zarejestruj się zaloguj się

Badanie słuchu u dzieci i diagnostyka niedosłuchu

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Badanie słuchu u dzieci i diagnostyka niedosłuchu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. grudnia, 2014

Badania słuchu wykonywane jest już u noworodków, zaraz po ich urodzeniu – są to tak zwane badania przesiewowe. Wady słuchu są również diagnozowane w kolejnych miesiącach oraz latach życia dziecka. Najczęściej wykonywanymi badaniami słuchu pozwalającymi ocenić skalę niedosłuchu są: badanie otoskopowe, rejestracja otoemisji akustycznych, słuchowe potencjały wywołane oraz audiometria impedancyjna.

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Niedosłuch u dzieci

     

    Niedosłuch to zaburzenie polegające na nieprawidłowym przewodzeniu lub odbiorze dźwięków. Może on mieć różny stopień nasilenia – od łagodnego niedosłuchu począwszy, skończywszy na całkowitej głuchocie. Niedosłuch u dzieci jest poważnym problemem, dlatego istotne jest jego szybkie wykrywanie i leczenie. Służą temu badania słuchu u dzieci – badania przesiewowe u noworodków oraz ocena słuchu w ramach bilansów zdrowia.

    Wyróżniamy następujące typy niedosłuchu:

    1. niedosłuch przewodzeniowy – spowodowany zaburzeniami w przewodzeniu bodźca dźwiękowego wskutek nieprawidłowości w obrębie ucha zewnętrznego i środkowego;
    2. niedosłuch odbiorczy – spowodowany patologią w obrębie ucha wewnętrznego, nerwu słuchowego lub drogi słuchowej, czyli struktur odbierających i przetwarzających bodziec;
    3. niedosłuch mieszany – przewodzeniowo-odbiorczy.

    Ze względu na nasilenie niedosłuchu, dokonano jego podziału na:

    • niedosłuch lekki (próg słyszenia to 25–50 decybeli),
    • niedosłuch umiarkowany (51–70 decybeli),
    • niedosłuch znaczny (71–90 decybeli),
    • niedosłuch głęboki (91–110 decybeli),
    • całkowitą głuchotę (powyżej 110 decybeli).

     

    Jakie są przyczyny problemów ze słuchem u dzieci?

     

    Lista przyczyn niedosłuchu u dzieci jest długa. U podłoża niedosłuchu przewodzeniowego mogą leżeć m.in.:

    • wady słuchu wrodzone (np. zwężenie) przewodu słuchowego zewnętrznego i/lub ucha środkowego,
    • zamknięcie światła przewodu słuchowego zewnętrznego przez woskowinę, ciało obce, guz,
    • zapalenie ucha środkowego,
    • urazy ucha środkowego,
    • nowotwory ucha środkowego,
    • niedrożność trąbki słuchowej (np. wskutek nowotworów nosogardła),
    • otoskleroza (nieprawidłowe ogniska kostnienia w kosteczkach słuchowych).

    Przyczynami niedosłuchu odbiorczego mogą być np.:

    • wady wrodzone ślimaka,
    • uraz akustyczny lub ciśnieniowy ślimaka,
    • choroba Meniere'a (wodniak błędnika),
    • infekcyjne uszkodzenie ucha wewnętrznego (świnka, odra),
    • zaburzenia ukrwienia ucha wewnętrznego,
    • działanie leków ototoksycznych (uszkadzających narząd słuchu), takich jak np. antybiotyki z grupy aminoglikozydów; strukturą najbardziej podatną na uszkodzenie jest ślimak,
    • zapalenie ucha wewnętrznego,
    • guzy kąta mostowo-móżdżkowego (90–95% tych guzów stanowi nerwiak nerwu słuchowego) i inne guzy mózgu,
    • uszkodzenie ośrodków słuchowych w mózgu (np. urazy w okolicy skroniowej, guzy kości skroniowej, niedotlenienie okołoporodowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych itd.),
    • choroby genetyczne (np. zespół Downa, zespół Alporta, zespół Noonan, zespół Di George'a, zespół Charcot-Marie-Tootha).

