zarejestruj się zaloguj się

Białaczka u dziecka

Tekst: lek. Agnieszka Dobrzyńska
Białaczka u dziecka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 02. lipca, 2013

Białaczki to choroby, które powodują zmiany w składzie krwi dziecka. To najczęstsze nowotwory wieku dziecięcego, ponadto u dzieci przeważają ostre ich postacie. Leczenie, oparte na chemioterapii, odbywa się w wysoko specjalistycznych ośrodkach onkologii i hematologii. Najczęściej występuje ostra białaczka limfoblastyczna, a rzadziej ostra białaczka mieloblastyczna oraz przewlekła białaczka szpikowa.

SPIS TREŚCI:

    Skąd się biorą białaczki?

     

    Białaczka to najczęściej występujący nowotwór wieku dziecięcego. Choroba ta powoduje zmiany w składzie krwi pacjenta. W populacji pediatrycznej przeważają postacie ostre, w odróżnieniu od osób dorosłych, u których dominują postacie przewlekłe. U dzieci najczęściej zdarza się ostra białaczka limfoblastyczna (ALL), która stanowi 80–85% wszystkich rodzajów białaczki u dziecka. Rzadsze odmiany to: ostra białaczka mieloblastyczna (AML), która stanowi około 10–15% przypadków oraz przewlekła białaczka szpikowa (CML).

    U zdrowego dziecka w szpiku kostnym powstają trzy podstawowe grupy składników krwi:

    • krwinki czerwone, czyli erytrocyty, które są odpowiedzialne za transportowanie tlenu i dwutlenku węgla,
    • krwinki białe, czyli limfocyty, odpowiedzialne za obronę organizmu dziecka przed infekcjami,
    • płytki krwi, które są odpowiedzialne za proces krzepnięcia.

    W organizmie dziecka chorego na białaczkę następuje proces niekontrolowanego powielania się w szpiku kostnym patologicznie zmienionych i jednocześnie niedojrzałych komórek. Wzrost liczby komórek patologicznych wypiera ze szpiku produkcję i prawidłowy rozwój pozostałych komórek krwi. Nieprawidłowe komórki nazywane są blastami. Przepełniają one całkowicie szpik kostny dziecka, a później dostają się do krwi obwodowej, a wraz z nią trafiają do różnych narządów w organizmie.

    Przyczyny niekontrolowanego rozrostu patologicznych komórek, który wywołuje białaczki trudno jest określić. Stwierdzono, że czynnikami, które mają wpływ na rozwój choroby, są:

    • promieniowanie jonizujące,
    • związki chemiczne (benzen),
    • cytostatyki,
    • predyspozycje genetyczne.

     

     

    Białaczka limfoblastyczna

     

     

    Jest to choroba nowotworowa wywodząca się z prekursorowych komórek układu limfoidalnego, które uległy rozrostowi o charakterze klonalnym, tzn. wszystkie komórki są identyczne. Najczęściej chorują na nią dzieci między 3 a 6 rokiem życia (szczyt zachorowań przypada na 2–4 rok życia), nieco częściej chłopcy. Choroba rzadziej dotyka dzieci rasy czarnej.

    Białaczka limfoblastyczna u dziecka może rozwijać się powoli i ujawniać się dopiero po kilkutygodniowym lub kilkumiesięcznym okresie bezobjawowym. Zdarzają się również przypadki z gwałtownym jej początkiem. Najczęściej objawy wyprzedzają rozpoznanie choroby o 2 do 6 tygodni.

