zarejestruj się zaloguj się

Leczenie bólu w czasie porodu

Tekst: mgr Bożena Pawłowska
Leczenie bólu w czasie porodu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. września, 2013

Ból porodowy jest nieprzyjemnym odczuciem związanym z rzeczywistym lub zagrażającym uszkodzeniem tkanek. Stopień jego odczuwania zależy od osobniczo zmiennego progu bólowego oraz okoliczności wynikających z momentu zakończenia ciąży.

mgr Bożena Pawłowska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Skąd się bierze i co powoduje ból porodowy?

     

    Na ból porodowy składają się dwa komponenty – trzewny i somatyczny.

    • Ból trzewny jest spowodowany podrażnieniem receptorów zlokalizowanych w otrzewnej trzewnej i narządach jamy brzusznej w wyniku rozciągania, skurczu, nacisku, pociągania czy wzrostu temperatury. Ból ten występuje w pierwszym okresie porodu i wywołany jest skurczami trzonu mięśnia macicy oraz rozwieraniem się szyjki macicy;
    • Ból somatyczny jest spowodowany podrażnieniem otrzewnej ściennej i ściany jamy brzusznej przez bodźce związane z pociąganiem. Ten rodzaj bólu występuje w drugim okresie porodu, pochodzi z kanału rodnego (pochwa i krocze), wynika z napinania się, rozciągania i rozrywania powięzi, skóry i tkanek podskórnej oraz ucisku na mięśnie krocza.

    Silny ból porodowy wywołuje szereg zmian w organizmie kobiety rodzącej. Powoduje:

    • przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
    • zmiany rytmu oddychania z okresami szybkiego i wolnego oddechu (w przypadku zbyt szybkich oddechów może dojść do zasadowicy czyli zakłócenia niezbędnej dla życia równowagi kwasowo-zasadowej, co w efekcie może powodować przejściowe niedotlenienie płodu),
    • zwiększone zużycie tlenu u matki.

    Ból porodowy może powodować:

    • zaburzenia w koordynacji skurczów macicy,
    • obkurczanie naczyń mózgowych i wywoływanie zawrotów głowy i omdlenia,
    • zaburzenie perystaltyki jelit wywołując nudności lub wymioty,
    • stymuluje korę nadnerczy, czego wynikiem jest podwyższenie stężenia kortyzolu – hormonu stresu.

     

    Rodzaje znieczulenia bólu porodowego

     

    Idealna metoda znieczulenia powinna być skuteczna i w pełni bezpieczna dla matki i płodu. Zastosowanie środka przeciwbólowego nie powinno przysparzać trudności i powinno pozostawać pod kontrola rodzącej. Ważne jest, żeby w razie konieczności można były natychmiastowo przerwać znieczulenie i odwrócić skutki jego działania. Dobre znieczulenie nie powinno wpływać na czynność skurczową mięśnia macicy oraz na możliwość poruszania się rodzącej.

    Możliwości złagodzenia bólu porodowego jest wiele:

    • sposoby naturalne, takie jak masaż czy kąpiel w ciepłej wodzie,
    • podanie gazu rozweselającego,
    • stymulacja impulsami elektrycznymi za pomocą urządzenia TENS,
    • znieczulenie farmakologiczne.

     

    Naturalne metody łagodzenia bólu

     

    Zaletą naturalnych metod łagodzenia bólu porodowego jest to, że nie powodują skutków ubocznych i nie wymagają aparatury medycznej. Ich wadą, że nie znoszą bólu całkowicie, mogą go jednak w znacznym stopniu złagodzić. W ich zastosowaniu bardzo pomaga obecność przy rodzącej kogoś bliskiego. W czasie porodu ulgę może przynieść:

