zarejestruj się zaloguj się

Ocena czynności serca płodu w czasie ciąży

Tekst: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
Ocena czynności serca płodu w czasie ciąży
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. grudnia, 2013

Ocena czynności serca płodu to jedno z podstawowych, a zarazem najważniejszych badań w kalendarzu ciąży. Wykonuje się je w czasie ciąży oraz w trakcie porodu, aby wiedzieć w jakim stanie jest dziecko i czy nie zagraża mu niebezpieczeństwo. Można jej dokonać za pomocą aparatu KTG, słuchawki Pinarda czy elektrokardiografią płodową.

SPIS TREŚCI:

    Zmiany w czynności serca płodu

     

    Do stosowanych współcześnie metod oceny czynności serca płodu w czasie ciąży zaliczamy przede wszystkim osłuchiwanie czynności serca płodu, kardiotokografię oraz elektrokardiografię płodową.

    Mechanizmy, które prowadzą do zmian w czynności serca płodu to przede wszystkim:

    • odruch ze strony baroreceptorów,
    • stymulacja układu sympatycznego,
    • ośrodek nerwu błędnego w mózgu,
    • niedotlenienie niezależne od przyczyn.

    Podstawowa czynność serca płodu (FHR) jest to częstość rejestrowana w czasie ciąży lub podczas porodu w przerwach między skurczami. Prawidłowa FHR mieści się w przedziale od 110 do 150 uderzeń na minutę. Rodzaje czynności serca płodu:

    • Bradykardia to zwolnienie podstawowej czynności serca płodu poniżej 110 uderzeń na minutę;
    • Tachykardia to przyśpieszenie podstawowej czynności serca płodu powyżej 150 uderzeń na minutę; bradykardię oraz tachykardię można zaobserwować w co najmniej 10 minutowym zapisie KTG;
    • Oscylacja jest to zmiana rytmu częstotliwości tętna płodu;
    • Deceleracje to krótkotrwałe zwolnienie podstawowej częstości serca płodu o co najmniej 15 uderzeń na minutę, trwające 10 sekund bądź dłużej;
    • Akceleracje to natomiast krótkotrwałe, przemijające przyśpieszenie czynności serca płodu o co najmniej 15 uderzeń na minut, trwające 15 sekund bądź dłużej.

     

    Osłuchiwanie czynności serca płodu

     

    Osłuchiwanie czynności serca płodu polega na przyłożeniu do brzucha ciężarnej słuchawki Pinarda (używanej już bardzo rzadko) lub przenośnych echosond, które wykorzystują zjawisko Dopplera. Jest to badanie, które polega na ocenie liczby uderzeń serca płodu w ciągu jednej minuty. Najczęściej miejscem osłuchiwania są okolice pępka ciężarnej, nad grzbietową częścią płodu. Osłuchiwanie pomaga określić wartość podstawowej czynności serca płodu, jak również wykrywa deleceracje, akceleracje, bradykardię oraz tachykardię. Zaletą takiej metody jest to, że jest ona tania, prosta w użyciu, nie uciążliwa dla ciężarnej, nieinwazyjna, a przede wszystkim nie ma ona zupełnie przeciwwskazań do wykonania. Niestety, ale ta metoda posiada również wady. Nie można bowiem otrzymać dokumentacji uzyskanych wyników, jak również należy pamiętać o subiektywizmie w ocenie.
    W razie wątpliwości co do wyniku osłuchiwania, należy skontrolować czynność akcji serca matki poprzez ocenę jej tętna. Przy rozpoznaniu nieprawidłowego wyniku osłuchiwania, należy dokonać badania kardiotokografem.

     

    Badanie aparatem KTG

     

    Monitorowanie czynności serca płodu to inaczej badanie zwane kardiotokografem, w skrócie KTG. Badanie to wykonywane jest w celu określenia dobrostanu płodu. Za pomocą KTG można nie tylko ocenić czynność serca płodu, jak również można uzyskać zapis czynności skurczowej macicy kobiety. Dzięki KTG położna lub lekarz może wychwycić wszelkie nieprawidłowości w czynności serca płodu, dzięki czemu można szybko podjąć decyzję o np. zakończeniu porodu.
    Aparat KTG składa się z dwóch pelot – jedna służy do wysłuchania czynności serca płodu, druga natomiast pokazuje czynność skurczową ciężarnej. Gdy ciąża jest np. bliźniacza, to aparat KTG składa się z trzech pelot – dwie dla dziecka i jedna dla matki. Słuchawki umieszczane są na brzuchu kobiety, gdzie są przymocowane gumowymi pasami. Ciężarna, która ma wykonywany zapis KTG, powinna przyjąć pozycję na lewym boku. Ważne, aby była to pozycja wygodna, gdyż aby badanie KTG było wykonane prawidłowo, musi ono być przeprowadzone przynajmniej 30 minut. Otrzymany wynik widoczny jest na monitorze urządzenia, jak również drukowany jest w formie wykresu. Dzięki temu po prawidłowej interpretacji położna lub lekarz może określić czynność serca płodu. W zależności od sytuacji, jak np. niedotlenienie płodu, wykres będzie się różnił od tego prawidłowego.
    Według klasyfikacji FIGO o prawidłowym zapisie KTG mówimy wówczas, gdy:

