zarejestruj się zaloguj się

Choroba meningokokowa

Tekst: Natalia Pawełczyk
Choroba meningokokowa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. listopada, 2013

Inwazyjna choroba meningokokowa to choroba, która często atakuje młodsze dzieci, pojawia się nagle i może rozwijać się w naprawdę szybkim tempie. Posocznica meningokokowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – to stany, które są niezwykle niebezpieczne i mogą doprowadzić do śmierci dziecka. Leczenie inwazyjnej choroby meningokokowej, w zależności od potrzeb, obejmuje antybiotykoterapię lub leczenie objawowe.

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny inwazyjnej choroby meningokokowej

     

    Czynnikiem wywołującym chorobę meningokokową są dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, popularnie zwane meningokokami. Są to jedne z najbardziej zjadliwych bakterii chorobotwórczych dla człowieka. N. meningitidis jest patogenem zasiedlającym przedsionek jamy nosowej – kolonizacja występuje u 5–10% populacji (wg danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego z 2012 roku).

    Zakażeniu chorobą meningokokową sprzyja obecność w dużych skupisk ludzi, mogą również powstawać ogniska epidemiczne. Samo zakażenie następuje drogą kropelkową (przez ślinę, wydzielinę z nosa) albo przez długotrwały bezpośredni kontakt, najczęściej z nosicielem (bakterie dostają się na błonę śluzową jamy nosowej i gardła, a następnie przenikają przez nią i drogą krwi dostają się do opon mózgowo-rdzeniowych).

    W większości przypadków nie dochodzi do rozwoju choroby, ma to miejsce  jedynie u osób predysponowanych. Do takich możemy zaliczyć niemowlęta, zwłaszcza z ciężkiego porodu, z wadami w obrębie kręgosłupa i czaszki, dzieci z chorobami wrodzonymi i zaburzeniami odporności, a także żyjące w środowisku przeludnionym czy ze złymi warunkami sanitarnymi.

    U dzieci występują dwa szczyty zachorowań na chorobę meningokokową:

    1. Pierwszy – pomiędzy 3 a 5 miesiącem życia, ze względu na niski poziom przeciwciał własnych dziecka z jednoczesnym zanikiem przeciwciał matczynych,
    2. Drugi – najliczniejsza grupa chorych to nastolatki (między 16 a 21 rokiem życia), głównie ze względu na częste przebywanie w dużych skupiskach ludzi.

     

    Co to jest inwazyjna choroba meningokokowa?

     

    Terminem choroba meningokokowa określa się ciężki stan ogólny dziecka, w którym dochodzi do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy meningokokowej (obecności bakterii we krwi, które powodują rozwój uogólnionej reakcji zapalnej). W zależności od wieku nieco różnią się objawy, ale prawie zawsze początek choroby jest nagły, z wysoką gorączką i często dreszczami. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u niemowląt objawia się dość niespecyficznie:

    • występuje duży niepokój lub senność,
    • brak apetytu i łaknienia,
    • czasem drgawki,
    • objawy neurologiczne pod postacią niedowładów nóżek lub rączek,
    • porażenia nerwu twarzowego (twarz jest niesymetryczna – jedno oczko się nie domyka, obniżony jest kącik ust).
    • często ciemiączko jest napięte w dotyku i tętniące,
    • czasami dziecko leżąc na boku odgina główkę do tyłu.

    Dzieci starsze w przypadku choroby meningokokowej skarżą się na:

    • silny ból głowy, któremu mogą towarzyszyć wymioty (niezwiązane z jedzeniem),
    • bóle mięśni i stawów,
    • objawy oponowe (np. sztywność karku, nadmierna wrażliwość na dźwięki i światło),
    • zaburzenia świadomości i zachowania prowadzące nawet do śpiączki.

    Późnym objawem choroby meningokokowej są wybroczyny na skórze, na początku różowe i niewielkie, a z czasem coraz bardziej czerwone, nawet fioletowe, zlewające się i nieregularne zmiany, które na dodatek nie bledną przy ucisku. Do rozpoznania można wykonać prosty "test szklanki" – należy bok szkła przycisnąć do zmian i obserwować – jeżeli plamki nie zbledną, jest duże prawdopodobieństwo, że są to właśnie wybroczyny.

    Takie zmiany są wynikiem zaburzeń krzepnięcia i stanem wysokiego ryzyka, gdyż często świadczą o posocznicy – powinniśmy natychmiast udać się do lekarza. Mogą obejmować duże powierzchnie ciała, prowadząc do niedokrwienia a następnie martwicy lub zgorzeli, w efekcie natomiast konieczności przeszczepu skóry bądź amputacji kończyny.

