zarejestruj się zaloguj się

Antykoncepcja przed ciążą i po porodzie

Tekst: lek. Dawid Lisiecki
Antykoncepcja przed ciążą i po porodzie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 31. lipca, 2013

Stosowanie różnych metod antykoncepcji zależy nie tylko od przekonań, preferencji i stanu zdrowia, ale także od tego czy kobieta chce urodzić, rodziła i czy karmi piersią. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania ciąży jest antykoncepcja hormonalna, ta jednak po porodzie może być stosowana w dużym ograniczeniu. Zawsze mogą być stosowane naturalne metody, te jednak nie stanowią dużej ochrony przed niechcianą ciążą.

lek. Dawid Lisiecki
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zmiany hormonalne w czasie ciąży

     

    Dziewięciomiesięczny okres ciąży w zasadniczy sposób wpływa na gospodarkę hormonalną kobiety. Najistotniejsze i najbardziej widoczne zmiany zachodzą za sprawą narastania stężenia progesteronu i estrogenów. Progesteron (należy do grupy gestagenów) to hormon steroidowy w dużej ilości produkowany w początkowym okresie ciąży przez ciałko żółte matczynego jajnika, następnie przez dojrzałe łożysko, ma ogromny wpływ na cały organizm ciężarnej. Progesteron w dużym skrócie mówiąc jest hormonem odpowiedzialnym za podtrzymanie ciąży, ma jednak swoją „ciemną” stronę. Progesteron wpływa na zmniejszenie motoryki przewodu pokarmowego. Może to skutkować np zaparciami oraz tendencją do pojawiania się objawów   refluksu żołądkowo-przełykowego.

    Estrogeny to hormony steroidowe. W okresie ciąży przyczyniają się do wzrostu ciężarnej macicy. W okresie trwania ciąży zarówno estrogeny i progesteron są wytwarzane łożysko. W połogu wzrasta zaś stężenie prolaktyny, hormonu, który pobudza laktację. Ten hormon odgrywa duże znaczenie zmniejszając płodność kobiety w czasie karmiącej piersią. Prolaktyna obecna we krwi matki, która kami hamuje wydzielanie hormonu folikulotropowego oraz luteinizującego. To z kolei ogranicza owulację. Zmniejsza to prawdopodobieństwo zapłodnienia, nie daje jednak stuprocentowej pewności na zahamowanie owulacji. Stężenie prolaktyny, a co za tym idzie jej charakter „antykoncepcyjny”, zależy od częstości karmień w ciągu doby oraz wielu innych czynników.

    Ciąża oraz poród, szczególnie drogami natury, wpływają na strukturę narządu rodnego. Nie są to zmiany spektakularne, jednak ich zaistnienie umożliwia zastosowanie dodatkowych metod antykoncepcji. Dotyczy to między innymi zmian w obrębie kanału i ujść szyjki macicy.

    Istotą działania antykoncepcji hormonalnej jest stosowanie środków hormonalnych, które blokują wydzielanie hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie komórek jajowych i owulację. Innym mechanizmem ich działania jest zmiana w konsystencji śluzu szyjkowego, który utrudnia plemnikom przedostanie się do miejsca w którym dochodzi do zapłodnienia.

     

    Antykoncepcja u kobiet, które nie rodziły

     

    Najlepszą drogą doboru odpowiedniej metody zapobiegania ciąży jest wizyta u lekarza ginekologa. Po rozmowie oraz badaniu lekarz ma możliwość zaproponowania najwłaściwszego w danej sytuacji sposobu uniknięcia niepożądanej ciąży. Ponadto należy pamiętać, że wszystkie metody antykoncepcji działające w oparciu o hormony są bezwzględnie przeciwwskazane w trakcie ciąży.

    U kobiet, które nie rodziły, co do zasady nie używa się jako środka antykoncepcyjnego żadnych wkładek wewnątrzmacicznych, w tym hormonalnych. Warto jednak zauważyć, że dostępne są na świecie wewnątrzmaciczne systemy hormonalne, tak zwane spirale hormonalne zarejestrowane również dla nieródek. Sposobami rzadko stosowanymi wśród kobiet nierodzących, a planujących ciążę w bliżej nieokreślonej przyszłości, są iniekcje gestagenów (tak zwane zastrzyki antykoncepcyjne) oraz implanty hormonalne. Wszystkie inne  metody mogą być używane, jeżeli tylko nie występują przeciwwskazania do ich stosowania.

    Kobiety, których cykle menstruacyjne są regularne, prowadzące jednocześnie bardzo unormowany i usystematyzowany tryb życia z powtarzalną długością snu oraz aktywności dziennej i nie borykające się z częstymi, nawracającymi infekcjami dróg rodnych, mogą stosować metody naturalne antykoncepcji. Należy jednak pamiętać, że skuteczność tych poczynań uzależniona jest w ogromnym stopniu od zdyscyplinowania kobiety w zakresie prowadzenia pomiarów temperatury czy obserwacji śluzu szyjkowego oraz absolutnego przestrzegania abstynencji seksualnej w dni określone. Zgodnie z wybraną metodą i odpowiedniego przygotowanie przed rozpoczęciem stosowania tych metod jako sposobów mających zapobiec zajściu w ciążę.

     

    Antykoncepcja u kobiet, które rodziły

     

    Najważniejszy dla wyboru metod antykoncepcji po porodzie jest okres, jaki od niego upłynął oraz fakt karmienia piersią. Czas od porodu jest istotny ze względu na przywrócenie dróg rodnych do stanu sprzed ciąży oraz wycofanie się zmian hormonalnych spowodowanych ciążą. Z kolej karmienie piersią jest ważne z powodu przedostawania się niektórych substancji chemicznych, w tym leków do mleka kobiecego.

