zarejestruj się zaloguj się

Jak nawadniać dziecko? Co robić przy odwodnieniu spowodowanym biegunką i wymiotami?

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Jak nawadniać dziecko? Co robić przy odwodnieniu spowodowanym biegunką i wymiotami?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 04. listopada, 2014

Odwodnienie to stan niedoboru płynów w organizmie. Dzieci są narażone na ich utratę o wiele bardziej niż dorośli. Objawy odwodnienia u małych dzieci są charakterystyczne. Dlatego też niezwykle istotne jest dbanie o optymalne nawadnianie dziecka. Szczególnej uwagi wymagają mali pacjenci z biegunką, wymiotami, a także gorączką. Na co dzień należy podawać dziecku niesłodzone ziołowe herbatki oraz niegazowaną wodę.                        

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Jakie jest zapotrzebowanie na płyny u dziecka?

     

    Podstawowe zapotrzebowanie na płyny u dziecka przeliczane jest w zależności od masy ciała.

    • Dziecko ważące poniżej 10 kg potrzebuje 100 ml wody na każdy kilogram masy ciała.
    • Maluchy ważące 10–20 kg wymagają podaży 1000 ml wody + 50 ml na każdy kilogram powyżej 10 kg.
    • Natomiast dzieci ważące powyżej 20 kg – 1500 ml + 20 ml na każdy kilogram powyżej 20 kg.

    Dodatkowo konieczne staje się uzupełnianie strat, do których dochodzi w przebiegu biegunki, wymiotów czy gorączki. W takiej sytuacji niezwykle istotne jest udzielenie rodzicom odpowiedzi na pytanie, jak nawadniać dziecko.

     

    Nawadnianie dziecka na co dzień

     

    Najlepszymi płynami służącym do nawadniania dziecka na co dzień są niesłodzone napary ziołowe oraz woda niegazowana. Podawanie dziecku do picia wyłącznie słodkich napojów (takich jak np. soki czy słodzone herbatki) jest błędem, gdyż są to tzw. płyny hiperosmolarne, które mają tendencje do „ściągania” wody do jelit, dając efekt przeciwny do zamierzonego.

    Spożywanie zbyt dużych objętości napojów słodkich może ponadto skutkować biegunkami. Błędem jest także podawanie dziecku napojów zawierających kofeinę (np. coli), która ma działanie moczopędne. Zakazane są tak zwane napoje energetyzujące.

    Należy pamiętać, że dodatkowego nawodnienia wymagają dzieci bardzo aktywne fizycznie, uprawiające sport i przebywające w wysokich temperaturach, ponieważ w takich warunkach szybciej dochodzi do odwodnienia.

     

    Przyczyny i typy odwodnienia u dzieci

     

    Najczęstszymi przyczynami odwodnienia u dzieci są:

    • niedostateczna podaż płynów (często ma ona miejsce w przebiegu infekcji, takich jak np. zapalenie gardła, zapalenie migdałków, zapalenie jamy ustnej itd., a także w przypadku zmian w jamie ustnej związanych np. z podrażnieniem śluzówek),
    • biegunka,
    • wymioty,
    • wysoka temperatura ciała i towarzysząca jej duża potliwość (gorączka zwiększa zapotrzebowanie na płyny – wzrost temperatury o 1°C zwiększa zapotrzebowanie na płyny o 12%).

    Rzadziej spotykanymi stanami prowadzącymi do odwodnienia są: krwawienia, mukowiscydoza, choroby układu wewnątrzwydzielniczego (moczówka prosta, choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy z utratą soli), wzmożone oddawanie moczu (poliuria) w przebiegu chorób nerek, cukrzycy itp., utrata płynów przez przetoki przewodu pokarmowego.

