zarejestruj się zaloguj się

Anemia u dzieci

Tekst: Aleksandra Adamczyk
Anemia u dzieci
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. czerwca, 2013

Anemia to jedno z najczęściej występujących zaburzeń krwi. Anemię, która dotyczy także dzieci, diagnozuje się, gdy liczebność zdrowych krwinek czerwonych (erytrocytów) spadnie do zbyt niskiego poziomu. Czerwone krwinki zawierają hemoglobinę, która transportuje tlen do tkanek organizmu. Objawy anemii obejmują uczucie zmęczenia, zawroty głowy, drażliwość i przyspieszoną akcję serca. Leczenie zależne jest od ustalonej przyczyny anemii.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest anemia?

     

    Anemia zaliczana jest do najczęściej występujących zaburzeń w układzie elementów morfotycznych krwi. Anemia występuje wtedy, gdy liczba zdrowych krwinek czerwonych, tzn. erytrocytów, osiągnie zbyt niski poziom. Stan ten może prowadzić do różnych zaburzeń, ponieważ erytrocyty służą do transportowania tlenu. Wykorzystują do tego hemoglobinę – czerwony barwnik, który jest składnikiem erytrocytów. Anemia może być przyczyną różnorodnych powikłań.

    Najczęstszą przyczyną anemii u dzieci jest:

    • nadmierne niszczenie czerwonych krwinek,
    • utrata krwi,
    • niewystarczająca produkcja czerwonych krwinek.

    Anemia może być skutkiem choroby dziedzicznej, błędów dietetycznych (np. niedoboru żelaza lub witamin w diecie), infekcji, niektórych rodzajów raka lub narażenia na działanie niektórych leków i toksyn.

     

    Anemia z niedoboru żelaza i powodowana utratą krwi

     

    Ten typ anemii u dzieci pojawia się wtedy, gdy z powodu niedoboru żelaza organizm nie jest w stanie wyprodukować odpowiedniej ilości zdrowych krwinek czerwonych. Żelazo ma zasadnicze znaczenie dla produkcji hemoglobiny. Niedostateczna ilość żelaza w diecie (lub nadmierna jego utrata z organizmu) może prowadzić do anemii z niedoboru żelaza, będącej najczęstszą postacią niedokrwistości u dzieci. Anemia z niedoboru żelaza może wystąpić w dowolnym wieku, lecz najczęściej dotyka dzieci przed ukończeniem 2 roku życia. Małe dzieci, które spożywają nadmierne ilości mleka, narażone są na podwyższone ryzyko niedoboru żelaza.

    Dziewczęta w okresie pokwitania także są narażone na szczególnie wysokie ryzyko anemii z niedoboru żelaza, ze względu na wystąpienie miesiączki. Comiesięczna utrata krwi jest przyczyną konieczności zwiększenia ilości żelaza w diecie.

    Utrata krwi może prowadzić do anemii u dzieci. Przyczyną może być nadmierne krwawienie w wyniku urazu, zabiegu chirurgicznego lub zaburzenie krzepliwości krwi. Powolna, długotrwała utrata krwi, np. krwawienie z jelita w przebiegu zapalnej choroby jelit, może także powodować anemię.

    Każdy z tych czynników podnosi zapotrzebowanie organizmu na żelazo, niezbędne do utworzenia nowych czerwonych krwinek.

     

    Niszczenie krwinek czerwonych

     

    Anemia hemolityczna występuje wtedy, gdy czerwone krwinki są przedwcześnie niszczone przez organizm. Zazwyczaj przeżywają około 120 dni, natomiast w anemii hemolitycznej czas przeżycia czerwonych krwinek jest krótszy. Szpik kostny (miejsce produkcji nowych krwinek) nie jest w stanie nadążyć za zapotrzebowaniem na nowe komórki. Przyczyną anemii tego typu może być np. infekcja lub stosowanie niektórych leków, np. antybiotyków.

    W autoimmunologicznej anemii hemolitycznej system odpornościowy myli własne krwinki czerwone organizmu z komórkami obcymi i zaczyna je niszczyć. W innych przypadkach defekt jest dziedziczny. Najczęstsze postacie dziedzicznej anemii hemolitycznej to: anemia sierpowata, talasemia oraz dziedziczna sferocytoza.

