zarejestruj się zaloguj się

Dystocja barkowa

Tekst: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
Dystocja barkowa
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. stycznia, 2014

Dystocja barkowa jest to zahamowanie postępu porodu po urodzeniu się główki dziecka. Jest rezultatem niecałkowitego dokonania się zwrotu barków dziecka w kanale rodnym. O dystocji barkowej mówimy wówczas, gdy nie ma możliwości zstąpienia przedniego barku poniżej spojenia łonowego matki.

SPIS TREŚCI:

    Dystocja barkowa – czynniki ryzyka

     

    Do dystocji barkowej dochodzi w II okresie porodu. Dystocja barkowa zaliczana jest do sytuacji naglącej, gdzie postępowanie lecznice nie może trwać dłużej niż 5 minut.

    Do czynników ryzyka powodujących dystocję barkową należy:

    • cukrzyca matki,
    • otyłość matki, jak również nadmierny przyrost masy ciała w czasie ciąży (powyżej 20 kg),
    • przebyty poród z dystocją barkową: ryzyko zwiększa się, aż pięciokrotnie,
    • wielorodność,
    • niski wzrost matki,
    • wiek matki: ryzyko wzrasta po 35 roku życia,
    • nieprawidłowa budowa miednicy kostnej matki,
    • przewidywana duża masa ciała płodu,
    • ciąża przeterminowana,
    • nieprawidłowe wymiary płodu: wodobrzusze, uogólniony obrzęk płodu,
    • krótka pępowina,
    • poród indukowany,
    • nieprawidłowy sposób prowadzenia II okresu porodu,
    • przedłużający się II okres porodu,
    • nieprawidłowa czynność skurczowa mięśnia macicy w II okresie porodu.

     

    Dystocja barkowa – objawy

     

    Prawidłowa ocena objawów dystocji barkowej uchroni matkę i jej dziecko przed potencjalnymi powikłaniami związanymi z tą sytuacją położniczą. Jedynym z pierwszych objawów dystocji barkowej jest wydłużona faza rozwierania się szyjki macicy, jak również przedłużający się II okres porodu. Zatrzymanie bądź zwolnienie obniżania się dziecka w kanale rodnym rodzącej również może świadczyć o wystąpieniu dystocji barkowej. Po urodzeniu się główki dziecka wygląd jej przypomina główkę wciśniętą w krocze rodzącej. Podbródek dziecka jest wówczas ciasno zaklinowany, a przy kolejnej próbie parcia główka dziecka cofa się. Zjawisko te określane jest mianem zawrócenia główki dziecka do pochwy. Gdy przez powłoki brzuszne położna wyczuwa zaklinowany nad spojeniem łonowym matki górny bark dziecka również może świadczyć to o ryzyku dystocji barkowej.

     

    Dystocja barkowa – postępowanie

     

    W momencie rozpoznania dystocji barkowej personel medyczny obecny na sali porodowej powinien poinformować rodzącą o zaistniałym problemie, a następnie wdrożyć system postępowania w dystocji barkowej zwany HELPERR. Każda z poszczególnych liter oznacza dokładane postępowanie przy dystocji barkowej:
     

    H - All for help – wszyscy na pomoc,
    E – episiotomy – rozległe nacięcie krocza,
    L - legs – manewr McRobertsa,
    P - suprapublic pressure – ucisk nadłonowy,
    E - enter maneuvers – manewry zewnętrzne,
    R - remove the posteriori arm – uwolnienie tylnego barku dziecka,
    R - roll the patient – pozycja kolankowo-łokciowa.

    Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego przy rozpoznaniu dystocji barkowej należy:

    • przede wszystkim zachować spokój,
    • wezwać na salę porodową doświadczonego lekarza położnika, anestezjologa, neonatologa, drugą położną,
    • założyć rodzącej cewnik do pęcherza moczowego,
    • wykonać rozległe nacięcie krocza rodzącej lub powiększyć wcześniejsze nacięcie,
    • odśluzować jamę ustną i nosową dziecka po urodzeniu się główki,
    • wykonać ucisk nadłonowy nad spojeniem łonowym od strony grzbietu płodu,
    • wykonać manewr McRobertsa,
    • wykonać manewr Woodsa,
    • uwolnić tylny bark dziecka,
    • zastosować pozycję kolankowo-łokciową,
    • wykonać umyślne złamanie przedniego obojczyka płodu lub ramienia,
    • zastosować manewr Zavanellego.

     

    Bark dziecka a poród

     

    Ucisk nadłonowy polega na tym, iż lekarz położnik lekko pociąga za główkę dziecka ku dołowi w celu ułatwienia samoistnego rotowania barków. Może być wykonywany z innymi manewrami jak np. manewrem McRobertsa.

