zarejestruj się zaloguj się

Farmakoterapia w ciąży

Tekst: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
Farmakoterapia w ciąży
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 02. stycznia, 2014

Bezpieczeństwo farmakoterapii w okresie ciąży jest podstawową kwestią przy wyborze odpowiedniego leczenia. Prawdą jest, iż niektóre leki w ciąży mogą być niebezpieczne dla dziecka, jednakże warto również podkreślić, że są leki zastępcze, które w żaden sposób nie wykazują działania teratogennego na płód.

SPIS TREŚCI:

    Odstawianie leków w ciąży

     

    W polskim położnictwie sytuacją, która występuje dość często w okresie ciąży, jest samodzielne odstawienie leków przez przyszłe mamy bez konsultacji z lekarzem prowadzącym. Niestety, ale takie działanie przynosi więcej szkód niż korzyści. Sytuacją korzystną jest analiza leków przyjmowanych przez przyszłą mamę. Taki przegląd powinien odbyć się najlepiej tuż przed planowanym zajściem w ciążę. W zależności od danego przypadku, lekarz prowadzący wraz z kobietą mogą zdecydować o konieczności odstawienia niepotrzebnych leków, zmniejszeniu dawki do najniższej skutecznej oraz o odstawieniu leków, które mogą wywołać powikłania u dziecka i w miarę możliwości zastąpienie jej odpowiednikami bezpieczniejszymi. Również istotną kwestią jest poinformowanie lekarza o prawdopodobieństwie bycia w ciąży jak również o karmieniu piersią.

     

    Leki a ciąża

     

    Podział według Amerykańskiej Agencji Leków i Żywności, (w skrócie FDA):

    Jest to klasyfikacja, która dokładanie określa wpływ leków na rozwój i życie płodu w trakcie stosowania danych leków. Warto podkreślić, że klasyfikacja ta dotyczy tylko kobiet w ciąży – oznacza to, że po porodzie niektóre leki mogą nie być już tak szkodliwe jak w trakcie ciąży, jak również nie określono ich ryzyka w trakcie karmienia piersią.
    Według FDA wyróżniamy następujące kategorie leków przyjmowanych w czasie ciąży:
    Kategoria A - są to leki, które były badane u kobiet w ciąży i nie wykazały szkodliwego działania na płód. Są to leki całkowicie bezpieczne w okresie ciąży;
    Kategoria B - są to leki, które zostały przebadane na zwierzętach i nie wykazały szkodliwego działania na płód, jednakże nie wykonano badań kontrolnych u kobiet w ciąży;
    Kategoria C - są to leki, które nie zostały dokładnie przebadane, nie wykonano badań na zwierzętach oraz brak jest odpowiednich i kontrolnych badań u kobiet w ciąży;
    Kategoria D - są to leki, w przypadku których po przeprowadzeniu badań, stwierdzono szkodliwe działanie leków na płód, jednak leki tej kategorii można stosować u kobiet ciężarnych w stanach zagrażających życiu matki, jedynie w przypadkach, gdy leki kategorii A, B, C nie pomogą;
    Kategoria X - są to leki zakazane w czasie ciąży, gdyż przeprowadzone badania wykazały działanie bardzo niekorzystne w przypadku ich stosowania.

     

    Jakie leki w ciąży?

     

    Gorączka, przeziębienie, leczenie bólu - leki z grupy paracetamolu. Zaliczane są one wg FDA do kategorii B;
    Katar w ciąży - inhalacja z roztworem soli morskiej lub też soli fizjologicznej;
    Kaszel - syropy homeopatyczne, kaszel mokry - inhalacje, syropy z bromheksyną, kaszel suchy - nieopioidowe leki przeciwkaszlowe;
    Ból gardła - pastylki szałwiowe;
    Wymioty – leki o działaniu przeciwwymiotnym i pobudzające perystaltykę jelit -kategoria B wg FDA;
    Zgaga – leki, które w swoim składzie zawierają węglan wapnia oraz węglan magzenu-kategoria B wg FDA;
    Zapalenie grzybicze pochwy - globulki z natamycynąlub nystatyną. Obie grupy leków znajdują się w kategorii B wg FDA;
    Astma - β2-mimetyki - kategoria B wg FDA wyjątek salmeterol - kategoria C wg FDA;
    Alergia – leki przeciwhistaminowe II generacji. Grupa tych leków znajduje się w kategorii B wg FDA;
    Nadciśnienie tętnicze w ciąży lek hipotensyjny - kategoria B wg FDA;
    Antybiotyki stosowane czasie ciąży to przede wszystkim penicylinyoraz cefalosporyny. Obie grupy leków znajdują się w kategorii B wg FDA.
    Jeżeli chodzi o leki z grupy NPLZ, czyli niesteroidowe leki przeciwzapalne są one kategorycznie zabronione w III trymestrze ciąży, ponieważ podnoszą ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu Botalla. Grupa tych leków w III trymestrze ciąży należy do kategorii D wg FDA.

