnych bakterii, a przejmują inne rodzaje drobnoustrojów, np. te występujące na skórze matki lub w powietrzu. W tym przypadku są to bakterie, które nie są fizjologiczne dla jelit niemowlęcia, a czasem powodują zakażenia. Dlatego też – jeśli to możliwe – dobrze, gdy dziecko rodzi się siłami natury i dzięki temu już na starcie wyposażone jest w matczyną mikroflorę jelit.

    Warto też zauważyć, że skład flory jelitowej zmienia się u dziecka wraz z wiekiem i zmianą spożywanych pokarmów. To właśnie wraz z żywnością bakterie trafiają do organizmu i zasiedlają przewód pokarmowy. Najwięcej pożytecznych mikroorganizmów znajduje się w pokarmach, które poddane były fermentacji, czyli jogurtach, kefirach, kapuście kiszonej. Produkty te wzbogacone są o tzw. probiotyczne szczepy bakterii, takie jak: Lactobacillus czy Bifidobacterium. Te mikroorganizmy wzbogacają florę jelit dziecka, a tym samym wspomagają jego odporność poprzez stymulację i modulację układu odpornościowego.

    Dostępne są także probiotyki w formie suplementów diety w postaci kropelek dla niemowląt, saszetek lub ampułek do przygotowania zawiesiny czy też kapsułek dla starszych dzieci. Warto zwrócić uwagę, aby zawartość drobnoustrojów w tych preparatach wynosiła przynajmniej 107 CFU (jednostek tworzących kolonie) w 1 ml lub 1 g.

    W dyskusji, jak wzmocnić odporność dziecka trzeba zauważyć, że istotny wpływ na mikroflorę jelit mają prebiotyki, czyli niepodlegające strawieniu części roślin, które są składnikami błonnika pokarmowego. Dzięki swoim właściwościom wybiórczo pobudzają wzrost i aktywność jednego lub kilku szczepów dobroczynnych bakterii jelitowych – zwłaszcza bakterii probiotycznych. Ich źródłem są świeże warzywa i owoce, dlatego też dobrze jest wzbogacać dietę małego dziecka o banany, pomidory, cebulę czy czosnek. Oprócz tego prebiotyki, takie jak inulina, znajdują się w preparatach farmaceutycznych, np. w tabletkach do ssania, żelkach czy kapsułkach.

    Jeżeli jest to możliwe, należy unikać podawania niemowlętom (zwłaszcza poniżej 1 roku życia) antybiotyków. Niszczą one bowiem pożyteczne bakterie jelitowe małego dziecka, co powoduje zwiększenie ryzyka alergii.

     

    Odporność a pokarm matki

     

    Odpowiadając na pytanie, jak wzmocnić odporność dziecka, należy podkreślić, że pomocne w tym może być mleko kobiece. Mleko matki zawiera bowiem duże ilości przeciwciał matczynych, szczególnie IgA, które biernie wzmacniają odporność niemowlęcia i chronią je przede wszystkim przed ciężkimi infekcjami przewodu pokarmowego, układu oddechowego oraz układu nerwowego. Najwięcej ochronnych przeciwciał znajduje się w siarze, czyli pierwszym mleku matki. Ich zawartość obniża się z czasem, jednak pozostaje na stałym poziomie.

    Dlatego też warto jest karmić niemowlę piersią przynajmniej do końca 1 roku życia, ponieważ przez cały ten okres korzysta ono z ochrony odpornościowej matki. Ponadto zaobserwowano, że u małych dzieci karmionych mlekiem matki przez co najmniej 6 miesięcy życia ryzyko alergii zmniejsza się o 50%.

    Dobrze jest też wiedzieć, iż w pokarmie matki znajdują się prebiotyki, które sprzyjają rozwojowi pożytecznych bakterii z rodzaju Bifidobacterium w jelicie niemowlęcia, a tym samym wspomagają ochronę przez zakażeniami przewodu pokarmowego.

    Autor: lek. Aleksandra Świercz

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.