    • podstawowa czynność serca płodu jest w przedziale 110 a 150 uderzeń na minutę,
    • amplituda zmienności częstości uderzeń serca płodu pomiędzy 5 a 25 na minutę,
    • brak deceleracji lub deleceracje sporadyczne, umiarkowane, o bardzo krótkim czasie trwania.

    Odchylenia od tych wskaźników mogą sugerować personelowi medycznemu, że z dzieckiem dzieje się coś złego. Jednak warto pamiętać, że czasem zmiana pozycji ciężarnej, jak również sen dziecka może powodować zaburzenia w zapisie KTG. W celu określenia dobrostanu płodu można przeprowadzić również testy kardiotokograficzne. Wyróżniamy zarówno test niestresowy (NST), test wibroakustyczny, jak i test skurczowy (CST). Test niestresowy polega na ocenie występowania lub braku akceleracji czynności serca płodu, które są wynikiem aktywności ruchowej płodu. Test trwa 30 minut i podczas niego ciężarna leży na lewym boku.

    Test wibroakustyczny polega stymulacji dziecka za pomocą sondy, która emituje drgania. Sonda ta przyłożona jest do brzucha matki w okolicach główki dziecka. Akceleracje świadczą o dobrostanie płodu. Test ten wykonujemy po 30 tygodniu ciąży. Natomiast test skurczowy polega na obserwowaniu czynności serca płodu po wystąpieniu skurczy ciążowych, które są indukowane oksytocyną. Test jest prawidłowy, gdy występuje brak deceleracji w czasie skurczy macicy, jest prawidłowa czynność serca płodu oraz występują akceleracje po ruchach płodu.

     

    Elektrokardiografia płodowa

     

    W ciągu ostatnich kilku lat elektrokardiografia płodowa znalazła swoje zainteresowanie w świecie położnictwa. Elektryczną czynność serca płodu można rejestrować za pomocą dwóch metod: bezpośrednią i pośrednią. Metoda bezpośrednia polega na umieszczeniu elektrod w obrębie skóry części przodującej płodu. Natomiast metoda pośrednia polega na umieszczeniu elektrod zewnętrznych w obrębie powłok brzusznych.

    Specjaliści twierdzą, iż metoda bezpośrednia jest o wiele lepsza, a zarazem dokładniejsza niż metoda pośrednia. Badanie bezpośrednie można przeprowadzić jedynie śródporodowo, po odpłynięciu płynu owodniowego i gdy rozwarcie kanału szyjki jest większe, bądź równe 2 cm. Zapis analizowany jest za pomocą specjalnych komputerowych programów. Elektrokardiografia płodowa jest metodą nieinwazyjną. Możną ją stosować nawet od 12 tygodnia ciąży.

    Według Światowej Organizacji Zdrowia monitorowanie akcji serca płodu powinno odbywać się jedynie w przypadkach, gdy istnieje rzeczywiste zagrożenie dla życia i zdrowia dziecka. Są to m.in. ciąże z wysokim ryzykiem śmiertelności okołoporodowej, jak również porody indukowane.
    Dokładne wskazania do monitorowania czynności serca płodu to:

    • podejrzenie zahamowania wewnątrzmacicznego wzrastania płodu IUGR,
    • krwawienie w czasie ciąży,
    • ciąża mnoga,
    • nieprawidłowe położenie płodu,
    • w poprzedniej ciąży drogą rozwiązania było cięcie cesarskie,
    • nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie indukowane ciążą,
    • stan przedrzucawkowy,
    • ukończony 42 tydzień ciąży lub kliniczne cechy przenoszenia.

    W Polsce monitorowanie akcji serca płodu stosuje się praktycznie rutynowo. Jest to podyktowane zabezpieczeniem w razie ewentualnego zagrożenia oraz posiadania pełnej dokumentacji.

    Autor: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Kardiotokografia

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.