     

    Transport i metabolizm leków a ciąża

     

    Łożysko oraz błony płodowe stanowią drogę przechodzenia leków, jakie przyjmuje kobieta w czasie ciąży. Masa cząsteczkowa leku, czas przenikania leku, jak również to czy lek rozpuszczalny jest w tłuszczach, czy w wodzie, to czynniki, które wpływają na transport łożyskowy. Szczególnie leki, które są rozpuszczalne w tłuszczach łatwo przechodzą przez barierę łożyskową.
    Większość leków jakie przyjmuje przyszła mama, przechodzi również do płynu owodniowego, a stąd przenikają one do płodu, m.in. przez połykanie.
    Warto również podkreślić, że niektóre leki nie przechodzą przez łożysko.
    Leki stosowane w czasie ciąży podlegają zarówno metabolizmowi w organizmie matki, jak i płodu. Przechodzą one do płodu w dwóch postaciach: niezmienionej, czyli aktywnej farmakologicznie, bądź metabolitów. Na aktywność terapeutyczną i oddziaływanie leku na płód wpływa przede wszystkim metabolizm leku w łożysku. Ważną kwestią jest stężenie leku przechodzącego przez łożysko, które może osiągać nawet 100 % stężenia, jakie występuje w surowicy krwi matki. Miejscem nadrzędnym w metabolizmie leków w organizmie płodu jest wątroba. Aktywność farmakologiczna leku na płód oraz jego działanie jest przedłużone. Taki stan spowodowany jest głównie przez niedojrzałość enzymów metabolizujących w wątrobie płodu.

     

    Leki w ciąży a płód

     

    Powstanie wad wrodzonych jest przede wszystkim uzależnione od działania wielu czynników zarówno genetycznych jak i środowiskowych. Leki stosowane w ciąży są przyczyną 2-3 % wrodzonych wad rozwojowych. Wada wrodzona jest to wada, która powstała jeszcze w czasie życia wewnątrzmacicznego.
    Największe ryzyko teratogennego uszkodzenia płodu występuje w przypadku przyjmowania przez ciężarną leków przeciwpadaczkowych, talidomidu oraz doustnych leków przeciwcukrzycowych. Najczęstszą wadą u płodu, w przypadku matek chorujących na padaczkę, jest rozszczep wargi i podniebienia. W przypadku przyjmowania kwasu walproinowego czy karbamazepiny jest to rozszczep kręgosłupa. Przy stosowaniu leków przeciwcukrzycowych najczęstszą wadą płodu są wady układu kostnego, nerwowego oraz wady serca.
    Leki przeciwzakrzepowe również mogą mieć działanie teratogenne na płód. Wadami występującymi podczas stosowania tych środków farmaceutycznych są przede wszystkim wady układu kostnego, zaburzenia rozwojowe oczu oraz opóźniony rozwój umysłowy.
    Dlatego lekiem przeciwzakrzepowym, który jest stosowany w czasie ciąży jak również w okresie okołoporodowym jest heparyna, która nie przechodzi przez łożysko.
    Również leki cytostatyczne mogą powodować wady rozwojowe płodu.

    Leki powszechnego stosowania, czyli leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwwymiotne, uważa się za nieszkodliwe dla płodu, jeśli oczywiście stosuje się je sporadycznie i w prawidłowo dobranych dawkach. Warto pamiętać, że o żadnym leku nie można powiedzieć, że jest on całkowicie bezpieczny. Ta reguła dotyczy nie tylko leków przyjmowanych w czasie ciąży, ale również na każdym etapie życia człowieka. Zdrowy rozsądek, konsultacje medyczne, znajomość wskazań i przeciwwskazań do stosowania leków, to tylko część czynności, jakie powinien wykazać każdy w momencie przyjmowania środków farmaceutycznych.

    Autor: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Leki w ciąży

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.