     

    Diagnostyka niedosłuchu u dzieci

     

    Niedosłuch u małego dziecka pociąga za sobą poważne konsekwencje – utrudnia, a czasem nawet uniemożliwia prawidłowy rozwój mowy oraz rozwój społeczny chorego. Ważne jest zatem, aby wychwytywać zaburzenia słuchu na wczesnym etapie i diagnostykę niedosłuchu przeprowadzić jak najwcześniej. Służyć mają temu m.in. powszechne badania przesiewowe słuchu u noworodków w trakcie pobytu na oddziale neonatologicznym.

    Metodą screeningową jest rejestracja otoemisji akustycznych (OAE) – proste badanie o wysokiej czułości, mające znaczenie jakościowe, ale nie ilościowe (pozwala wykryć problemy ze słuchem u dziecka, ale nie daje możliwości ustalenia progu słyszenia).

    Do badanego ucha (każde z uszu badane jest osobno) wprowadza się sondę z miniaturowym mikrofonem, wysyłającą krótki dźwięk. Odpowiednia słuchawka rejestruje emisję zwrotną sygnału. Wynik analizowany jest komputerowo i pokazywany w postaci wykresu. Jeśli wynik badania jest prawidłowy, a u noworodka nie stwierdza się żadnych czynników ryzyka, słuch dziecka zostaje uznany za prawidłowy. Dziecko z prawidłowym wynikiem badania słuchu, ale obarczone czynnikami ryzyka słuchu (np. stosowaniem leków ototoksycznych u matki w trakcie ciąży), powinno mieć wykonywane badania kontrolne.

    Nieprawidłowy wynik badania OAE wymaga powtórzenia badania słuchu u dziecka – nie zawsze bowiem oznacza on upośledzenie słuchu, a może być spowodowany np. obecnością obfitej mazi płodowej w uchu, która zaburza rejestrację emisji. Potwierdzenie nieprawidłowego wyniku jest wskazaniem do poszerzenia diagnostyki niedosłuchu o inne badania, które pozwolą ustalić jego przyczynę i próg słyszenia.

    Słuch powszechnie sprawdzany jest również w trakcie bilansów zdrowia dziecka. Dokonuje się wówczas oceny rozumienia szeptu z odległości 6 m. Jeżeli dziecko rozumie szept słyszany z takiej odległości, jego słuch jest prawidłowy. Jeżeli nie – stopniowo skraca się odległość (szept słyszalny z odległości 5 m do 3 m świadczy o niewielkim upośledzeniu słuchu, z odległości poniżej 3 m – o uszkodzeniu słuchu znacząco upośledzającym jego wydolność socjalną).

    Uszkodzenie słuchu u dziecka może rozwinąć się w dowolnym momencie życia. W każdym przypadku zauważenia niepokojących objawów, rodzic powinien udać się z dzieckiem do lekarza. Każdy przypadek podejrzenia niedosłuchu lub stwierdzenia niedosłuchu w badaniu przesiewowym wymaga przeprowadzenia pełnego badania klinicznego.

     

    Jakie badania słuchu u dziecka można wykonać?

     

    W diagnostyce niedosłuchu wykorzystywane są:

