zarejestruj się zaloguj się

Sztuczne zapłodnienie (zapłodnienie pozaustrojowe)

Tekst: lek. Marcin Fajkis
Sztuczne zapłodnienie (zapłodnienie pozaustrojowe)
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. października, 2014

Sztuczne zapłodnienie, zapłodnienie pozaustrojowe czy w końcu zapłodnienie in vitro (IVF) to różne określenia jednej z technik rozrodu wspomaganego medycznie (ART). W dużym skrócie polega ono na zapłodnieniu pobranej komórki jajowej w warunkach laboratoryjnych, a następnie umieszczeniu powstałego w ten sposób zarodka w jamie macicy. Można je traktować jako  metodę walki z niepłodnością.

lek. Marcin Fajkis
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Metody leczenia niepłodności

     

    Niepłodnością nazywamy stan, w którym kobieta nie może zajść w ciążę po roku regularnego współżycia płciowego z częstością 3-4 stosunków tygodniowo, pod warunkiem, że w tym czasie nie jest stosowana żadna metoda antykoncepcji. Niepłodność zawsze jest problemem kobiety i mężczyzny, a o pełnym sukcesie leczenia tej choroby stanowi urodzenie i zabranie do domu zdrowego dziecka (taken home baby).

    Na wstępie należy dążyć do ustalenia przyczyny niepłodności, a następnie rozpocząć terapię, począwszy od najprostszych rozwiązań. Niepłodność można leczyć w różny sposób – farmakologicznie lub chirurgicznie, a w przypadku niepowodzenia, „ostatnią deską ratunku” dla par pragnących własnego dziecka stają się techniki rozrodu wspomaganego medycznie (ang. ART – assisted reproductive technics).

    Medycyna reprodukcyjna opracowała kilka metod ART, takich jak:

    Największą skutecznością i popularnością cechują się jednak:

     

    Na czym polega zapłodnienie pozaustrojowe (zapłodnienie in vitro, IVF-ET)?

     

    Zapłodnienie pozaustrojowe polega na pobraniu wystymulowanych komórek jajowych z organizmu dojrzałej płciowo kobiety, a następnie zapłodnieniu ich w warunkach laboratoryjnych przez odpowiednio przygotowane nasienie. W praktyce proces ten przebiega wieloetapowo i podlega ścisłej kontroli, począwszy od przygotowania pacjentki do pobrania komórek jajowych aż do uzyskania pozytywnych wyników testu ciążowego. Kobieta decydująca się na zapłodnienie in vitro powinna wiedzieć, na czym będzie ono polegało w celu jak najlepszej współpracy z lekarzem. Warunkiem przeprowadzenia IVF-ET jest spełnienie kryteriów prawidłowości nasienia.

    Przygotowanie do zapłodnienia pozaustrojowego polega na stosowaniu doustnej antykoncepcji hormonalnej przez jeden cykl miesiączkowy. Po jej zakończeniu kobieta zostaje poddana tzw. hiperstymulacji jajników. Polega ona na podawaniu leków hormonalnych, których zadaniem jest przyspieszenie wzrostu wielu pęcherzyków jajnikowych, zawierających komórki jajowe.

    W tym czasie konieczne jest wykonywanie USG przezpochwowego, które pomaga ocenić proces dojrzewania pęcherzyków jajnikowych i służy do wybrania odpowiedniego momentu ich pobrania. Gdy lekarz wykonujący badanie zdecyduje, że ich wielkość jest odpowiednia, pacjentce podaje się kolejny hormon – gonadotropina kosmówkowa (hCG). Po 34-36 godzinach można dokonać punkcji jajników. Zabieg wykonuje się pod kontrolą USG przy użyciu sondy wewnątrzpochwowej z prowadnicą. Po nakłuciu jajników, pobiera się pęcherzyki jajnikowe, w których poszukuje się komórek jajowych.