    Pozycja kolankowo-łokciowa zwana jest również metodą Gaskin, stosowana jest szczególnie w przypadkach, gdy zaklinowany jest tylny bark dziecka za wzgórkiem kości krzyżowej. Podstawą tego zabiegu stanowi możliwość ruchomości w stawie krzyżowo-biodrowym, która umożliwia zwiększenie się wymiaru miednicy o około 2 cm.

    Manewr McRobertsa polega na silnym przygięciu nóg rodzącej w stawach biodrowych w kierunku brzucha, tak aby uda dotykały do tułowia. Celem tego zabiegu jest zniesienie lordozy lędźwiowej, wyprostowanie kąta między kością krzyżową a kręgosłupem, jak również zmniejszenie kąta inklinacji miednicy. Dzięki zastosowaniu tej pozycji zmniejsza się kąt nachylenia krawędzi miednicy, co w efekcie powoduje, że przedni bark płodu zsuwa się za spojenie łonowe.

    Manewr Woodsa zwany również korkociągowym to zabieg ręcznego usunięcia przedniego barku dziecka. Polega on na okrężnym przesunięciu tylnego barku po łuku łonowym od strony zagłębienia krzyżowego, przed spojenie łonowe. Lekarz wsuwa palce do pochwy, a następnie obejmuje tylny bark oraz uciska go od strony klatki piersiowej dziecka. Później rotuje je o 180 stopni ruchem śrubowym.

    Celowe złamania przedniego obojczyka lub ramienia płodu jest już obecnie uważane za nieskuteczne. Zabiegi te są bardzo ryzykowne ze względu na leżące pod obojczykiem naczynia podobojczykowe.

    Rękoczyn Zavanellego również używany jest bardzo rzadko, a polega on na próbie wprowadzenia główki płodu do pochwy i następne wykonanie cięcia cesarskiego.
    Warto dodać, że pierwszą rzeczą jaką należy wykonać przed wykonaniem zabiegów przy dystocji barkowej jest szerokie nacięcie krocza. Zabieg ten nie jest sam w sobie zabiegiem, który może uwolnić zaklinowane barki, lecz ma on na celu ułatwienie wykonanie innych zabiegów. Również ważne jest zastosowanie znieczulenia i tokolizy do rękoczynów. Często właśnie brak tych dwóch elementów jest najczęściej popełnianym błędem przy dystocji barkowej.

     

    Dystocja barkowa – stopnie

     

    Ze względu na postępowanie w momencie rozpoznania przez zespół medyczny dystocji barkowej wyróżniamy trzy stopnie dystocji barkowej:

    1. Stopień lekki: kiedy manewr McRobertsa wystarczy do urodzenia się dziecka,
    2. Stopień średni: kiedy oprócz manewru McRobertsa konieczny jest ucisk nadłonowy,
    3. Stopień ciężki: kiedy powyższe manewry nie przynoszą skutku i konieczne jest dalsze postępowanie.

     

    Dystocja barkowa – powikłania

     

    Prawidłowe, a zarazem szybkie rozpoznanie z następnym postępowaniem przy dystocji barkowej zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań zarówno u płodu, jak i u matki. Najczęstszym powikłaniem dystocji barkowej jest niedotlenie płodu oraz uszkodzenie mechaniczne główki, rdzenia kręgowego, kości długich (obojczyka, kość ramienna) oraz splotu barkowego: porażenie typu Erba i Klumpkego. Uszkodzenia te mogą powodować w przyszłości odległe następstwa neurologiczne. Niestety, ale wystąpienie dystocji barkowej wpływa na zwiększone ryzyko śmiertelności okołoporodowej. Noworodki cechują się również niską punktacją w skali Apgar.

    Powikłaniem dla matki po porodzie z dystocją barkową jest najczęściej rozległe uszkodzenia krocza, pochwy i odbytu. Najczęściej jest to IV stopień pęknięcia krocza. Znane są również przypadki pęknięcia macicy rodzącej, jak również rozejście się spojenia łonowego i uszkodzenia pęcherza moczowego. Dystocja barkowa predysponuje do zwiększonego ryzyka wystąpienia krwotoku poporodowego oraz zakażeń połogowych. Warto pamiętać, że poród z dystocją barkową nie niesie tylko powikłań medycznych, lecz również zostawia często trwały uraz emocjonalny.

    Dlatego tak ważne jest, aby personel medyczny dokładanie ocenił nie tylko ryzyko wystąpienia dystocji barkowej, ale również ocenił objawy, wdrożył system postępowania, jak również podjął decyzję o cięciu cesarskim ze wskazań.

    Autor: mgr położnictwa Marta Michalska-Machaj
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Ciąża przeterminowana

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.