zarejestruj się zaloguj się

Biegunka u niemowląt

Tekst: Natalia Pawełczyk
Biegunka u niemowląt
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. listopada, 2013

Biegunka u niemowlaka jest częstym objawem. Ze względu na charakter organizmu niemowlęcia, biegunki przebiegają nieco inaczej i wiążą się z poważniejszymi powikłaniami. Jej objawy to m.in. zapadnięte ciemiączko, zapadnięte gałki oczne, mało elastyczna skóra, brak łez, mała ilość moczu, duże pragnienie. Oddawanie luźnych stolców jest jednak czasem pierwszym objawem innych chorób. Nie należy w związku z tym tego stanu ignorować.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest biegunka?

     

    Generalnie każdy z nas potrafi rozpoznać biegunkę u siebie, sprawa natomiast wygląda nieco inaczej u niemowląt. Niemowlęta robią zupełnie inne kupki niż dzieci starsze i dorośli, różnią się one również w zależności od tego, jak karmiony jest niemowlak. Niemowlęta karmione mlekiem matki mogą załatwiać się nawet po każdym posiłku, stolec jest luźny, o konsystencji śmietany i może nawet całkowicie wsiąkać w pieluszkę. Ma kolor jasnożółty i zielenieje na powietrzu. Natomiast dzieci karmione sztucznie robią kupki rzadziej, stolce są nieco twardsze, bardziej zbite, o jasnobrązowym kolorze.

    Zgodnie z definicją, biegunka to oddawanie przez dziecko zwiększonej ilości stolców o nieprawidłowej konsystencji lub oddawanie przynajmniej jednego stolca patologicznego, czyli zawierającego krew, śluz lub ropę. Częstsze oddawanie stolców oznacza dla dzieci karmionych piersią powyżej 6 na dobę, dla tych karmionych sztucznie – powyżej 3 na dobę.

    W praktyce natomiast naszą uwagę powinna zwrócić nagła zmiana charakteru wypróżnień na luźniejsze i częstsze kupki, zwłaszcza niezwiązana z wprowadzeniem nowych pokarmów.

    Wyróżnia się kilka rodzajów biegunki u niemowląt ze względu na czas trwania i mechanizm powstawania oraz ze względu na przyczynę. Dla rodzica natomiast istotne są dwie sytuacje:

    • biegunka ostra, najczęściej wodnista, mogąca spowodować odwodnienie u dziecka,
    • biegunka związana z nietolerancją pokarmową, która może prowadzić do opóźnionego rozwoju i konieczności wprowadzenia specjalnej diety.

     

    Przyczyny biegunek u niemowlaka

     

    Biegunki wywołane przez wirusy

     

    Biegunki u niemowląt najczęściej spowodowane są zakażeniem drobnoustrojami – wśród wirusów bezapelacyjnymi liderami są rotawirusy, które odpowiadają za ostrą biegunkę u większości dzieci do 5 roku życia. Rotawirusowa biegunka u niemowląt często poprzedzona jest infekcją górnych dróg oddechowych (objawem może być katar lub gorączka, nawet do 40°C), a dopiero po kilku dniach pojawiają się luźne stolce. Stolce te są całkowicie wodniste, liczne (nawet kilkanaście w ciągu dnia) i obfite. Bardzo często towarzyszą im wymioty. Razem może to prowadzić do znacznego odwodnienia maluszka. Ogólny przebieg jest zazwyczaj dość łagodny, ale ze względu na znaczną utratę wody i konieczność nawadniania dożylnego często kończy się hospitalizacją. Rotawirusy są bardzo zakaźne i łatwo można się zarazić drogą pokarmową, przez niezachowanie odpowiedniej higieny.

     

    Biegunki wywołane przez bakterie

     

    Innymi patogenami wywołującymi biegunkę u niemowląt są bakterie, zwłaszcza E.coli, Salmonella, Campylobacter jejuni oraz pasożyty, najczęściej Giardia lamblia. W biegunkach bakteryjnych w stolcu może być obecna krew, często towarzyszy im też gorączka. Są to tak zwane choroby brudnych rąk, związane z niezachowaniem zasad higieny podczas przygotowywania posiłków – większość z tych drobnoustrojów dostaje się do organizmu drogą pokarmową. Tylko ten rodzaj biegunek leczony jest antybiotykami i to najlepiej po ustaleniu rodzaju bakterii je wywołującej.

