zarejestruj się zaloguj się

Choroba sieroca

Tekst: lek. Karolina Kołodziejczak
Choroba sieroca
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 16. stycznia, 2015

Choroba sieroca (nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju) to schorzenie wstępujące zarówno u dzieci wychowujących się w domach dziecka, w niepełnych rodzinach, ale również u dzieci mieszkających z obojgiem rodziców, których potrzeba przywiązania nie jest zaspokojona. Zaniedbywanie dziecka powoduje zaburzenia rozwoju psychicznego i fizycznego młodej osoby. Choroba sieroca może powodować problemy w życiu dorosłym.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest choroba sieroca?

     

    Choroba sieroca powstaje na skutek niezaspokojenia potrzeb psychicznych, emocjonalnych dziecka. Prowadzi to do wystąpienia zaburzeń zarówno rozwoju psychicznego jak i fizycznego dziecka. Objawy somatyczne (cielesne) pojawiają się bez związku z chorobą organiczną.

    Choroba sieroca inaczej nazywana jest nieorganicznym zespołem opóźnienia rozwoju, hospitalizmem, matczyną deprywacją lub określana jest jako zaniedbywanie dziecka.

     

    U kogo rozpoznaje się nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju?

     

    Nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju występuje nie tylko u sierot, dzieci wychowanych w domach dziecka. Choroba sieroca jest stwierdzana również u dzieci, których rodzice są w trakcie rozwodu, w których domu występuje nadużywanie alkoholu, przemoc, chłód emocjonalny. Sieroctwo duchowe, psychiczne pojawia się, gdy dziecko czuje się odtrącone emocjonalnie. Szczególnie dotkliwe dla młodego człowieka jest zerwanie więzi z matką (tzw. miłość symbiotyczna). Można wyróżnić dwa rodzaje niezaspokojenia potrzeby przywiązania.

    1. za słabe zaspokojenie tej potrzeby, gdy dziecko żyje w rodzinie, w której występuje patologia, np. alkoholizm. Możliwą przyczyną jest również niedojrzałość matki, zaburzenia osobowości. Matka nie zapewnia dziecku odpowiedniej bliskości, ogranicza swoją opiekę do czynności pielęgnacyjnych, wyraża niechęć do karmienia piersią. Potrzeba przywiązania może być także niezaspokojona na skutek pracy do późnych godzin, długotrwałego zajmowania się dzieckiem przez opiekunkę, poczucia odtrącenia z powodu faworyzowania rodzeństwa.
    2. Czasowe zerwanie kontaktu z rodzicem (matką), np. w sytuacji choroby rodzica, wyjazdu w celach zarobkowych, pobytu dziecka w szpitalu (obecnie zaleca się pobyt małego dziecka w szpitalu z matką, jeśli istnieje taka możliwość)

    Szczególnie wrażliwe na rozłąkę z matką są niemowlęta między 7. a 8. miesiącem życia, które już stworzyły więź emocjonalną i nagle są jej pozbawione, a także 2–4 latki.

     

    Fazy choroby sierocej

     

    Prawidłowo realizowana potrzeba przywiązania u dziecka umożliwia późniejsze dobre funkcjonowanie w społeczeństwie, uczy empatii. Dłuższe zerwanie kontaktu matki z dzieckiem powoduje pojawienie się problemów emocjonalnych, intelektualnych, jak i objawów mogących sugerować choroby organiczne.

    Reakcję dziecka na porzucenie, rozłąkę z matką można podzielić na trzy fazy, które płynnie przechodzą jedna w drugą.

     

    Faza aktywnego protestu

     

    Dziecko płacze, krzyczy. Nie chce kontaktu z innymi osobami. Nie interesuje się tym, co się dzieje wokół niego. Często reaguje agresywnie. Ma coraz mniejszy apetyt. Mogą występować zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (np. wymioty) i trudności ze snem.

     

    Faza rozpaczy

     

    Dziecko reaguje mniej agresywnie. Staje się przygnębione, apatyczne, ma obniżony nastrój. Aktywność ruchowa dziecka jest mniejsza, dziecko jest blade, stwierdza się zaburzenia apetytu, dziecko chudnie. Obserwuje się zwiększoną podatność na infekcje. Może występować moczenie nocne, a także pojawiają się automatyzmy ruchowe: kiwanie się do przodu i do tyłu, ssanie kciuka.

     

    Faza wycofania (zobojętnienia, zwątpienia)

     

    Dziecko przestaje reagować krzykiem i płaczem. Wycisza się, uspokaja, może nawet zacząć wykonywać polecenia opiekunów. Pozornie zdaje się zdrowieć. Jednak są to objawy wycofania, obojętności. Dziecko jest bierne, ciche, nie nawiązuje kontaktów z osobami w otoczeniu. Mimika twarzy ulega zubożeniu. Dziecko wykonuje powtarzalne ruchy jak na przykład rytmiczne uderzanie przedmiotami. U części dzieci można zaobserwować błądzenie wzrokiem (tzw. sufitowanie), trudno wtedy uchwycić spojrzenie dziecka. Spokój dziecka jest pozorny, nadal towarzyszy mu lęk.