    • odpowiedni sposób oddychania: uczestnicy szkół rodzenia uczą się go podczas zajęć, ale można odpowiednio oddychać bez wcześniejszych ćwiczeń, należy wiedzieć jak oddychać przeponowo; wydech ma być dłuższy niż wdech, nabieramy powietrza przez nos stopniowo rozprężając brzuch (unosząc go do góry), a następnie robimy długi wydech przez usta, w czasie którego brzuch swobodnie opada. Ta technika najbardziej dotlenia dziecko, stąd powinniśmy z niej korzystać w sytuacji, kiedy dziecko „prosi” o więcej tlenu. Kiedy skurcze stają się bardziej bolesne, trudno oddychać wolno i majestatycznie, zachowując tę samą technikę oddychania, należy przyspieszyć oddech na szczycie skurczu a wraz z przyspieszeniem należy oddech spłycić; wydech nadal powinien być dłuższy niż wdech;
    • ciepła kąpiel: zanurzenie się w ciepłej wodzie wielu kobietom przynosi ulgę, często przyspiesza też poród. Kąpiel odpręża, rozluźnia mięśnie i poprawia krążenie, dzięki temu skurcze stają się mniej bolesne i bardziej efektywne. Jeśli w szpitalu na sali porodowej jest wanna, dobrze z niej skorzystać; można w niej polegiwać od czasu do czasu lub przebywać przez cały czas porodu, a nawet urodzić dziecko do wody. Jeśli na sali porodowej nie ma wanny dla rodzących, można skorzystać z prysznica; ciepła woda, polewanie brzucha i krzyża pozwalają przetrwać skurcze;
    • masaż: odpowiedni dotyk może przynieść ulgę, zwłaszcza przy bólach w okolicy krzyża, lędźwi; pomoże rozluźnić napięte mięśnie ramion i barków. Stosuje się delikatne albo silniejsze pocieranie, ucisk, ruchy okrężne lub w poprzek pleców, zależnie od tego, co sprawia ulgę; masaż może wykonywać osoba towarzysząca rodzącej lub położna prowadząca poród;
    • okłady: przy bardzo dokuczliwych bólach pleców może pomóc przykładanie woreczka z lodem albo przeciwnie - ciepły kompres (np. termofor, podgrzany woreczek wypełniony gorczycą); okłady można też stosować na zmianę: ciepłe - zimne;
    • zmiana pozycji porodowej: aktywność w czasie porodu nie tylko przyspiesza go, ale także poprawia samopoczucie rodzącej i sprawia, że łatwiej jej jest znieść ból porodowy; pozostawanie w ruchu i w pozycji pionowej do samego końca porodu, zapewnia rozluźnienie mięśni dna miednicy. Kobiety, które przez większą część porodu muszą leżeć, zwykle odczuwają go jako bardziej bolesny. Rodząca powinna starać się znaleźć jak najlepszą dla siebie pozycję. W wielu salach porodowych są piłki, worki sako;
    • dobre nastawienie psychiczne: strach zwiększa ból, a ból zwiększa strach. Najbardziej boimy się rzeczy zupełnie nam nieznanych, dlatego dobrze podczas ciąży uczestniczyć w zajęciach szkoły rodzenia, gdzie można zdobyć wiedzę na temat przebiegu porodu; poza tym myśleć pozytywnie podczas porodu o tym, że niedługo zobaczymy własne dziecko.

     

    Gaz rozweselający

     

    W niektórych szpitalach rodząca może poprosić o podanie gazu rozweselającego - Entonoxu. Skorzystanie z tej metody od roku 2013 jest bezpłatne.

    Gaz jest mieszaniną tlenu i podtlenku azotu w równych częściach. Nie znosi bólu porodowego, ale przynosi wyraźną ulgę. Działa bowiem odprężająco i pozwala doświadczyć chwilowej euforii, dzięki której łatwiej można sobie poradzić z trudami porodu. Rodząca wdycha go przez specjalny ustnik i sama dawkuje sobie potrzebną ilość gazu (oczywiście przez cały czas czuwa nad nią anestezjolog). Kiedy zaczyna się skurcz, robi 2-3 głębokie wdechy i Entonox od razu zaczyna działać.

     

    TENS - przezskórna stymulacja nerwów

     

    Nazwa tej metody to skrót od angielskiego określenia przezskórnej elektrycznej stymulacji nerwów. TENS jest niewielkim, bezpiecznym bateryjnym urządzeniem, który generuje ukształtowane przez mikroprocesor właściwe impulsy i przenosi je przewodami do samoprzylepnych elektrod. Do pleców rodzącej przykleja się cztery elektrody, z których każda ma powierzchnię 4 na 10 cm. Elektrody umieszcza się w linii środkowej pleców w odległości 4 - 5 cm od osi kręgosłupa. Pierwszą parę - w okolicy dolnych kręgów piersiowych i górnych kręgów lędźwiowych, drugą parę - w okolicy kości krzyżowej. Elektrody połączone są ze stymulatorem. Rodząca może sama ustawiać tak natężenie impulsów, jak i ich częstotliwość.W chwili skurczu emitują one delikatne impulsy elektryczne, które zmniejszają odczuwanie bólu porodowego. Kobieta czuje przy tym lekkie łaskotanie lub mrowienie. Urządzenie może również obsługiwać osoba towarzysząca.