     

    Biegunki a zaburzenia wrodzone i alergie pokarmowe

     

    Poza infekcjami, biegunka u niemowląt może być spowodowana zaburzeniami wrodzonymi, np. w przebiegu celiakii, może również być objawem szeroko pojętych alergii pokarmowych (alergii na białko mleka krowiego, na laktozę). Są to stany objawiające się dłużej trwającymi lub nawracającymi biegunkami, wymagające szerszej diagnostyki i tzw. diety eliminacyjnej, z wykluczeniem pokarmu alergizującego. Mogą również występować w przebiegu antybiotykoterapii, zwłaszcza jeśli nie stosowano żadnych środków osłonowych (probiotyków), a także w przebiegu innych infekcji, np. zakażeń układu moczowego.

     

    Nieswoiste przewlekłe biegunki

     

    Dość często występuje również nieswoista przewlekła biegunka u niemowląt, której przyczyną jest przykładowo zbyt duża ilość płynów lub przekarmienie dziecka, a także podaż pokarmów, które wywołują biegunkę (np. śliwki, sok z jabłek, sok z gruszek) lub przyspieszony pasaż jelitowy. W tych przypadkach stosuje się leczenie dietetyczne.

     

    Leczenie biegunki u niemowlaka

     

    Leczenie biegunki u niemowląt polega na usunięciu przyczyny (w miarę możliwości) i zapobieganiu możliwych powikłań, np. odwodnienia. Mimo że większość biegunek mija samoistnie i nie wymaga hospitalizacji, każdy taki stan u niemowlaka powinien być skonsultowany z pediatrą, ze względu na duże ryzyko powikłań. Najniebezpieczniejszym jest odwodnienie i związana z tym utrata soli mineralnych odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie organizmu – w tym mięśni, serca i mózgu.

    Jeśli zdecydujemy się leczyć dziecko w domu, należy zwracać baczną uwagę na objawy, które powinny jednak skłonić nas do wizyty u lekarza:

    • objawy odwodnienia (wspomniano już, że jest to największe zagrożenie dla malucha) to:
      • zapadnięte ciemiączko,
      • zapadnięte gałki oczne,
      • suche śluzówki (suche i popękane wargi, język z białym nalotem),
      • mało elastyczna skóra,
      • duże pragnienie i łapczywe picie płynów,
      • brak łez,
      • niewielka ilość moczu,
      • niepokój lub pobudzenie u niemowlaka,
      • jeśli dziecko zaczyna tracić przytomność i "przelewać" się w rękach, należy natychmiast udać się do lekarza!
    • gorączka – może świadczyć o infekcji bakteryjnej,
    • krew w stolcu (w postaci kropeczek, plamek, nitek krwi, kłaczków) lub ropa – również może sugerować zakażenie bakteryjne,
    • intensywne wymioty – zwłaszcza jeśli uniemożliwiają podawanie płynów doustnie,
    • wodnista biegunka trwająca ponad 48 godzin,
    • biegunki systematycznie powtarzające się, zwłaszcza jeśli towarzyszą im stolce śluzowe.

    Lekarz badając maluszka będzie zadawał pytania dotyczące częstości i rodzaju stolca, czasu trwania biegunki u niemowlęcia, diety i wprowadzania ewentualnie nowych pokarmów, a także czy pojawiły się dodatkowe objawy, jak wspomniana gorączka czy krew w stolcu. Badanie umożliwi ocenę odwodnienia i ustalenie prawdopodobnej przyczyny, to zaś będzie miało wpływ na dalsze postępowanie – skierowanie do szpitala bądź zalecenie leczenia w domu.

