zarejestruj się zaloguj się

Poród przedwczesny

Tekst: mgr Bożena Pawłowska
Poród przedwczesny
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. września, 2013

Poród przedwczesny to poród ukończony między 22 a 37 tygodniem trwania ciąży, bez względu na masę ciała noworodka. Częstość występowania porodów przedwczesnych w Polsce kształtuje się na poziomie 6 – 8 % wszystkich porodów.

mgr Bożena Pawłowska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Co to jest opieka prenatalna?

     

    W celu ograniczenia umieralności okołoporodowej w Polsce w 1998 r. został powołany do życia trójstopniowy system opieki perinatalnej w profilaktyce porodu przedwczesnego. Oddziały położnicze i noworodkowe zostały podzielona na trzy poziomy opieki, określono też kompetencje i zasady współpracy pomiędzy nimi:

    • pierwszy poziom obejmuje prowadzenie kobiet w ciążach fizjologicznych oraz wykrywanie nieprzewidzianych wcześniej patologii u matki dziecka; w przypadku wykrycia patologii ciąży pacjentkę przekazuje się do ośrodka wyższego rzędu,
    • na poziomie drugim prowadzone są ciężarne z zagrażającym porodem przedwczesnym po 32 tygodniu ciąży oraz przekazane z poziomu pierwszego,
    • w ośrodkach trzeciego stopnia referencyjnego leczone są ciężarne z zagrażającym porodem przed 32 tygodniem ciąży i wszystkie pacjentki z nieprawidłowymi ciążami; ośrodki te wyposażone są w wysoko specjalistyczny sprzęt do ratowania życia noworodka przedwcześnie urodzonego.

     

    Poród przedwczesny – przyczyny

     

    Do czynników ryzyka wystąpienia porodu przedwczesnego zaliczamy:

    • choroby matki, takie jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze krwi, choroby serca, choroby nerek, choroby wątroby, niedokrwistość, przewlekłe stany zapalne pochwy i szyjki macicy,
    • u matek, które przebyły wcześniej poród przedwczesny ryzyko kształtuje się na poziomie około 31 -50%; w przypadku przebytych dwu lub więcej porodów przedwczesnych ryzyko wzrasta do 70%; w przypadku ciąży mnogiej ryzyko kształtuje się na poziomie 12 – 28%,
    • przyczyny położniczo – ginekologiczne to m.in.: wady rozwojowe macicy, mięśniaki, przedwczesne oddzielanie się łożyska, łożysko przodujące, wielowodzie, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, krwawienia i krwotoki przedporodowe, niewydolność cieśniowo-szyjkowa,
    • czynniki socjoekonomiczne: złe warunki materialne, ciężka praca, niski poziom edukacji, alkoholizm, nikotynizm i inne używki,
    • wiek matki: poniżej 18 roku życia jak powyżej 35 roku życia.

     

    Ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego

     

    Na podstawie dobrze przeprowadzonego wywiadu ginekologiczno-położniczego można wyłonić grupę ciężarnych, u których ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego jest większe. Działania terapeutyczne można podjąć już w okresie przedkoncepcyjnym, a więc jeszcze przed zapłodnieniem. Dlatego bardzo ważną sprawą jest wiedza przyszłych matek.

    Kobiety po poronieniach i porodach przedwczesnych kierowane są na badania, które mają wyjaśnić przyczyny zaistniałych patologii w poprzednich ciążach. Zalecany jest minimum 6-miesięczny odstęp między ciążami. Leczeniu podlegają ciężarne, u których stwierdzone choroby mogą mieć wpływ na rozwój ciąży, tj. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze krwi, niedoczynność tarczycy, zakażania układu moczowego, zakażenia pochwy, szyjki macicy i inne.