    • badanie podmiotowe – wywiad lekarski mający na celu uzyskanie takich informacji, jak np.:
      • moment stwierdzenia podejrzenia niedosłuchu – czy występował on od urodzenia, czy został stwierdzony później,
      • postęp choroby – czy osoby z otoczenia dziecka mają wrażenie, że zaburzenie stopniowo postępuje, dziecko słyszy coraz słabiej, trzeba mówić do niego coraz głośniej,
      • obecność czynnika sprawczego (np. infekcji, urazu, stosowania leków ototoksycznych),
      • występowanie niedosłuchu wśród członków rodziny,
      • rozwój mowy i życia społecznego u dziecka, relacje z rówieśnikami,
      • wywiad okołoporodowy (czy dziecko zostało urodzone o czasie, w jakim stanie klinicznym się urodziło, ile punktów w skali Apgar uzyskało);
      • badanie przedmiotowe – z dokładnym oglądaniem pacjenta, poszukiwaniem wad rozwojowych uszu i czaszki, śladów urazów itd.;
    • ocena słyszenia mowy i szeptu (wykonywana u dzieci starszych, z którymi można nawiązać kontakt);
    • badanie otoskopowe – to badanie słuchu u dziecka  pozwala na ocenę przewodu słuchowego zewnętrznego oraz pośrednio ucha środkowego przez błonę bębenkową za pomocą wziernika; pozwala wychwycić najczęstszą przyczynę niedosłuchu u dzieci starszych, jaką jest wysiękowe zapalenie ucha środkowego,
    • rejestracja otoemisji akustycznych;
    • słuchowe potencjały wywołane pnia mózgu – obiektywna metoda diagnostyczna pozwalająca na stwierdzenie niedosłuchu i określenie jego typu, a także na ustalenie progu słyszenia; to badanie słuchu u dziecka polega na ocenie aktywności dróg słuchowych i nerwu słuchowego w odpowiedzi na bodziec słuchowy emitowany przez słuchawki, wynik przedstawiany jest za pomocą wykresu;
    • audiometria impedancyjna – obiektywne badanie słuchu u dziecka składające się z trzech testów:
      • tympanometrii (pomiar oporu akustycznego i ciśnienia w uchu środkowym),
      • pomiaru odruchu z mięśnia strzemiączkowego,
      • oceny funkcji trąbki słuchowej;
    • audiometria tonalna – jest badaniem subiektywnym, wymagającym współpracy z pacjentem, dlatego jest możliwa do wykonania u dzieci w wieku przedszkolnym i starszych; badany znajduje  się w wyciszonej kabinie pomiarowej, do jego ucha emitowane są pojedynczo tony o różnych natężeniach i częstotliwościach; zadaniem pacjenta jest zasygnalizowanie usłyszenia dźwięku za pomocą wciśnięcia odpowiedniego przycisku, na tej podstawie ocenia się słuch i ustala próg słyszenia; każde z uszu badane jest osobno;
    • audiometria zabawowa – może być przeprowadzona u nieco młodszego dziecka (2–3 rok życia) niż audiometria tonalna; przeprowadzana jest w specjalnie zaadaptowanym gabinecie; badający poprzez głośniki lub słuchawki zleca dziecku zadania – ich wykonanie świadczy o usłyszeniu polecenia;
    • obrazowa diagnostyka niedosłuchutomografia komputerowa, rezonans magnetyczny uwidaczniające anatomię ślimaka, nerwu przedsionkowo-ślimakowego, mózgu.

     

    Leczenie niedosłuchu u dzieci

     

    Wśród metod leczenia niedosłuchu u dzieci wymienia się:

    • leczenie przyczynowe – wyeliminowanie możliwych do usunięcia przyczyn (np. wyleczenie zapalenia ucha środkowego, usunięcie czopa woskowinowego lub ciała obcego z przewodu słuchowego zewnętrznego);
    • wykorzystanie aparatów słuchowych – ich rolą jest wzmacnianie dźwięków; najbardziej popularne aparaty słuchowe umieszczane są za małżowiną uszną, mają małe rozmiary i są praktycznie niezauważalne;
    • leczenie chirurgiczne:
      • wszczepianie implantów ślimakowych przewodzących bodźce słuchowe do nerwu przedsionkowo-ślimakowego z pominięciem uszkodzonych kosteczek słuchowych w ślimaku; wskazaniem do wszczepienia implantów ślimakowych jest znaczny i głęboki niedosłuch u dzieci, u których stosowanie aparatów słuchowych nie wpływa na zadowalającą poprawę słyszenia;
      • wszczepianie aparatów wzmacniających przewodnictwo kostne, czyli metalowych implantów umieszczonych za uchem, w sklepieniu czaszki.

    Rodzice dziecka z niedosłuchem powinni zadbać także o usprawnianie słuchu poprzez wykonywanie ćwiczeń, np. przy użyciu zabawek wydających dźwięki. Należy zadbać także o prawidłowy rozwój mowy, wykorzystując do tego nie tylko zmysł słuchu, ale także inne zmysły (wzrok, dotyk).

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Uraz akustyczny
    Znaleziono: 4 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.