     

    Leczenie inwazyjnej choroby meningokokowej

     

    Przytoczone wyżej objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych powinny skłonić do pilnego skontaktowania się z lekarzem. Natomiast pojawienie się wybroczyn na skórze jest stanem alarmowym i wymaga bezwzględnej i jak najszybszej konsultacji lekarskiej. Przeoczenie tego momentu może skończyć się tragicznie dla pacjenta.

    Lekarz po zbadaniu dziecka i rozpoznaniu zapalenia opon będzie próbował ustalić etiologię infekcji – w tym celu zostanie pobrany płyn mózgowo-rdzeniowy (przez nakłucie kręgosłupa w okolicy lędźwiowej). Płyn ten zostanie posiany na pożywkach bakteryjnych. Zostanie pobrana krew i wykonany standardowy zestaw badań.

    W niektórych placówkach dostępne są także szybkie testy lateksowe, które mają możliwość rozpoznania antygenów (czyli białkowych cząsteczek charakterystycznych dla danego patogenu) najczęstszych bakterii powodujących infekcje ośrodkowego układu nerwowego. Dodatkowo u niemowląt może być wykonane przezciemieniowe USG mózgu. Następnie będzie wdrożone leczenie – antybiotykoterapia oraz leczenie objawowe, w zależności od potrzeb.

    Poza leczeniem pacjenta bardzo ważne jest prowadzenie tzw. chemioprofilaktyki osób z otoczenia osoby chorej – rodziców, rodzeństwa, osób mających kontakt z pacjentem. Polega ona na jednorazowym podaniu antybiotyku, ale niestety nie daje to 100% pewności niezachorowania.

     

    Rokowanie w inwazyjnej chorobie meningokokowej

     

    Mimo, że choroba meningokokowa jest ciężkim stanem, rokowanie nie jest najgorsze u prawidłowo leczonych dzieci, a śmiertelność sięga 7%. Jest to spowodowane tym, iż możliwe jest skuteczne, dostępne i nieskomplikowane leczenie, którego efekt zależy w głównej mierze od szybkości zastosowania antybiotyku. Dlatego niezwykle ważna jest czujność rodziców i lekarzy oraz prawidłowa, błyskawiczna reakcja.

    Niestety, jest to infekcja ośrodkowego układu nerwowego i może powodować powikłania pod postacią trwałych uszkodzeń: niedowładów kończyn lub nerwów, czasem ślepoty bądź głuchoty. Jednak zdarza się to rzadziej niż w zapaleniach opon o innej etiologii.

    W kilku procentach przypadków może rozwinąć się tzw. piorunująca postać choroby meningokokowej (zespół Waterhouse’a-Fridrichsena), kiedy dochodzi do wylewów krwi do nadnerczy, skóry i mózgu, a w następstwie rozwija się wstrząs wielonarządowy. W tej postaci leczenie jest trudne i zwykle mało skuteczne, a śmiertelność sięga nawet 95%. Przyczyną jest wyzwalanie tzw. endotoksyny podczas rozpadu bakterii, ta zaś powoduje gwałtownie postępujący stan zapalny i objawy.

     

    Zapobieganie zakażeniu meningokokiem

     

    Najskuteczniejszym sposobem ochrony przed chorobą meningokokową jest szczepienie. W Polsce dostępne są szczepionki tzw. polisacharydowe, przeciw serotypom A i C lub A, C, Y i W-135, które można stosować u dzieci powyżej 2 roku życia. Istnieją również szczepionki skoniugowane, które można stosować już u dwumiesięcznych maluchów. Są to szczepionki zalecane, co znaczy, że nie są refundowane przez budżet państwa.

    Nieswoiste sposoby profilaktyki to najzwyczajniej przestrzeganie zasad higieny – zasłanianie ust dłonią podczas kichania i kaszlu, mycie rąk, nieużywanie tych samych sztućców, butelek, szklanek. N. meningitidis nie potrafi zbyt długo przeżyć poza organizmem człowieka, a zabija ją zwyczajne mydło. Higiena jest szczególnie ważna na terenach mocno zaludnionych i wśród dzieci bardziej narażonych na zakażenie.

    W Polsce w ostatnich latach notowano między 200 a 300 przypadków inwazyjnej choroby meningokokowej rocznie. Liczby te z roku na rok są mniejsze, także dzięki edukacji rodziców i lekarzy, ale głównie dzięki profilaktyce w postaci szczepień i chemioprofilaktyki osób narażonych na zakażenie. Jednak nawet to nie powinno nas zwolnić z zachowania czujności – w razie niepokojących objawów nie zwlekajmy z pójściem do lekarza, gdyż szybka reakcja może uratować życie dziecka i zmniejszyć ryzyko powikłań neurologicznych.

    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.