    Do objawów tego rodzaju białaczki u dziecka należą:

    • postępująca bladość skóry i śluzówek,
    • senność,
    • osłabienie,
    • łatwe męczenie się dziecka,
    • omdlenia wynikające z niedokrwistości,
    • łatwe siniaczenie się, pojawiające się wybroczyny na skórze i śluzówkach, wylewy podskórne i krwawienia z nosa i błon śluzowych (skutek małopłytkowości),
    • stany podgorączkowe i gorączka,
    • bóle kończyn dolnych (wynik nacieków),
    • kaszel, utrudnione oddychanie, powiększenie grasicy lub węzłów chłonnych w śródpiersiu,
    • powiększenie obwodowych węzłów chłonnych (wynik nacieku komórek patologicznych),
    • nieprawidłowe krwinki białe przyczyniają się do występowania nawracających i przedłużających się infekcji, owrzodzeń jamy ustnej oraz infekcji oportunistycznych, często zdarzają się infekcje oporne na leczenie antybiotykami.

    Ponadto w badaniu lekarskim uwagę zwraca:

    • powiększona wątroba,
    • powiększona śledziona,
    • szmer nad sercem (wynik niedokrwistości).

    Do objawów rzadziej spotykanych w pierwszym rzucie ALL zalicza się:

    • nacieczenie przez komórki białaczkowe ślinianek, jąder, skóry, objawiające się ich powiększeniem,
    • kompresyjne złamania kręgów,
    • objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego przy nacieczeniu ośrodkowego układu nerwowego przez komórki patologiczne – bóle głowy, wymioty, porażenia nerwów czaszkowych,
    • zespół żyły głównej górnej (wskutek ucisku naczyń żylnych przez guza zlokalizowanego w śródpiersiu), który objawia się dusznością i sinicą twarzy dziecka.

     

    Ostra białaczka limfoblastyczna – diagnoza

     

    Przede wszystkim należy wykonać morfologię z rozmazem ręcznym, w której stwierdzimy:

    • cechy niedokrwistości,
    • obniżoną liczbę krwinek czerwonych,
    • obniżoną liczbę płytek krwi,
    • obecność blastów w rozmazie krwi obwodowej (komórki patologiczne).

    Liczba krwinek białych może być prawidłowa, obniżona albo podwyższona. Ponadto w badaniach laboratoryjnych występuje podwyższenie stężenia kwasu moczowego jako oznaka wzmożonego rozpadu blastów.

    Należy wykonać biopsję aspiracyjną szpiku, gdyż jest to jedyne badanie, które umożliwia rozpoznanie ostrej limfoblastycznej białaczki u dziecka.

    W badaniach obrazowych stwierdzamy:

    • na zdjęciach RTG klatki piersiowej zmiany guzowate, powiększenie węzłów chłonnych w śródpiersiu,
    • na zdjęciach RTG kości długich obecność nacieków na struktury kostne,
    • W USG jamy brzusznej obecność nacieków w narządach (m.in. hepatosplenomegalia oraz powiększenie węzłów chłonnych).

    Wskazane jest także przeprowadzenie tomografii komputerowej/badania rezonansem magnetycznym głowy. W celu znalezienia ewentualnych blastów w płynie mózgowo-rdzeniowym wykonujemy nakłucie lędźwiowe. Ponadto pomocne jest badanie kariotypu dziecka (w celu wykrycia ewentualnego podłoża genetycznego).

    Podsumowując, należy pamiętać o tym, że badaniem decydującym o rozpoznaniu białaczki u dziecka jest obraz szpiku kostnego, w którym stwierdza się klonalny rozrost komórek nowotworowych. Pozostałe badania są pomocnicze w celu oceny stopnia zaawansowania procesu chorobowego.

     

    Ostra białaczka limfoblastyczna a inne choroby

     

    Początkowo, zanim nie wykryjemy ewidentnych cech świadczących o rozwoju białaczki u dziecka, ze względu na podobne objawy kliniczne, należy wykluczyć:

    • zakażenia bakteryjne (posocznica, zapalenie kości),
    • zakażenia wirusowe (mononukleoza zakaźna, cytomegalia),
    • zakażenia pierwotniakowe (toksoplazmoza),
    • choroby tkanki łącznej (młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, gorączka reumatyczna, toczeń trzewny),
    • anemię aplastyczną,
    • zespoły mielodysplastyczne,
    • ostre samoistne małopłytkowości,
    • nieziarnicze chłoniaki złośliwe,
    • neuroblastomie.