    • Anemia sierpowata jest formą niedokrwistości, gdzie hemoglobina oddająca tlen przyjmuje postać podłużnych tworów, rozciągając krwinki czerwone i nadając im nietypowy, sierpowaty kształt. Prowadzi to do ich przedwczesnego zniszczenia, czego wynikiem jest przewlekły niski poziom hemoglobiny. Odbiegające od normy komórki sierpowate mogą zatykać drobne naczynia krwionośne, powodując nawracające napady bólu, a także problemy we właściwie każdym narządzie w organizmie.
    • Talasemia (niedokrwistość tarczowatokrwinkowa) charakteryzuje się odbiegającymi od normy, krótko żyjącymi krwinkami czerwonymi.
    • Dziedziczna sferocytoza to choroba genetyczna błony krwinki czerwonej, powodująca anemię, żółtaczkę i powiększenie śledziony. Krwinki czerwone mają mniejszą powierzchnię niż krwinki prawidłowe, co sprzyja ich pękaniu. Obecność tej choroby wśród krewnych podwyższa ryzyko jej wystąpienia.

     

    Niedostateczna produkcja krwinek czerwonych

     

    Anemia aplastyczna

     

    Anemia aplastyczna występuje, gdy szpik kostny nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości komórek krwi. Może być to skutek infekcji wirusowej lub narażenia na działanie określonych, działających toksycznie substancji chemicznych, promieniowania lub leków (m.in. antybiotyków, leków przeciwpadaczkowych lub środków przeciwrakowych). Niektóre nowotwory wieku dziecięcego także powodują anemię aplastyczną, podobnie jako niektóre choroby genetyczne i inne choroby przewlekłe, wpływające na prawidłową czynność szpiku kostnego.

     

    Fizjologiczna anemia u noworodków

     

    Wysokie stężenie hemoglobiny i duża ilość krwinek czerwonych we krwi płodu służą do przenoszenia tlenu w organizmie rozwijającego się dziecka, znajdującego się wewnątrz ciężarnej macicy. Po narodzeniu dostępna staje się większa ilość tlenu i stężenie hemoglobiny dziecka spada. Spadek ten osiąga minimum w wieku około 2 miesięcy i nosi nazwę fizjologicznej anemii u noworodków. Ten przejściowy i spodziewany spadek liczebności czerwonych krwinek jest normalny i nie wymaga leczenia, ponieważ organizm noworodka sam zaczyna wkrótce uzupełniać niedobory czerwonych krwinek.

    W okresie pierwszych 6 miesięcy życia niemowlęta są zwykle chronione przed niedoborem żelaza dzięki zapasowi zgromadzonemu w ich organizmie przed urodzeniem. Jednak po upływie 6 miesięcy zwykle nie otrzymują dostatecznej ilości żelaza z mlekiem matki lub zwykłym mlekiem krowim (zawierającym mniejszą ilość żelaza niż wzbogacone mieszanki dla niemowląt). Zwykłe mleko krowie może powodować zaburzenie wchłaniania żelaza w jelitach, a picie dużej jego ilości może obniżać zainteresowanie dziecka innymi składnikami pokarmowymi, stanowiącymi lepsze źródło żelaza. Z tego względu dziecko poniżej 1 roku życia nie powinno dostawać krowiego mleka, a powinno otrzymywać dietę bogatą w żelazo.

     

    Objawy anemii u dzieci

     

    Pierwszymi objawami anemii u dzieci są: bladość skóry, obniżenie intensywności czerwieni ust i łożysk paznokci. Zmiany te zachodzą stopniowo, więc można je przeoczyć. Inne często występujące objawy to:

    • drażliwość,
    • zmęczenie,
    • zawroty głowy,
    • przyspieszona akcja serca.

    Jeśli anemia u dzieci jest powodowana przez nadmierne niszczenie krwinek czerwonych, objawy mogą obejmować żółtaczkę, żółty odcień białek oczu, powiększenie śledziony i ciemne zabarwienie moczu.

    U niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym anemia z niedoboru żelaza może skutkować opóźnieniem rozwoju i zakłóceniami zachowania, takimi jak wzmożona aktywność ruchowa, problemy w kontaktach społecznych i kłopoty ze skupieniem uwagi. Badania wskazują, że jeśli niedobór żelaza nie zostanie odpowiednio skorygowany, problemy rozwojowe mogą trwać także w wieku szkolnym i później. Dziecko z nasilonymi objawami anemii może łatwiej się męczyć niż jego rówieśnicy, więc konieczne będzie ograniczenie jego aktywności.

