zarejestruj się zaloguj się

Alergie pokarmowe u dzieci

Tekst: lek. Agnieszka Dobrzyńska
Alergie pokarmowe u dzieci
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 12. września, 2013

Alergie pokarmowe występują najczęściej u niemowląt. Objawy alergii na pokarm są bardzo zróżnicowane i dotyczą zarówno przewodu pokarmowego (np. biegunki, wymioty, wzdęcia, kolki niemowlęce), jak i skóry (świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) czy też układu oddechowego. Podstawą leczenia alergii pokarmowej u dziecka jest dieta polegająca na wyeliminowaniu składnika wywołującego reakcje alergiczne.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest alergia pokarmowa?

     

    W pojęciu nadwrażliwości na pokarm u dzieci wyróżniamy dwie duże grupy schorzeń. Pierwsza z nich to alergie pokarmowe, które są reakcją nadwrażliwości i przebiegają z aktywacją układu immunologicznego (odpornościowego) dziecka. Szacuje się, że reakcje alergiczne na pokarm występują u około 6–8% dzieci poniżej 3 roku życia. Do drugiej grupy zaliczamy reakcje o typie niealergicznej nadwrażliwości na pokarm, w których mechanizm immunologiczny jest wykluczony.

    Zarówno w alergiach pokarmowych u dzieci, jak i w nadwrażliwości o podłożu niealergicznym przyczyną dolegliwości jest spożywany przez dziecko pokarm. Cechą wspólną są także objawy kliniczne. Różnica polega na odmiennym patomechanizmie powstawania tych chorób.

     

    Alergia pokarmowa a nadwrażliwość na pokarm

     

    Czym różni się alergia pokarmowa u dzieci od niealergicznej nadwrażliwości na pokarm (zwanej dawniej nietolerancją pokarmową)?

    Podłożem dla rozwoju alergii pokarmowych u dzieci są predyspozycje genetyczne. Przyczyniają się one do nadmiernej odpowiedzi immunologicznej organizmu dziecka (w tym do produkcji przeciwciał i aktywacji komórek układu odpornościowego) w odpowiedzi na spożycie powszechnie występujących antygenów pokarmowych.

    Natomiast niealergiczna nadwrażliwość na pokarm jest wynikiem nieprawidłowych reakcji enzymatycznych, metabolicznych, farmakologicznych czy też psychosomatycznych dziecka. Przyczyną tego typu odpowiedzi organizmu są często dodatki do żywności m.in. środki konserwujące i barwiące.

     

    Przyczyny alergii pokarmowej

     

    W ostatnim czasie nastąpił zauważalny wzrost zachorowań na alergie pokarmowe u dzieci, zwłaszcza tych najmłodszych czyli niemowląt. U ich podłoża leżą czynniki genetyczne, środowiskowe (nieprawidłowa dieta matki karmiącej piersią – spożywanie przez nią pokarmów wysoce alergizujących), a także niedojrzałość morfologiczna i funkcjonalna śluzówki przewodu pokarmowego. Wynikiem tego jest nieszczelność jelit jako bariery ochronnej. Powoduje to przenikanie do krwiobiegu różnych alergenów, które po kontakcie z komórkami niedojrzałego jeszcze układu immunologicznego dziecka wywołują reakcje alergiczne.

    U niemowląt reakcje te powstają głównie po kontakcie z mlekiem krowim (zawierającym około 25 rodzajów białek, w tym B-laktoglobulinę i kazeinę). U dzieci starszych w miarę rozszerzania diety zwiększa się potencjalna liczba alergenów. W tej grupie wiekowej najczęściej uczulają: mleko krowie, jaja kurze (znacznie rzadziej uczula żółtko jaja), orzeszki ziemne i laskowe, pszenica, ryby i skorupiaki.

    Warto podkreślić, że każdy pokarm może być źródłem potencjalnych alergenów dla dziecka, a rola w rozwoju reakcji alergicznych poszczególnych produktów różni się w zależności od zwyczajów żywieniowych na danym obszarze geograficznym. W Polsce alergia pokarmowa u dzieci na białko mleka krowiego dotyczy 3–5% niemowląt, przy czym 80% z nich wyrośnie z tej dolegliwości do 5 roku życia. Z kolei alergia na jaja kurze dotyczy około 5% dzieci. Łącznie alergia na mleko i jaja stanowi 50% wszystkich alergii pokarmowych u dzieci w Polsce.

     

    Objawy alergii pokarmowej

     

    Objawy kliniczne alergii pokarmowych u dzieci są bardzo zróżnicowane i dotyczą przewodu pokarmowego, ale także skóry i układu oddechowego. Bardzo często dotyczą kilku narządów i mogą pojawiać się po 24–48 godzinach po spożyciu pokarmu, jak i po kilku dniach lub nawet tygodniach od zetknięcia się z alergenem.

    Do objawów ogólnych alergii pokarmowych u dzieci należą:

    • nadpobudliwość,
    • apatia,
    • migrena,
    • chwiejność emocjonalna,
    • zaburzenia snu,
    • brak przyrostu masy ciała i wzrostu.

    Objawy ze strony układu pokarmowego to:

    • biegunki,
    • wymioty,
    • przewlekłe zaparcia,
    • ulewania,
    • kolki niemowlęce,
    • bóle brzucha,
    • wzdęcia,
    • stolce z krwią,
    • niechęć do jedzenia – w okresie niemowlęcym,
    • może występować zapalenie odbytnicy lub okrężnicy, zapalenie jelita cienkiego, enteropatia (zespół złego wchłaniania), eozynofilowe zapalenie przełyku (spowodowane naciekiem eozynofili na ścianę przełyku),
    • u dzieci starszych występuje ponadto zespół alergiczny jamy ustnej (objawiający się obrzękiem, świądem i pieczeniem błony śluzowej).