     

    Ostra białaczka mieloblastyczna (AML)

     

    Jest to najczęstsza postać białaczki okresu niemowlęcego, czyli okresu do pierwszego roku życia. Występuje z równą częstością zarówno u chłopców, jak i u dziewczynek. W białaczce mieloblastycznej następuje klonalny rozrost komórek prekursorowych krwi z linii mieloidalnej. Następuje proliferacja nieprawidłowych komórek blastycznych, głównie ze szpiku kostnego, a także następują zaburzenia produkcji komórek krwiotwórczych. Objawy ostrej białaczki mieloblastycznej u dziecka często zaczynają się gwałtownie. Cechą charakterystyczną białaczki mieloblastycznej jest jej duża skłonność do naciekania struktur pozaszpikowych. Nacieki często umiejscawiają się w ośrodkowym układzie nerwowym dziecka, kościach, skórze, gdzie tworzą guzki oraz twory o płaskim kształcie.

    Nacieki dotyczą także dziąseł, żuchwy, szczęki i gałki ocznej. Stąd też często może objawiać się wytrzeszczem gałki ocznej. Postępowanie diagnostyczne przeprowadzane jest podobnie jak w ostrej białaczce limfoblastycznej. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania szpiku kostnego. Rokowanie w przypadku białaczek mieloblastycznych jest gorsze niż w postaci limfoblastycznej. Leczenie tego typu białaczki u dziecka opiera się na bardzo intensywnej chemioterapii. Możliwy jest także przeszczep szpiku kostnego.

     

     

    Przewlekła białaczka szpikowa

     

     

    Jest to bardzo rzadka postać białaczki u dziecka. Występuje ona na ogół w okresie pokwitania, choć zdarzają się przypadki także u młodszych dzieci. Częściej dotyczy chłopców. Jest ona zespołem mieloproliferacyjnym, w którym dochodzi do rozrostu klonalnego zmienionej nowotworowo komórki macierzystej pochodzącej ze szpiku kostnego. W przewlekłej białaczce szpikowej dochodzi do mutacji genowej. W jej wyniku powstaje nieprawidłowe białko, które indukuje proces wzmożonego namnażania się macierzystych komórek szpikowych. Zmutowany gen najczęściej znajduje się na nieprawidłowym chromosomie – tzw. chromosomie Philadelphia. Tak więc stwierdzenie obecności tego chromosomu lub też białka będącego jego produktem jest warunkiem koniecznym do potwierdzenia rozpoznania przewlekłej szpikowej białaczki u dziecka.

    Początek rozwoju tego rodzaju białaczki jest trudny do uchwycenia. Dzieje się tak, gdyż bezobjawowy okres choroby może trwać kilka tygodni, miesięcy, a nawet kilka lat. Wśród objawów występują uczucie osłabienia, potliwość, zaburzenia łaknienia, utrata masy ciała, uczucie pełności w jamie brzusznej, bóle brzucha oraz bóle kostne u dziecka. Ponadto stwierdza się powiększenie śledziony i wątroby. Na ogół nie występuje powiększenie węzłów chłonnych. Zazwyczaj po 3–5 latach dochodzi do zaostrzenia choroby, w której następuje szybkie narastanie leukocytozy prowadzące do tzw. przełomu blastycznego, czyli gwałtownego zwiększenia liczby młodych form granulocytów we krwi obwodowej i w szpiku. W tym czasie stan chorego bardzo się pogarsza. Szansę wyleczenia w tym wypadku stwarza przeszczep szpiku kostnego wykonany przed wystąpieniem transformacji blastycznej u dziecka.

    Autor: lek. Agnieszka Dobrzyńska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Leczenie białaczki u dziecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.