    Okres połogu nie jest przeciwwskazaniem do stosowania prezerwatyw oraz kapturków naszyjkowych, oczywiście jeżeli stan dróg rodnych po porodzie na to pozwala. Karmienie piersią jest jednak przeciwwskazaniem do stosowania preparatów plemnikobójczych. Po porodzie należy zachować szczególną uwagę w stosowaniu środków plemnikobójczych w postaci globulek i żeli.

    Spośród środków hormonalnych podczas karmienia piersią można stosować preparaty zawierające jedynie gestagen. Gestageny hamują owulację, czyli uwolnienie komórki jajowej. Zmieniają konsystencje śluzu szyjkowego przez co utrudniają poruszanie się plemnikom w drogach rodnych, co utrudnia zapłodnienie.

    Jedynie gestageny zawierają tak zwane tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe – minipigułki). Po porodzie można stosować minipigułkę, jeśli od narodzin dziecka upłynęły 21 dni. Pigułkę jednoskładnikową można bezpiecznie stosować w okresie karmienia piersią. Rozpoczęcie przyjmowania tabletek dwuskładnikowych, które zawierają obok gestagenów także estrogeny może zmniejszyć ilość produkowanego mleka. Tabletki te wpływają także na skład mleka.

    Do metod hormonalnych, które można stosować po ciąży należą:

    • wspomniane wyżej preparaty doustne zawierające tyko gestagen (tabletka jednoskładnikowa),
    • hormonalna wkładka domaciczna (opisana dalej),
    • iniekcje gestagenów długodziałających,
    • implant hormonalny.

    Możliwe jest również zastosowanie tzw. antykoncepcji awaryjnej, czyli po stosunku. Należy jednak pamiętać, że w zależności od preparatu, po zastosowaniu tabletki, należy na odpowiednio długi czas zaprzestać podawania dziecku pokarmu kobiecego.

     

    Wkładka wewnątrzmaciczna (spirala) po porodzie

     

    Kolejną z metod, które z powodzeniem można stosować u kobiet, które rodziły przynajmniej raz i nie mają innych przeciwwskazań (np. wad strukturalnych macicy) jest wkładka wewnątrzmaciczna. Kobiety najczęściej określają ją jako spiralę. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje tych wyrobów.

    1. Po pierwsze są to wkładki miedziane, których działanie oparte jest na chemicznym oddziaływaniu jonów miedzi ze śluzówką macicy oraz plemnikami, a także na mechanicznym zmniejszeniu szansy na przedostanie się nasienia do rogów macicy i dalej.
    2. Drugim typem wkładki jest wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna. Zawiera ona uwalniany w bardzo małych, kontrolowanych ilościach gestagen, który działając miejscowo na błonę śluzową macicy zapobiega niepożądanej koncepcji. Zarówno wkładkę miedzianą jak i hormonalną najlepiej założyć dopiero po zakończonym połogu, a samo karmienie piersią nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania.

    Większość tzw. naturalnych metod zapobiegania ciąży wymaga unormowanego cyklu miesiączkowego oraz około półrocznej obserwacji wstępnej określonych dla danego sposobu parametrów. Z tych powodów w okresie połogu, czy w czasie bezpośrednio po ukończeniu połogu ich skuteczność może być dużo niższa niż w przypadku ich stosowania przez tę samą kobietę przed ciążą. Niektórzy uważają, że podczas karmienia piersią możliwe jest skuteczne używanie metody objawowo-termicznej, lecz tylko u kobiet, które stosowały ją już przed ostatnią ciążą.

    Po zakończonym połogu i karmieniu piersią możliwe jest stosowanie wszystkich metod antykoncepcji, jeżeli nie są one z innych przyczyn przeciwwskazane.

     

    Naturalne metody antykoncepcji po porodzie

     

    Antykoncepcję dzieli się na naturalną, hormonalną i mechaniczną. Do metod naturalnych należą wszystkie metody, które nie wykorzystują mechanicznych, ani hormonalnych metod, a więc opierają się na badaniu temperatury, konsystencji śluzu z pochwy. Choć są przez wiele kobiet chętnie wykorzystywane, należy zaznaczyć, że najmniej chronią przed niechcianą ciążą, dodatkowo nie zapewniają ochrony przed chorobami przenoszonymi droga płciową. Wg. wskaźnika Pearla najmniej chronią przed ciążą.

    Metody naturalne to:

     

    Antykoncepcja hormonalna po porodzie

     

    Jeżeli kobieta po porodzie decyduje się na karmienie piersią, to dopuszczalną metodą antykoncepcji opartą na hormonach są wspomniane pigułki jednoskładnikowe, tak zwane mini pigułki. Inne to: wkładka hormonalna, implant hormonalny i zastrzyki hormonalne, które w składzie maja tylko gestageny. Jeżeli zaś kobieta nie decyduje się na karmienie piersią, to lekarz może zdecydować o innych formach antykoncepcji hormonalnej.

    Wśród wszystkich metod hormonalnych wyróżniamy:

    • doustne środki antykoncepcyjne jedno- i dwuskładnikowe (tym drugim składnikiem obok gestagenów jest estrogen),
    • pierścień antykoncepcyjny,
    • implant antykoncepcyjny,
    • plaster antykoncepcyjny,
    • implant antykoncepcyjny,
    • zastrzyk z hormonów,
    • spirala hormonalna.
    Autor: lek. Dawid Lisiecki
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Swędzenie warg sromowych

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.