zarejestruj się zaloguj się

Choroby układu moczowego i nerek w ciąży

Tekst: Marek Rębowski
Choroby układu moczowego i nerek w ciąży
Źródło: mahalie stackpole – Wikimedia Commons
Dodane: 17. lutego, 2014

Choroby układu moczowego i nerek u kobiet w ciąży często wiążą się ze zmianami zachodzącymi w organizmie. U ciężarnych mogą one zwiększyć prawdopodobieństwo zakażenia dróg moczowych. Bardziej zasadowy mocz kobiet w ciąży zmniejsza ryzyko kamicy nerkowej, mimo zwiększonego wydalania wapnia. Kobietom z niewydolnością nerek z kolei odradza się zajście w ciążę.

SPIS TREŚCI:

    Ciąża a choroby układu moczowego

     

    Ze względu na anatomiczną bliskość układu moczowego oraz rozrodczego kobiety w ciąży często uskarżają się na rozmaite dolegliwości ze strony nerek oraz dróg wyprowadzających mocz. W związku z ciążą dochodzi do zmian w układzie moczowym predysponujących do rozwoju wielu stanów chorobowych. Najczęstszymi chorobami nerek dotykającymi kobiety w ciąży są:

    • zakażenie dróg moczowych,
    • kamica nerkowa,
    • niewydolność nerek.

     

    Zakażenie dróg moczowych w ciąży

     

    Zakażenia dróg moczowych dotyczą głównie młodych, aktywnych seksualnie kobiet. U człowieka zdrowego wszystkie bakterie, wirusy czy grzyby są eliminowane z dróg moczowych wraz z prądem płynącego moczu. Problem może pojawić się, kiedy jednak występują zaburzenia odpływu moczu. Czynniki chorobotwórcze najpierw kolonizują ujście cewki moczowej, a następnie przemieszczają się wstępująco do pęcherza moczowego.

    U kobiet jest to w szczególności łatwe ze względu na bakterie bytujące w przedsionku pochwy, bliskość odbytu, długość cewki moczowej (mniejszą niż u mężczyzn) oraz szersze jej światło.

    U kobiet w ciąży dodatkowo występują zmiany sprzyjające zakażeniom układu moczowego pod postacią zwolnienia przepływu moczu oraz poszerzenia dróg wyprowadzających mocz. Pod wpływem powiększającej się macicy dochodzi do ucisku na moczowody (częściej na moczowód prawy), co z kolei może prowadzić do tzw. wodonercza jedno lub obustronnego. Wodonercze polega na poszerzeniu układu kielichowo-miedniczkowego nerki pod wpływem zastoju moczu.

    Zakażenie dróg moczowych przebiega w trzech następujących typach klinicznych:

     

    Zapalenie pęcherza moczowego

     

    Zapalenie pęcherza moczowego jest problemem dotyczącym około 2% kobiet w ciąży i może dawać następujące objawy:

    • ból przy oddawaniu moczu (dyzuria), któremu może również towarzyszyć pieczenie,
    • częstomocz czyli częste oddawanie moczu lecz małymi porcjami,
    • ból w okolicy nadłonowej,
    • tkliwość w okolicy nadłonowej,
    • nietrzymanie moczu,
    • krwiomocz,
    • nieprzyjemny zapach moczu.

     

    Bezobjawowy bakteriomocz

     

    Bezobjawowy bakteriomocz, jak z samej nazwy wynika nie daje kobiecie tak dokuczliwych objawów, jak omówione powyżej zapalenie pęcherza moczowego. Rozpoznawany jest dopiero po wykonaniu badania ogólnego moczu lub dodatnich posiewów bakteriologicznych. Po rozpoznaniu bakteriomoczu w ciąży należy wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwbakteryjne, gdyż dolegliwość ta może wikłać się odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

     

    Odmiedniczkowe zapalenie nerek

     

    Odmiedniczkowe zapalenie nerek jest najrzadszą (mniej niż 2% kobiet ciężarnych) lecz najcięższą w przebiegu postacią zakażenia dróg moczowych. Daje objawy podobne do zapalenia pęcherza moczowego oraz dodatkowe objawy spoza układu moczowego w postaci gorączki, wymiotów, mdłości czy bólu pleców w okolicy lędźwiowej.

     

    Leczenie zakażeń układu moczowego

     

    Leczenie zakażeń układu moczowego opiera się głównie na antybiotykoterapii. Trwa ona dłużej w przypadku zapalenia pęcherza moczowego niż w bezobjawowym bakteriomoczu.

    W przypadku odmiedniczkowego zapalenia nerek konieczna może się okazać jednak hospitalizacja w celu nawodnienia pacjentki oraz wprowadzenia intensywnej antybiotykoterapii. Ciężkie powikłania w postaci wstrząsu septycznego czy ostrej niewydolności nerek występują niezwykle rzadko.

    Ze względu na nawrotowy charakter zakażeń dróg moczowych, zwłaszcza pęcherza moczowego kobieta powinna przed zajściem w ciążę mieć wykonane badanie ogólne oraz bakteriologiczne moczu.