     

    Leczenie biegunki u niemowlaka w domu

     

    W szpitalu dzieckiem zajmą się lekarze i pielęgniarki, natomiast warto znać kilka zasad dotyczących tego, jak w domu leczyć biegunkę u niemowląt. Bezsprzecznie najważniejsze jest odpowiednie nawodnienie dziecka – badania wskazują na największe korzyści przy stosowaniu się do kilku zaleceń:

    • w miarę możliwości należy podawać płyny doustnie (przy wymiotach podawać dziecku zimne płyny w małych ilościach – hamuje to nieco odruch wymiotny),
    • jeśli dziecko jest karmione piersią, nie należy go od niej odstawiać,
    • jak najszybciej (tj. po okresie uzupełniania płynów) zaleca się wracać do diety odpowiedniej dla dziecka (tej stosowanej przed biegunką).

    Okres uzupełniania niedoborów płynowych obejmuje około 4 godziny, podczas których należy stosować tzw. doustne płyny nawadniające (DPN). Są to płyny zawierające glukozę i jony w odpowiednich proporcjach. W aptekach dostępne są gotowe preparaty do rozpuszczania w wodzie. Po tym okresie wraca się powoli do normalnej diety (kiedyś popularna "dieta biegunkowa" nie jest już zalecana) – dzieci karmione naturalnie wciąż tak karmimy, maluchom karmionym sztucznie podajemy mieszanki stosowane wcześniej, ale dodajemy trochę więcej wody.

    Dodatkowo można wspomóc się pokarmami, które przyspieszają ustąpienie biegunkę u niemowląt, takimi jak: marchwianka (gęsta zupa z gotowanej i zmielonej marchwi), kleik ryżowy (lub kasza) z musem jabłkowym, napoje na bazie jogurtu, niesłodzone soki owocowe (uważać na sok jabłkowy i napoje gazowane, które mogą nasilić biegunkę), przetarte warzywa i banany, chude mięso – oczywiście jeśli pokarmy te były już wcześniej w diecie maluszka.

    Nie zaleca się odstawiania laktozy (mleka) jeśli jest to ostra biegunka, natomiast powinno się wyeliminować w tym okresie potrawy zawierające gluten. Można również stosować probiotyki (ale te o udowodnionym działaniu, np. Lactobacillus GG, Saccharomyces boulardii) i smektyn dwuoktanościenny.

    Domowe leczenie biegunki u niemowląt – dietą i płynami – wystarcza do wyleczenia dziecka w większości przypadków. Natomiast jeżeli stan dziecka nie ulega poprawie lub dochodzi do sytuacji przedstawionych wcześniej (zwłaszcza do odwodnienia), nie należy zwlekać i odwiedzić lekarza pediatrę.

     

    Profilaktyka biegunek u niemowlaków

     

    Zamiast leczyć biegunkę u niemowląt i narażać się na powikłania, lepiej po prostu jej zapobiegać. Nie zawsze się to udaje, ale stosując się do pewnych reguł, można zminimalizować ryzyko jej wystąpienia. Przede wszystkim należy unikać narażenia na zakażenie:

    • zachowywać podstawowe zasady higieny, zwłaszcza podczas przygotowywania posiłków – myć ręce wodą z mydłem, wyparzać naczynia i myć z użyciem detergentu,
    • dbać o świeżość potraw, jeśli mama odciąga pokarm – przechowywać go w lodówce, w czystych i szczelnie zamkniętych pojemnikach (mleko w lodówce w temperaturze 3–5˚C można przechowywać około 4 dni) lub w zamrażalniku,
    • nie dopuszczać do kontaktu maluszka z osobą chorą.

    Poza tym warto rozważnie wprowadzać nowe produkty do diety niemowlaka, zwłaszcza jeśli chodzi o gluten, owoce cytrusowe, gdyż te pokarmy mogą wywołać reakcję alergiczną.

    Jeśli zaś chodzi o rotawirusy, istnieje możliwość zaszczepienia dziecka między 6 a 12 tygodniem życia – szczepionką zalecaną, niefinansowaną z budżetu państwa. W Polsce dostępne są dwie doustne szczepionki – w zależności od producenta dwu- lub trzydawkowa. Mają one udowodnione działanie kliniczne w zapobieganiu ciężkiej postaci biegunki rotawirusowej. Dotyczy to jednak tylko tych szczepów wirusa występujących najczęściej.

    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.