zarejestruj się zaloguj się

Jak sobie radzić z lękiem dziecka?

Tekst: mgr Małgorzata Stoch-Teodorczyk
Jak sobie radzić z lękiem dziecka?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 07. stycznia, 2014

Lęk u dziecka może mieć bardzo różnorodne źródła. Czasem jest skutkiem nieszczęśliwego wypadku, ale może być także spowodowany przez błąd rodzica czy wychowawcy lub wpływ mediów. Wiele lęków pojawia się i zanika u malucha samoistnie, wraz z rozwojem dziecka. Rodzice mogą pomóc dziecku poradzić sobie ze strachem. Najskuteczniejsza jest metoda małych kroków, niezbędne jest przy tym wsparcie ze strony rodziców.

mgr Małgorzata Stoch-Teodorczyk
AUTOR
mgr Małgorzata Stoch-Teodorczyk psycholog dziecięcy
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny lęku u dzieci

     

    Lęk jest jedną z podstawowych emocji doświadczanych przez człowieka. Pełni niezwykle ważną funkcję: ostrzega przed możliwym zagrożeniem oraz stymuluje do unikania potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, osób itd. Jego odczuwanie jest naturalną częścią życia emocjonalnego każdego człowieka.

    Odpowiadając na pytanie, jak sobie radzić z lekiem u dziecka, należy poznać jego przyczyny. Lęk u dziecka może pojawiać się w następstwie kilku różnych czynników. Zalicza się do nich:

    • nieszczęśliwe wypadki,
    • wpływ mediów,
    • błędy wychowawcze,
    • naturalny proces rozwoju dziecka.

    Lęk może pojawić się i trwać przez dłuższy czas na skutek nieszczęśliwych wypadków, np. ugryzienia przez psa, zakrztuszenia się wodą, zgubienia w sklepie, włamania itd.

    Czasem dziecko może zacząć się bać pod wpływem bajek i filmów oglądanych w telewizji. Można tego uniknąć poprzez kontrolowanie treści, jakie docierają do dziecka oraz oglądanie filmów i bajek razem z dzieckiem. Dzięki temu maluch nie będzie musiał samotnie mierzyć się z lękotwórczym przekazem – zawsze będzie mógł zwrócić się do rodzica i porozmawiać z nim o tym, co przed chwilą widział.

    Źródłem dziecięcych lęków bywają również błędy popełniane przez rodziców. Zalicza się do nich straszenie (np. Jak będziesz niegrzeczny, to przyjdzie policjant i cię zabierze), zostawianie dziecka samego w domu (zwłaszcza na noc) oraz zabawy w chowanie się przed dzieckiem (chodzi tu o sytuacje, w których rodzic nagle, dla zabawy znika dziecku z pola widzenia, a ono autentycznie nie wie, gdzie jest mama/tata). Do równie okrutnych zabaw należy też udawanie przed dzieckiem, że się umarło.

    Wiele źródeł lęku jest pod kontrolą rodziców: mogą oni chronić dziecko przed wypadkiem, kontrolować to, co ogląda w telewizji/Internecie oraz unikać pewnych zachowań, gróźb i zabaw.

    Należy jednak pamiętać, że całkowite uchronienie dziecka przed odczuwaniem lęku jest niemożliwe. Wiele lęków pojawia się bowiem w sposób nieunikniony i niezawiniony ani przez rodziców, ani przez zdarzenia losowe. Chodzi tutaj o lęki, które występują naturalnie i samoistnie w trakcie rozwoju dziecka. Zdecydowana większość z nich po pewnym czasie zanika.

     

    Lęk a etapy rozwoju dziecka

     

    Dzieci w wieku 1–2 lat boją się na ogół głośnych dźwięków, takich jak te wydawane przez grzmoty, odkurzacz, pędzącą ciężarówkę itp. Przerażające mogą być też duże, ruchome przedmioty w ciemnych barwach, woda (i kąpiel) oraz nieobecność matki.

    Trzy-, cztero- i pięciolatki obawiają się ciemności, hałasu, "tajemniczych" odgłosów w nocy, niektórych zwierząt oraz wieczornych wyjść rodziców. Pojawia się również lęk przed wyimaginowanymi postaciami, np. potworami spod łóżka.

    Wiele dzieci w wieku około 6 lat przeżywa okres dużego natężenia stanów lękowych. Mnóstwo sytuacji, przedmiotów i osób może wtedy budzić lęk: zarówno nagłe odgłosy (telefon, dzwonek do drzwi, szczekanie psa), obawa przed zgubieniem się (np. w sklepie), burze, ciemności, obcy ludzie lub obawa przed porwaniem.