    Objawy skórne alergii pokarmowych u dzieci obejmują:

    Ponadto wystąpić mogą nawracające infekcje dróg oddechowych, zapalenia uszu, obrzęk krtani, astma. Do najcięższych objawów należy wstrząs alergiczny, który może wystąpić u nastolatków i młodych dorosłych z dodatnim wywiadem w kierunku alergii pokarmowej i astmy.

    U starszych dzieci zdarzają się sytuacje współistnienia uczulenia na alergeny pokarmowe i wziewne. Zdarza się, że dzieci uczulone na pyłki traw i drzew mają jednocześnie objawy po spożyciu warzyw i owoców i na odwrót. Są to tzw. reakcje krzyżowe, przykładowo:

    • uczulenie na marchew i seler często współistnieje z uczuleniem na brzozę i bylicę,
    • pomidory, pomarańcza – trawy,
    • cukinia, banan – ambrosia,
    • jabłko, gruszka, morela, kiwi – brzoza.

     

    Jak rozpoznać alergię pokarmową u dziecka?

     

    Podstawowe znaczenie w rozpoznawaniu alergii pokarmowych u dzieci ma wywiad zebrany od rodziców. Lekarz powinien dokładnie wypytać się o występowanie ewentualnych alergii pokarmowych w rodzinie i dokładnie przeanalizować sposób odżywiania dziecka. Ma to na celu wykrycie pokarmów, po spożyciu których występują objawy alergii pokarmowej.

    W celu wykrycia alergii pokarmowych u dziecka stosuje się ponadto testy eliminacji i prowokacji. Celem testów eliminacyjnych jest wykazanie ustępowania objawów chorobowych podczas stosowania diety eliminacyjnej. Testy prowokacji z kolei polegają na podawaniu podejrzanych pokarmów w stopniowo wzrastających dawkach, aż do momentu pojawienia się objawów.

    W diagnostyce alergii pokarmowych u dzieci stosowane są także badania laboratoryjne, do których zaliczamy:

    • punktowe testy skórne,
    • specjalistyczne badania immunologiczne,
    • oznaczenie immunoglobuliny IgE – przeciwciała biorące udział w rozwoju reakcji alergicznych,
    • badania stolca (ocena obecności krwi, leukocytów czy eozynofilii),
    • badania endoskopowe przewodu pokarmowego.

     

    Leczenie alergii pokarmowych u dziecka

     

    Podstawą leczenia alergii pokarmowych u dzieci jest dieta polegająca na wyeliminowaniu (na różny okres czasu lub na stałe) składnika wywołującego reakcje alergiczne. Dieta eliminacyjna daje możliwość odbudowy ściany jelita oraz pozwala na uzyskanie z czasem tolerancji na uczulający dziecko składnik pokarmowy. Bardzo ważne jest też zastąpienie go składnikiem o podobnych wartościach odżywczych.

    W leczeniu alergii na białka mleka krowiego stosuje się hydrolizaty białkowe oraz preparaty sojowe. Hydrolizaty białkowe to preparaty mlekozastępcze. Białka w nich zawarte są zhydrolizowane w celu zminimalizowania ich właściwości antygenowych. Mogą być to hydrolizaty kazeiny o znacznym stopniu hydrolizy (np. Nutramigen) czy też hydrolizaty serwatkowe o znacznym stopniu hydrolizy (np. Alfare).

    Jeśli powyższe preparaty nie skutkują poprawą stanu klinicznego dziecka, włączona zostaje tzw. dieta elementarna złożona z preparatów będących mieszaniną wolnych aminokwasów (np. Bebilon Amino). Możliwe jest również podawanie dziecku preparatów soi, jednak należy to robić ostrożnie, gdyż potrafi ona również wywołać reakcję alergiczną. Preparaty sojowe to mieszanki, w których źródłem białka jest izolowane białko soi. W Polsce dostępne są m.in. Bebiko sojowe, Bebilon sojowy, Humana SL oraz Prosobee.

    W alergiach pokarmowych u dzieci dietę niekiedy wspomaga się leczeniem farmakologicznym. Przykładowo, doustne leki przeciwhistaminowe są zalecane w zespole objawów alergicznych ze strony jamy ustnej lub w razie wystąpienia zmian skórnych. Natomiast glikokortykosteroidy zaleca się krótkotrwale w przypadku nasilonych objawów zapalenia przewodu pokarmowego.

    Podsumowując, warto podkreślić, iż prawidłowo stosowana dieta umożliwia normalny rozwój dziecka i pozwala uniknąć wystąpienia niedoborów pokarmowych. W celu profilaktyki wystąpienia alergii pokarmowych u dzieci zalecane jest karmienie wyłącznie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia dziecka. Wprowadzanie do diety pokarmów stałych powinno nastąpić nie wcześniej niż po 5 miesiącu życia dziecka. Najlepiej zaczynać od małych ilości nowych pokarmów, jednocześnie bacznie obserwując dziecko, czy nie pojawiają się objawy alergii pokarmowej.

    Ponadto – zgodnie z najnowszymi doniesieniami – matki z rodzin o zwiększonym ryzyku wystąpienia choroby alergicznej, w ramach profilaktyki alergii u dziecka, nie muszą podczas ciąży stosować diety eliminacyjnej. Również podczas laktacji dieta eliminacyjna nie jest konieczna, aczkolwiek dobrze jest unikać orzeszków oraz rozważyć spożywanie jaj, ryb i mleka krowiego (czyli produktów o dużym potencjale alergizującym).

    Autor: lek. Agnieszka Dobrzyńska
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.