     

    Jakie są objawy choroby sierocej?

     

    Część objawów zaniedbywania dziecka została wymieniona przy opisie faz choroby sierocej. Choroba może wywołać zaburzenia łaknienia, nieprawidłowości w pracy systemu endokrynologicznego a tym samym być przyczyną opóźnienia wzrastania, spowolnienia przyrostu masy ciała. Część badaczy uważa, że niezapewnienie małemu dziecku emocjonalnej i fizycznej bliskości, może powodować hamowanie wydzielania hormonu wzrostu (GH). Może przy tym występować brak apetytu, ale także zwiększone łaknienie a dziecko mimo wszystko nie przybiera na masie. Inne objawy choroby sierocej to wymioty, biegunki, nietrzymanie moczu, stolca, kłopoty ze snem. Nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju obejmuje także występowanie zaburzeń dojrzewania układu kostnego, płciowego.

    W chorobie ma miejsce również opóźnienie rozwoju motorycznego. Mogą występować nieprawidłowości w napięciu mięśniowym u małego dziecka. Napięcie jest hipertoniczne (wzmożone) w górnej połowie ciała a hipotoniczne (osłabione) w dolnej. Dziecko zaciska piąstki, nie wykonuje charakterystycznych ruchów „pedałowania”.

    Choroba sieroca może być także powodem opóźnienia rozwoju mowy, zahamowania rozwoju intelektualnego. Dzieci te mają również kłopoty z prawidłowym rozwojem społecznym. Mogą się wycofywać z życia społecznego, być smutne, pełne obaw lub prezentować postawę agresywną.

    Często są odbierane jako złośliwe, kapryśne. Dzieci dotknięte chorobą sierocą mogą też sprawiać wrażenie łatwego nawiązywania kontaktu z dorosłymi, lubią być brane na ręce, noszone. Jednak w tym kontakcie z dorosłym są bierne. Nie boją się obcych im osób, gdzie w pewnym wieku lęk dziecka przed nieznaną osobą jest prawidłowym zjawiskiem.

     

    Późne skutki zaniedbywania dziecka

     

    Trudne dzieciństwo ma także wpływ na funkcjonowanie człowieka w dorosłym życiu. Istotne znaczenie ma to, w jakim okresie życia nastąpiła rozłąka z matką, jak długo dziecko było zaniedbywane. Skutki są także widoczne u dzieci, które po pobycie w domu dziecka lub innych niekorzystnych dla rozwoju wydarzeniach, zostają adoptowane. Zachowania dzieci mogą się diametralnie różnić. Od oziębłości, odrzucania kontaktu z nowym opiekunem, przez nerwowe zachowania w reakcji na czułość rodziców adopcyjnych, po naleganie na bliskość emocjonalną, fizyczną. Dzieci zaniedbywane w przeszłości mogą być nieposłuszne i celowo zachowywać się niepoprawnie.

    Starsze dzieci i dorośli, których potrzeba przywiązania nie została zrealizowana, często odczuwają silną potrzebę więzi o charakterze emocjonalnym, a jednocześnie silny lęk przed nią. Obawiają się kolejnego zranienia, mają problemy z utrzymaniem związku z drugą osobą, brak im motywacji. Ludziom tym trudno funkcjonować w społeczeństwie, mogą być nastawieni egoistycznie, oziębli, skłonni do depresji, mieć trudności z koncentracją, słabo rozwiniętą wyobraźnię. Uznaje się, że przebyta choroba sieroca może przyczyniać się także do rozwoju późniejszych zachowań agresywnych i przestępczości.

     

    Nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju – jak leczyć chorobę sierocą?

     

    Podstawą jest, aby jak najszybciej identyfikować sytuacje, które mogą opóźniać rozwój dzieci. Często potrzeba nie tylko interwencji medycznej, ale także socjalnej. Ważne jest zapewnienie dziecku stabilnej opieki, cierpliwości rodziców adopcyjnych. Zaleca się nie karać dzieci za zachowania, które są wynikiem sieroctwa i nieprawidłowej wcześniejszej opieki.

    Leczenie choroby sierocej jest długie, obejmuje terapię wychowawczą, terapię rodziny, stymulowanie dziecka do prawidłowego rozwoju. Należy powrócić do odżywiania doustnego w przypadku dzieci z brakiem apetytu. Oczywiście należy wykluczyć choroby organiczne, które mogą być przyczyną powstałych zaburzeń.

    Autor: lek. Karolina Kołodziejczak

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.