    Dzięki wcześnie podjętej opiece udaje się ograniczyć ujemny wpływ czynników środowiskowych poprzez zmianę trybu życia, rezygnację z nałogów, unikanie stresu. U kobiet z obciążonym wywiadem diagnozowanym w kierunku niewydolności cieśniowo-szyjkowej, pomiędzy 14 a 18 tygodniem ciąży oceniana jest długość kanału szyjki macicy badaniem USG przy użyciu sondy dopochwowej. Pomiar powtarza się co 2 tygodnie do 24 tygodnia ciąży. Za wartość graniczną pomiaru długości kanału szyjki macicy przyjmuje się 25 mm. W przypadku stwierdzenia niewydolności cieśniowo-szyjkowej leczenie obejmuje założenie szwu okrężnego (przy braku przeciwwskazań), leczenie farmakologiczne lub postępowanie wyczekujące z intensywnym nadzorem klinicznym.

     

    Poród przedwczesny – postępowanie

     

    W zagrażającym porodzie przedwczesnym ważnym elementem postępowania leczniczego jest wdrożenie postępowania stymulującego dojrzałość płuc płodu, aby zmniejszyć zaburzenia układu oddechowego po urodzeniu. Stosowane w tej terapii glikokortykosteroidy o przedłużonym działaniu mają podwójne działanie na płód: oprócz stymulacji dojrzewania płuc płodu zapobiegają krwawieniom dokomorowym.

    U ciężarnych z zagrażającym porodem przedwczesnym należy regularnie monitorować stan płodu z wykorzystaniem: kardiotokografii, ultrasonografii.

    W przypadku podejrzenia porodu przedwczesnego ciężarna powinna być hospitalizowana – najlepiej w ośrodku referencyjnym trzeciego stopnia. Ważna jest konsultacja neonatologa w celu analizy sytuacji i określenia szans przeżycia noworodka i przygotowania ewentualnej strategii terapeutycznej. W zależności od stopnia dojrzałości płodu podejmowane jest leczenie farmakologiczne mające na celu profilaktykę krwawień wewnątrzczaszkowych i zapobieganie niewydolności oddechowej. Po dokładnej analizie sytuacji: ocenie stanu ogólnego pacjentki, ocenie stanu położniczego i ocenie stanu płodu podejmowany jest dalszy sposób postępowania.

    W hamowaniu przedwczesnej czynności skurczowej mięśnia macicy stosowane są leki z grupy β-mimetyków tzw. tokolityki, we wlewie dożylnym. Już po kilkunastu minutach następuje zahamowanie czynności skurczowej. Ograniczeniem tego typu leczenia są objawy niepożądane ze strony matki i dziecka. Terapię należy natychmiast przerwać, gdy u matki wystąpią niepokojące objawy:

    • ból w klatce piersiowej,
    • duszność,
    • krwioplucie,
    • skrócenie oddechu,
    • zmniejszenie liczby oddechów poniżej 14 na minutę.

     

    Poród wcześniaka

     

    Dopuszcza się urodzenie wcześniaka, gdy poród przedwczesny jest zaawansowany i rozwarcie ujścia zewnętrznego jest większe niż 4 cm. Przeciwwskazaniem do hamowania porodu są silne krwawienia spowodowane przedwczesnym oddzielaniem łożyska, zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Życie matki należy również ratować w przypadku nadciśnienia tętniczego krwi, stanu przedrzucawkowego, rzucawki porodowej, chorób serca i płuc.

    Nie należy hamować porodu przedwczesnego, gdy stwierdzi się zgon płodu, zakażenie wewnątrzmaciczne, niedotlenienie płodu, symptomy wskazujące na zagrożenia życia oraz wtedy gdy masa ciała płodu wynosi powyżej 2500 gramów.

    Przebieg porodu przedwczesnego jest uzależniony od tygodnia ciąży, stanu położniczego oraz ogólnego stanu matki i dziecka. Wymaga szczególnego prowadzenia ze względu na dużą wrażliwość niedojrzałego płodu na niedotlenienie, uraz i zakażenie.

