zarejestruj się zaloguj się

Ciąża a zakrzepica

Tekst: lek. Krzysztof Wilk
Ciąża a zakrzepica
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. listopada, 2013

Ciąża jest stanem, podczas którego w organizmie kobiety dokonuje się wiele zmian. Niektóre z nich predysponują organizm ciężarnej do rozwoju chorób, m.in. do zakrzepicy żylnej, nazywanej inaczej żylną chorobą zakrzepowo-zatorową (ŻChZZ).

lek. Krzysztof Wilk
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest zakrzepica żylna?

     

    Zakrzepica żylna, inaczej żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), jest stanem, w którym w naczyniach krwionośnych dochodzi do tworzenia się skrzepów. Najważniejsze czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy zostały opisane w 1856 roku przez niemieckiego lekarza Rudolfa Virchowa. W skład tzw. triady Virchowa wchodzą:

    1. Nadmierna krzepliwość krwi;
    2. Zaburzenie przepływu krwi;
    3. Uszkodzenie ściany naczynia krwionośnego.

    Wszystkie wyżej wymienione stany mają miejsce w ciąży. Wzmożona krzepliwość krwi ma związek ze zwiększonym stężeniem białek odpowiedzialnych za krzepnięcie tj. czynników I, II, VII, VIII, IX, X. Dodatkowo, w ciąży wzrasta oporność na inhibitory krzepnięcia, takie jak białka C i S. Do zaburzenia przepływu krwi dochodzi na skutek ucisku ciężarnej macicy oraz powiększonych tętnic biodrowych na żyły kończyn dolnych. Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka jest poród (w jego przebiegu dochodzi bowiem do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych), zwłaszcza poród operacyjny (cięcie cesarskie). Do zakrzepicy szczególnie predysponuje także poród przedwczesny.

    Należy również pamiętać, że u części pacjentek zmiany zachodzące w czasie ciąży nakładają się na inne, istniejące już wcześniej czynniki ryzyka, takie jak np.:

    • przebyty w przeszłości epizod zakrzepicy,
    • obciążony wywiad rodzinny (epizody zakrzepicy w rodzinie),
    • wrodzone lub nabyte trombofilie,
    • choroby przebiegające z zespołem nerczycowym,
    • przewlekła niewydolność żylna (np. żylaki kończyn dolnych),
    • otyłość,
    • choroby serca – zarówno u ciężarnej, jak i w jej rodzinie,
    • palenie tytoniu.

    Konstelacja opisanych powyżej niekorzystnych procesów związanych z ciążą, porodem i połogiem spotęgowana przez inne czynniki ryzyka sprawia, że kobiety w okresie ciąży i połogu są nawet 4-5-krotnie bardziej narażone na wystąpienie zakrzepicy żylnej w stosunku do kobiet niebędących w ciąży.

    Zakrzepica żylna może pojawić się w każdym z 3 trymestrów ciąży. Najwięcej przypadków opisuje się w pierwszej połowie ciąży. Jeszcze bardziej predysponowane do rozwoju zakrzepicy są pacjentki w okresie połogu. Badania w grupie 30-letnich kobiet wykazały ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz zatorowości płucnej odpowiednio 5- i 15-krotnie wyższe u kobiet w okresie połogu w stosunku do tych będących w ciąży.

    Zakrzepica żylna stanowi duże zagrożenie dla zdrowia ciężarnej. Najczęstszą przyczyną zgonów w ciąży jest zatorowość płucna. Duży odsetek ciężkich powikłań wynika w dużej mierze z trudności w rozpoznaniu choroby. Często nie daje ona żadnych objawów, czasami zaś objawy są niespecyficzne i często obecne także w fizjologicznej ciąży (np. przyspieszony rytm serca, zwiększona liczba oddechów, obrzęki kończyn dolnych).

     

    Objawy zakrzepicy żylnej

     

    Zakrzepica żył głębokich

     

    Zakrzepica żył głębokich najczęściej dotyczy żył kończyn dolnych. Jej typowymi objawami są: ból i obrzęk kończyny dolnej. Mimo, iż objawy te występują u 80 % ciężarnych, są one na tyle niespecyficzne, że tylko u niewielkiej części z nich rozpoznaje się chorobę. Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich jest najbardziej prawdopodobne, gdy opisane objawy dotyczą kończyny dolnej lewej (w 90 % przypadków zakrzepica żył głębokich w ciąży dotyczy bowiem lewej kończyny dolnej – związane jest to z uciskaniem lewej żyły biodrowej przez prawą tętnicę biodrową), różnica w obwodzie łydki jest większa niż 2 cm, a kobieta jest w I trymestrze ciąży. Innymi objawami zakrzepicy żył głębokich są:

    • ucieplenie kończyny,
    • poszerzenie żył powierzchownych,
    • dodatni objaw Homansa (bolesność podczas biernego zginania grzbietowego stopy).