     

    Badania przy anemii u dzieci

     

    W wielu przypadkach dla postawienia diagnozy anemii u dzieci konieczne jest przeprowadzenie badań krwi i badania lekarskiego. Morfologia krwi może wskazać na liczebność krwinek czerwonych poniżej normy. Innymi badaniami diagnostycznymi są:

    • Rozmaz krwi – kroplę krwi rozprowadza się na szkiełku mikroskopowym i ogląda pod mikroskopem. Badanie to może czasami wskazać przyczynę anemii.
    • Badanie zawartości żelaza – obejmuje całkowite stężenie żelaza w surowicy krwi i badania stężenia ferrytyny. Badanie to może pomóc w określeniu, czy anemia nie wynika z niedoboru żelaza.
    • Elektroforeza hemoglobiny – służy do identyfikacji nieprawidłowych postaci hemoglobiny we krwi i umożliwia diagnozę anemii sierpowatej, talasemii oraz innych dziedzicznych form anemii.
    • Aspiracja szpiku kostnego i biopsja – to badanie może pomóc w określeniu, czy produkcja komórek w szpiku kostnym przebiega normalnie. Jest to jedyna metoda dla ostatecznego potwierdzenia anemii aplastycznej, a także służy do wykrywania chorób szpiku kostnego (np. białaczki), które mogą leżeć u podstaw anemii.
    • Liczebność retikulocytów – badanie pozwalające na określenie liczebności młodych krwinek czerwonych (wskazuje, czy ich produkcja odbywa się na normalnym poziomie).

    Poza zleceniem powyższych badań, lekarz może zadać pytania o występowanie anemii wśród członków rodziny, a także o inne objawy zaobserwowane u dziecka, a także podawane mu leki. To wszystko może doprowadzić do zlecenia kolejnych badań, mających na celu określenie, jaka choroba może stanowić przyczynę anemii.

     

    Leczenie i zapobieganie anemii u dzieci

     

    Leczenie anemii u dzieci zależy od przyczyny choroby. Jeśli dziecko cierpi na anemię z niedoboru żelaza, lekarz może zapisać mu lek w postaci kropel (dla niemowląt), płynu lub tabletek (dla starszych dzieci). Lek ten zwykle należy stosować przez okres trzech miesięcy, zanim organizm odbuduje odpowiedni zapas żelaza. Lekarz może także doradzić włączenie do diety określonych składników pokarmowych o wysokiej zawartości żelaza lub ograniczenie spożycia mleka. Jeśli u dziewcząt występuje anemia, czemu towarzyszą obfite lub nieregularne miesiączki, lekarz może zaordynować leczenie hormonalne, pomagające w uregulowaniu krwawienia.

    Anemia spowodowana infekcją znika zwykle po ustąpieniu lub wyleczeniu tej infekcji. Gdy przyczyną anemii jest stosowanie określonego leku, lekarz może zadecydować o przerwaniu jego stosowania lub zastąpieniu innym.

    Zależnie od przyczyny, leczenie poważniejszych lub bardziej przewlekłych form anemii może obejmować:

    • transfuzję krwinek czerwonych pobranych od dawcy,
    • usunięcie śledziony lub leczenie z zastosowaniem leków zapobiegających usuwaniu krwinek czerwonych i ich zbyt gwałtownemu niszczeniu,
    • podaż leków mających na celu zwalczenie infekcji lub stymulację szpiku kostnego do produkcji większej ilości krwinek.

    Rodzaj opieki w przypadku anemii u dzieci zależy od typu choroby i przyczyny występowania zaburzeń. To, czy anemii można zapobiec, zależy od jej przyczyn. Przy obecnym stanie wiedzy nie ma możliwości zapobiegania anemii wywoływanej wadami genetycznymi, wpływającymi na produkcję krwinek czerwonych lub hemoglobiny. Można jednak zapobiegać niedoborowi żelaza, który jest najczęstszą przyczyną anemii. Pomóc w tym może zastosowanie odpowiedniej diety. Należy:

    • z diety dziecka przed ukończeniem pierwszego roku wyeliminować mleko krowie,
    • stosować preparaty wzbogacane żelazem,
    • dietę starszego dziecka wzbogacić w produkty bogate w żelazo – ziarna zbóż, czerwone mięso, żółtka jajek, warzywa z zielonymi liśćmi, żółte warzywa i owoce, ziemniaki, pomidory.
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Niedokrwistość

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.