    • Najczęstszym typem odwodnienia jest odwodnienie izotoniczne. Utrata wody jest taka sama, jak utrata elektrolitów. Przyczyną tego typu odwodnienia są: biegunka i wymioty.
    • Z kolei odwodnienie hipotoniczne oznacza sytuację, kiedy utrata elektrolitów przewyższa utratę wody; jest to typ spotykany rzadko, może wystąpić w przebiegu biegunki u nieprawidłowo nawadnianego dziecka.
    • Ostatni rodzaj – odwodnienie  hipertoniczne oznacza stan, w którym utrata wody przewyższa utratę elektrolitów. Najczęściej ma to miejsce w przebiegu biegunki u niedostatecznie nawadnianego dziecka, wzmożonej potliwości, wzmożonego oddawania moczu. Ten typ odwodnienia jest szczególnie niebezpieczny dla pacjenta z racji tego, że w jego przebiegu dochodzi do ucieczki płynów m.in. z komórek mózgowych, co skutkuje objawami neurologicznymi (drgawkami, niepokojem itp.). Objawy kliniczne tego typu odwodnienia mogą imitować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

     

    Jak rozpoznać odwodnienie i jego stopień u dziecka?

     

    Widoczne objawy odwodnienia u dzieci pojawiają się w stadium umiarkowanym, które oznacza utratę 5–10% masy ciała.

    Objawy odwodnienia u dziecka to :

    • silny niepokój,
    • widoczne pragnienie – dziecko pije łapczywie i dopomina się płynów,
    • zapadnięte gałki oczne,
    • podsychające śluzówki, nalot na języku,
    • zmniejszone oddawanie moczu,
    • przyspieszona czynność serca,
    • obniżone ciśnienie tętnicze.

    W przypadku ciężkiego odwodnienia pacjent jest apatyczny, zwykle niezdolny do samodzielnego picia, czasem nawet traci przytomność, jego gałki oczne są znacząco zapadnięte, a śluzówki bardzo suche. Pojawiają się zaburzenia oddychania, osoba odwodniona oddaje niewielką ilość moczu lub nie oddaje go wcale oraz ma niskie ciśnienie tętnicze. W przebiegu odwodnienia mogą pojawić się także objawy neurologiczne, np. drgawki.

    W badaniu przedmiotowym poza podsychającymi śluzówkami lekarz może stwierdzić wydłużenie czasu powrotu włośniczkowego (sprawdzanego na płytce paznokciowej) oraz powolne rozprostowanie się fałdu skórnego (najczęściej sprawdzane na skórze jamy brzusznej).

     

    Jak nawadniać odwodnione dziecko?

     

    Najlepszym sposobem na nawadnianie dziecka jest stosowanie tzw. doustnych płynów nawadniających,dostępnych w aptekach, o składzie zalecanym przez WHO (zawierają one glukozę w stężeniu 74–111 mmol/l oraz sód w stężeniu 60 mmol/l). Płyny te posiadają w składzie także niezbędne elektrolity, do utraty których dochodzi podczas biegunki i wymiotów. Ten unikalny skład zapewnia szybkie oraz skuteczne przywrócenie równowagi w organizmie małego pacjenta.

    Dziecko można nawadniać także wodą mineralną, niesłodzonymi herbatkami, mlekiem, napojami mlecznymi, jogurtami. Nie zaleca się stosowania napojów słodkich, w tym soków. Jeżeli dziecko wymiotuje, należy zachęcać je do spożywania płynów małymi porcjami, ale często. Dziecko powinno być obficie nawadniane w przypadku wysokiej, utrzymującej się gorączki. Nawadnianie w tym przypadku należy połączyć ze stosowaniem zimnych kompresów.

    Szczególnej obserwacji (często szpitalnej) w trakcie nawadniania doustnego wymagają niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia, a także dzieci z silnymi objawami nieżytu żołądkowo-jelitowego (więcej niż 8 stolców na dobę, więcej niż 4 epizody wymiotów na dobę).

    Zdarza się, że odwodnione dziecko wymaga nawadniania dożylnego. Wskazaniami do podawania dziecku płynów za pomocą kroplówek są:

    • brak efektu nawadniania doustnego lub odmowa przyjmowania płynów doustnie,
    • ciężkie odwodnienie,
    • wstrząs,
    • utrata przytomności,
    • niedrożność przewodu pokarmowego,
    • uporczywe wymioty.
    Autor: lek. Agnieszka Zaremba

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.