    Powikłaniem zakrzepicy żył głębokich może być zatorowość płucna. Ważne jest zatem, aby w przypadku podejrzenia klinicznego zakrzepicy żył głębokich stosować leczenie przeciwzakrzepowe do czasu ewentualnego wykluczenia choroby.

     

    Zatorowość płucna

     

    Zatorowość płucna to niedrożność tętnicy płucnej lub jej rozgałęzień spowodowana przez materiał zatorowy, najczęściej pochodzący z żył kończyn dolnych i miednicy.

    Do klasycznych objawów zatorowości płucnej zaliczamy:

    • duszność (82 %),
    • nagły ból w klatce piersiowej (49 %),
    • kaszel (20 %).

    Rzadko kiedy wymienione objawy występują razem. Dodatkowo, są one często obserwowane u zdrowych ciężarnych, co jeszcze bardziej utrudnia rozpoznanie tej groźnej choroby stanowiącej poważne zagrożenie życia. Kluczowe jest zatem wdrożenie leczenia przeciwkrzepliwego w przypadku każdego podejrzenia zatorowości płucnej oraz wykonanie dokładnej diagnostyki.

    W przypadku masywnej zatorowości może wystąpić omdlenie, spadek ciśnienia tętniczego, nagłe zatrzymanie krążenia i w konsekwencji nawet zgon.

     

    Powikłania zakrzepicy żylnej

     

    Najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy żylnej jest zgon pacjentki. Do innych następstw zaliczamy:

     

    Diagnostyka zakrzepicy żylnej w ciąży

     

    W diagnostyce zakrzepicy żylnej u pacjentów i pacjentek niebędących w ciąży istotną rolę odgrywa oznaczenie D-dimerów (fragmentów fibryny powstające w procesie degradacji fibryny przez plazminę). Od wyniku tego oznaczenia zależy dalsze postępowanie – negatywny wynik pozwala z bardzo dużym prawdopodobieństwem wykluczyć zakrzepicę. W ciąży podwyższone stężenie D-dimerów jest fizjologią, co ogranicza przydatność ich oznaczenia w diagnostyce zakrzepicy.

    Według wytycznych American Thoracic Society oraz Society of Thoracic Radiology u pacjentek ciężarnych z podejrzeniem zakrzepicy żylnej wysuniętym na podstawie objawów podmiotowych i przedmiotowych, powinno się wykonać ultrasonograficzną próbę uciskową. Dodatni wynik testu stanowi wskazanie do wdrożenia leczenia przeciwkrzepliwego. W miarę możliwości powinno się wówczas wykonać angio-CT – metodę diagnostyki obrazowej będącą połączeniem tomografii komputerowej z angiografią, czyli dokładną oceną naczyń krwionośnych. Co prawda metoda ta naraża ciężarną i płód na działanie promieniowania jonizującego, jednak korzyść (rozpoznanie stanu zagrażającego życiu) przeważa nad ryzykiem. 30 % śmiertelność w przypadku nierozpoznanej i nieleczonej zatorowości płucnej stanowi bowiem dla matki i płodu większe zagrożenie niż potencjalnie szkodliwe działanie promieni X.

     

    Leczenie zakrzepicy żylnej u ciężarnych

     

    Najważniejszym postępowaniem wstępnym jest jak najszybsze podanie heparyny.

    W przypadku pacjentów oraz pacjentek niebędących w ciąży po wstępnym leczeniu heparyną terapię kontynuuje się, podając doustne antykoagulanty (acenokumarol lub warfarynę). Ze względu na działanie teratogenne (powodują wady w rozwoju płodu), w ciąży są one przeciwwskazane. Leczenie ogranicza się zatem do podawania samej heparyny w dawce leczniczej we wlewie ciągłym przez co najmniej 5 dni, a następnie w celach profilaktyki wtórnej, przez >= 3 miesiące.

    Jeżeli w trakcie leczenia heparyną u pacjentki rozpocznie się akcja porodowa, należy przez cały poród monitorować APTT. W razie zwiększonego ryzyka krwawienia pacjentka powinna otrzymać protaminę odwracającą działanie heparyny.

    Jeżeli pacjentka ma planowe cięcie cesarskie, heparynę odstawia się 24 godziny przed rozwiązaniem porodu.

    Kobieta będąca w okresie połogu i karmiąca piersią może stosować doustne antykoagulanty. Wykazano bowiem, że nie wywołują one efektu przeciwkrzepliwego u dziecka. Również heparyny są bezpieczne dla niemowlęcia.

    Autor: lek. Krzysztof Wilk
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Płytki oddech

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.