    Ten rodzaj znieczulenia jest bezpieczny i dla mamy i dla dziecka. Niestety, niewiele polskich szpitali ma te urządzenia w wyposażeniu. W wielu miastach można je jednak pożyczyć, np. w wypożyczalniach sprzętu rehabilitacyjnego.

     

    Leki opioidowe

     

    Opioidowe leki analgetyczne, takie jak Dolargan, Dolcontral, Petydyna, Fentanyl przenikają przez barierę łożyskową, działają usypiająco na noworodka, mogą wywołać depresję oddechową u matki, mogą zaburzać czynność serca u noworodka. Podaje się w injekcji lub w kroplówce dożylnej.

     

    Znieczulenie zewnątrzoponowe

     

    Skutecznie likwiduje ból porodowy (lub przynajmniej zmniejsza go do akceptowanego przez rodzącą poziomu) ale może mieć wpływ na akcję porodową. Stąd też ma swoich zwolenników i przeciwników. Jego niepodważalną zaletą jest to, że nie ma wpływu na organizm rodzącego się dziecka.

    Znieczulenie zewnątrzoponowe zwykle rozpoczyna się po ustabilizowaniu czynności skurczowej mięśnia macicy, przy rozwarciu szyki macicy: u pierwiastki 4 - 5 cm, a u wieloródki 3 - 4 cm. Lekarz anestezjolog najpierw znieczula skórę na odcinku lędźwiowym kręgosłupa, a następnie za pomocą igły umieszcza między kręgami w tzw. przestrzeni zewnątrzoponowej miękką rurkę o średnicy jednego milimetra. To za jej pomocą aplikowany jest lek znieczulający. Dzięki niemu kobieta nie odczuwa bólu od pasa w dół ale ma czucie w nogach i może być aktywna w czasie porodu, a potem przystawić dziecko do piersi.

    Znieczulenie zewnątrzoponowe może mieć skutki uboczne. Niektóre kobiety przez 1 - 2 dni po porodzie boli głowa, u innych występują wahania ciśnienia krwi. Niekiedy w wyniku znieczulenia rodząca zbyt słabo odczuwa skurcze parte, akcja porodowa przedłuża się i konieczne są kolejne interwencje medyczne - nacięcie krocza, użycie próżniociągu, kleszczy a nawet cesarskie cięcie. Mimo to uważa się, że to bezpieczny i skuteczny sposób znoszenia bólu porodowego.

     

    Inne rodzaje znieczulenia

     

    Działają silniej niż znieczulenie zewnątrzoponowe. Stosuje się je w razie cięcia cesarskiego.

    • Dawniej operację przeprowadzano zawsze w znieczuleniu ogólnym, powodującym całkowitą utratę świadomości. Do podtrzymania oddychania konieczna jest wówczas intubacja, czyli założenie rurki do tchawicy. Dożylne środki znieczulające krążą we krwi matki i przechodzą przez łożysko do płodu, co zmusza operatora do pośpiechu. Po zastosowaniu znieczulenia ogólnego samopoczucie kobiety zwykle nie jest najlepsze. Przez jakiś czas może być senna, osłabiona, może odczuwać nudności, a także ból i zawroty głowy. Pierwsze karmienie piersią odbywa się zwykle po kilku godzinach. Dzisiaj znieczulenie ogólne wykonuje się tylko w nagłej sytuacji lub gdy nie można zastosować znieczulenia przewodowego: zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego.
    • Znieczulenie zewnątrzoponowe polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do przestrzeni między oponami otaczającymi kręgosłup w okolicy lędźwiowej i podawaniu przez ten cewnik kolejnych dawek leku znieczulającego.
    • W znieczuleniu podpajeczynówkowym jednorazową dawkę leku wstrzykuje się do kanału rdzeniowego, pod oponę pajęczą. Rodząca przestaje odczuwać ból w dolnej połowie ciała, zachowuje natomiast czucie w górnej połowie i ciała, a także pełną świadomość. Ma to ogromne znaczenie dla matki, pozwala jej choć w części uczestniczyć w narodzinach dziecka. Zobaczyć je, dotknąć. W znieczuleniach przewodowych leki nie przechodzą do krwiobiegu matki i płodu, co pozwala lekarzowi operować w mniejszym pośpiechu.
    Autor: mgr Bożena Pawłowska
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.