     

    Kamica nerkowa w ciąży

     

    W układzie moczowym u kobiet w ciąży zachodzą pewne zmiany. Część z nich sprzyja powstawaniu kamieni moczowych, inne natomiast zapobiegają temu niekorzystnemu zjawisku. Kobieta w ciąży wydala z moczem więcej wapnia. Pomimo poszerzenia dróg wyprowadzających mocz, jego przepływ jest zwolniony.

    Mniejsze tempo przepływu sprzyja odkładaniu się różnego rodzaju złogów, a zatem powstawaniu kamieni moczowych. Mocz kobiety w ciąży zmienia jednak swoje pH na bardziej zasadowe oraz tworzony jest w większych ilościach. Te dwa ostatnie zjawiska działają jednak protekcyjnie i utrudniają powstawanie kamicy nerkowej.

    Objawy kamicy nerkowej:

    • ból w okolicy lędźwiowej (może promieniować do okolicy krocza),
    • kolka nerkowa,
    • nudności i wymioty,
    • krwiomocz,
    • zmęczenie oraz osłabienie,
    • podwyższona temperatura ciała,
    • objawy dyzuryczne (ból podczas oddawania moczu).

    Leczenie kamicy nerkowej ciężarnych przebiega z pewnymi różnicami w porównaniu do kobiet niebędących w ciąży. Nie stosuje się rozbijania kamieni przy pomocy ultradźwięków.

    W większości przypadków kobiety wydalają kamienie z moczem, stosuje się więc leczenie zachowawcze pod postacią podawania leków przeciwbólowych, rozkurczających, a także nawadniania chorej. Jeśli zachodzi potrzeba należy włączyć antybiotykoterapię. Niekiedy jednak metody te nie dają zadowalającego skutku, wówczas konieczne może być leczenie bardziej inwazyjne pod postacią cystoskopii oraz założenia cewnika do moczowodu.

    Nieleczona kamica nerkowa może prowadzić do powikłań w postaci zakażenia dróg moczowych, zwiększającego ryzyko porodu przedwczesnego. Może dojść również do rozwinięcia niewydolności nerek.

    Aby uniknąć powyższych dolegliwości podczas ciąży kobieta planująca ciążę, powinna zgłosić się do lekarza w celu przeprowadzenia badań pomocnych w diagnozowaniu schorzeń sprzyjających powstawaniu kamieni.

     

    Niewydolność nerek w ciąży

     

    Zarówno ostra, jak i przewlekła niewydolność nerek są stanami o bardzo zbliżonej etiologii. Różnią się jednak dynamiką przebiegu, a także stopniem zagrożenia dla matki oraz płodu. Obie postacie choroby powstają na tle innych schorzeń nerek, jak np.:

    • nefropatia cukrzycowa,
    • torbielowatość nerek,
    • choroby kłębuszków nerkowych.

    Wspomniane schorzenia najczęściej dotykają kobiety jeszcze przed zajściem w ciążę, a podczas jej przebiegu ulegają nasileniu. Konieczna jest zatem diagnostyka w kierunku chorób nerek jeszcze przed zajściem kobiety ciążę. Dotyczy ona również kobiet, które nie uskarżają się na żadne dolegliwości ze strony układu moczowego. Pewne choroby mogą pozostawać nieme aż do momentu zajścia w ciążę.

    Aby rozpoznać istniejącą przewlekłą niewydolność nerek lekarz ocenia ilość białka zawartego w moczu na podstawie tzw. dobowej zbiórki moczu. Pomocnym parametrem jest też ilość wydalanej kreatyniny z moczem. W przeciwieństwie do białka, które w chorobach nerek może być wydalane w zwiększonych ilościach, ilość usuwanej kreatyniny z organizmu może być zmniejszona, a co za tym idzie – jej stężenie w osoczu krwi będzie wzrastać.

    Na przebieg niewydolności nerek podczas ciąży istotny wpływ mają także wartości ciśnienia tętniczego u pacjentki. Choroba nadciśnieniowa stwarza ryzyko rozwoju ostrej niewydolności nerek podczas ciąży, która w dalszej kolejności grozić może obumarciem wewnątrzmacicznym płodu.

    Kobietom, których wartości ciśnienia rozkurczowego przekraczają wartość 90 mmHg, a wysokość stężenia kreatyniny w osoczu krwi przekracza 2mg/dL odradza się zajście w ciążę.

    Jeśli jednak kobieta, u której występuje ryzyko rozwoju niewydolności nerek zachodzi w ciążę konieczne jest częste monitorowanie stanu nerek poprzez ocenę ilości wydalanego białka, oraz stężenia kreatyniny w osoczu. Ponadto bardzo ważna jest kontrola ciśnienia tętniczego. Od ukończenia 30 tygodnia ciąży należy również monitorować stan płodu.

    W przypadku zaistnienia ostrej niewydolności nerek wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja chorej. Podstawowym celem leczenia chorej jest usunięcie stanu chorobowego, który przyczynił się do rozwinięcia niewydolności.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.