    Pierwszy okres porodu przedwczesnego trwa zazwyczaj dłużej niż w porodzie o czasie. Macica nie jest przygotowana do porodu, szyjka macicy jest niedojrzała, mniejsza jest masa mięśniowa trzonu macicy, nie został wykształcony dolny odcinek macicy. Znacznie częściej w porodach przedwczesnych występują nieprawidłowe położenia i ułożenia płodu. W czasie prowadzenia porodu należy jak najdłużej ochraniać pęcherz płodowy. Pęknięty pęcherz płodowy jest wskazaniem do podania antybiotyku, by matkę i dziecko chronić przed zakażeniem wewnątrzmacicznym. W wyjątkowych sytuacjach, gdy istnieją poważne objawy zagrożenia płodu, poród kończy się cięciem cesarskim.

    Podczas drugiego okresu porodu przedwczesnego maksymalnie ogranicza się opór mięśni dna miednicy i ochrania miękką główkę płodu. Wcześniej niż w porodzie o czasie dokonuje się nacięcia krocza.

    W trzecim okresie porodu częściej łyżeczkuje się jamę macicy po niecałkowitym oddzieleniu łożyska. Im poród wcześniejszy, tym większe są kłopoty z oddzieleniem łożyska.

     

    Jak rodzi się wcześniaka?

     

    Polskie Towarzystwo Ginekologiczne przedstawia rekomendacje odnośnie porodu wcześniaka:

    Poród drogami natury w ciąży niedonoszonej jest postępowaniem z wyboru, przy obecności samoistnej czynności skurczowej macicy, gdy płód znajduje się w położeniu podłużnym główkowym oraz kiedy występują objawy zagrożenia płodu. Indukcja czynności skurczowej macicy w ciąży niedonoszonej poniżej 34 tygodnia jest przeciwwskazana. Naczelną zasadą prowadzenia porodu płodu niedonoszonego, zwłaszcza w ciąży poniżej 32 tygodnia lub przy masie płodu <1500 gramów, jest maksymalne oszczędzanie płodu, ze względu na jego większą podatność na uszkodzenia mechaniczne, jak i na niedotlenienie. W pierwszym okresie porodu najistotniejsze znaczenie ma ocena stanu płodu za pomocą ciągłego zapisu kardiotokograficznego. W drugim okresie porodu należy podjąć działania, które mają obniżyć opór tkanek miękkich krocza przez wykonanie odpowiednio wcześnie szerokiego nacięcia krocza. Poród wcześniaka należy prowadzić z zastosowaniem wziernika. W czasie porodu przedwczesnego zaleca się stosowanie znieczulenia zewnątrzoponowego w celu zniesienia bólu porodowego.

    Operacyjne zakończenie porodu drogami natury za pomocą kleszczy lub próżnociągu nie powinno być stosowane w przypadku porodu wcześniaka. „Profilaktyczne” cięcie cesarskie nie zapobiega uszkodzeniom ośrodkowego układu nerwowego u wcześniaka. Do uszkodzenia OUN dochodzi najczęściej jeszcze przed porodem. Gdy zachodzi konieczność przedwczesnego zakończenia ciąży, zarówno z przyczyn matczynych jak i płodowych, przy braku czynności skurczowej macicy i niedojrzałej szyjce macicy, postępowaniem z wyboru będzie cięcie cesarskie. Należy je również wykonać w przypadku położenia miednicowego płodu, a w ciąży mnogiej – jeśli jeden z bliźniaków jest w położeniu innym niż główkowe.

    Cięcie cesarskie w ciąży niedonoszonej jest trudnym technicznie zabiegiem, który nie gwarantuje łatwego wydobycia dziecka i dodatkowo stanowi ryzyko zaistnienia u matki powikłań, dlatego wskazane jest podjecie działań mających na celu rozluźnienie mięśnia macicy. Stopień trudności jest odwrotnie proporcjonalny do zaawansowania ciąży”.

    Autor: mgr Bożena Pawłowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Poród

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.