    Dzieci w wieku szkolnym również mają swoje lęki. Często boją się bezdomnych i żebraków, jak również przestępców, kradzieży i włamań. Obawiają się takich miejsc, jak strychy, piwnice i ciemne zaułki, w dalszym ciągu wiele dzieci zmaga się również z lękiem przed ciemnością. Pojawia się lęk przed porażką oraz lęki społeczne, takie jak np. obawa przed brakiem akceptacji ze strony rówieśników lub utratą przyjaciela.

    W wieku 10–11 lat natężenie stanów lękowych zaczyna się stopniowo zmniejszać. Tego typu lęki rozwojowe na ogół samoistnie zanikają – dziecko po prostu z nich wyrasta. Nie oznacza to jednak, że rodzic powinien je ignorować. Jest kilka sposobów na to, jak sobie radzić z lekiem dziecka, by pomóc mu opanować lęk i przyspieszyć jego zanikanie.

     

    Jak sobie radzić z lękiem dziecka?

     

    "Terapia szokowa" (np. wrzucanie dziecka do wody, jeśli się jej boi) nie jest dobrym pomysłem na to, jak sobie radzić z lekiem dziecka. Wiele maluchów reaguje na nią wprost przeciwnie: silnym, panicznym lękiem utrzymującym się przez długi czas oraz wzmożonym unikaniem pewnych sytuacji.

    Znacznie lepsza jest metoda małych kroków. Jeśli dziecko boi się wody, można najpierw zachęcać je do pluskania się w wannie (dodatkową atrakcją mogą być pływające zabawki). Jeśli boi się ciemności podczas zasypiania, można zapalić światło na korytarzu i uchylić drzwi do pokoju dziecka. Można również poprzyklejać na ścianach naklejki świecące w ciemnościach. Jeśli zaś maluch boi się kąpieli, można spróbować dociec, co dokładnie wywołuje lęk, a następnie wyeliminować ten czynnik. Może się bowiem okazać, że dziecko boi się łoskotu wody napuszczanej do wanny albo temperatura wody jest nieodpowiednia: za wysoka lub za niska.

    Lęk przed duchami i potworami spod łóżka można opanować za pomocą rozmów i symbolicznych działań, takich jak wspólne malowanie tarczy lub talizmanu chroniącego przed potworami albo rysowanie potwora a potem niszczenie rysunku. Skuteczne może się też okazać czytanie dziecku bajek terapeutycznych. Jeśli zaś maluch boi się zasnąć z powodu "tajemniczych odgłosów", można wsłuchać się w nie razem z nim, a potem urealnić: wytłumaczyć, skąd pochodzą.

    Ważny jest też przykład dawany przez rodziców: wchodzenie do wody na oczach dziecka, wyłączanie światła przed pójściem spać itd. Warto przy okazji zwrócić uwagę, że jeśli rodzic reaguje lękiem na widok psa, to dziecko też będzie się bało.

    Należy również pamiętać, że małe dzieci czasem nie są jeszcze gotowe na pewne wydarzenia. Dobrym pomysłem będzie więc unikanie i odraczanie niektórych z nich. Przykładowo, kilkuletnie dzieci mogą źle znosić wizyty w hałaśliwych i zatłoczonych sklepach – można więc zaczekać, aż dziecko trochę podrośnie, a na razie wybierać się na zakupy bez niego. Pod żadnym pozorem kilkuletnie dzieci nie powinny być zostawiane same w domu, szczególnie w nocy, kiedy wielu rodziców kusi perspektywa wyjścia ("bo dziecko przecież i tak śpi, więc nie zauważy, że nas nie ma").

    Podstawą wszelkich działań, które mają dać odpowiedź na pytanie, jak sobie radzić z lękiem dziecka, powinno być zrozumienie, że odczuwanie lęku nie jest stanem złym, nienormalnym i godnym potępienia. Lęk jest naturalną częścią życia emocjonalnego człowieka. Zaś unikanie sytuacji lękotwórczych i uciekanie jest naturalnym odruchem – należy go uszanować i nie karcić dziecka, nie wyśmiewać, nie zawstydzać oraz nie zmuszać do kontaktu z tym, co wywołuje lęk.

     

    Kiedy udać się do specjalisty?

     

    Większość dziecięcych lęków zanika samoistnie. Jeśli jednak lęk utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie przez dłuższy czas, dezorganizuje codzienne życie, a rodzice nie są w stanie znaleźć dla niego wytłumaczenia i nie wiedzą, jak sobie radzić z lękiem dziecka, wtedy warto udać się do specjalisty.

    Jego pomoc może się okazać niezbędna również w tych przypadkach, gdy dziecko boi się ważnych, codziennych czynności, które jednak powinno wykonywać, takich jak chodzenie do szkoły, a nie jest znana żadna konkretna przyczyna, taka jak np. konflikt z kolegą lub strach przed nauczycielem.

    Autor: mgr Małgorzata Stoch-Teodorczyk
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dziecko boi się lekarza?

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.