    W tym samym czasie, kiedy kobieta zostaje poddana zabiegowi nakłucia jajników w celu pobrania komórek jajowych, jej partner w osobnym pomieszczeniu, na drodze masturbacji, oddaje nasienie do specjalnie przygotowanego pojemniczka. Następnie laborant dokonuje obróbki spermy, tak, by można było dodać ją do komórek jajowych. Po 24 godzinach ocenia się pod mikroskopem, czy doszło do zapłodnienia i powstania embrionów. Jeśli proces przebiega prawidłowo, po kolejnej dobie przenosi się 2 zarodki do jamy macicy kobiety. U kobiet po 35 roku życia liczba zarodków umieszczanych w jamie macicy może być większa. Postępuje się tak dlatego, gdyż nie wszystkie ulegną prawidłowemu zagnieżdżeniu w błonie śluzowej macicy, co jest warunkiem koniecznym do zaistnienia ciąży.

    Po wykonaniu zabiegu przeniesienia embrionów do jamy macicy kobiety, podaje się jej naturalne hormony zwane progestagenami, a w momencie spodziewanej miesiączki poleca się wykonanie testu ciążowego. Pozytywny wynik wskazuje na obecność wczesnej ciąży, a podawanie progestagenów kontynuuje się aż do 12-14. tygodnia ciąży. Jeśli jednak wynik próby ciążowej jest negatywny, należy przerwać podawanie hormonu, gdyż wskazuje to nieskuteczność zagnieżdżenia zarodków w błonie śluzowej macicy, a całą procedurę należy powtórzyć ponownie.

     

    Docytoplazmatyczne wstrzykiwanie plemników (ICSI)

     

    Metoda ta jest jedną z najbardziej zaawansowanych technik leczenia niepłodności. Znalazła swoje zastosowanie w przypadku wielokrotnych nieudanych prób innymi metodami rozrodu wspomaganego medycznie. ISCI jest jedyną techniką, w której nie jest konieczne spełnienie kryteriów prawidłowości nasienia (zbyt mała liczba plemników w ejakulacie, plemniki o obniżonej ruchliwości). Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań hormonalnych i genetycznych. Plemniki, które mają służyć do zapłodnienia, pobiera się:

    • ze spermy pozyskanej na drodze masturbacji tak jak w metodzie IVF-ET;
    • poprzez nakłucie najądrzy (MESA);
    • poprzez nakłucie jąder (TESA).

    Metoda docytoplazmatycznego wstrzyknięcia plemników polega na odpowiednim przygotowaniu plemników – pozbawia się je możliwości ruchu oraz odcina witki. W takiej formie przy użyciu mikropipet wstrzykuje się je do cytoplazmy odpowiednio przygotowanych komórek jajowych. Dalsze postępowanie jest analogiczne jak w zapłodnieniu metodą IVF-ET.

     

    Wskazania do zapłodnienia pozaustrojowego

     

    IVF-ET lub ICSI jako metodę z wyboru można przeprowadzić w przypadku niepłodności wywołanej następującymi stanami chorobowymi:

    • uszkodzenie drożności jajowodów wskutek przebytych procesów zapalnych przydatków, obecności zrostów okołojajnikowych, wodniaków jajowodów, nieprawidłowości strzępków jajowodu,
    • u kobiet starszych (po 35 roku życia) z obniżonym potencjałem rozrodczym,
    • nieprawidłowości w nasieniu mężczyzny (zbyt mała ilość plemników w ejakulacie, nieprawidłowa budowa plemników lub zaburzenia ich ruchliwości) – w leczeniu stosowana jest najczęściej ICSI.

    Po wyczerpaniu innych możliwości leczenia niepłodności (zwłaszcza przy nieudanych próbach inseminacji domacicznych) IVF-ET lub ICSI można wykorzystać w takich stanach jak:

    • nieprawidłowości anatomiczne szyjki macicy,
    • stan po elektrokonizacji szyjki macicy,
    • zaburzenia czynności hormonalnej jajnika (brak lub zbyt rzadkie owulacje, zachwiany rytm krwawień miesiączkowych),
    • zespół policystycznych jajników (po wyczerpaniu możliwości leczenia zabiegowego),
    • zaburzenia funkcji hormonalnej przysadki mózgowej i podwzgórza (po nieskutecznym leczeniu farmakologicznym),
    • zaburzenia immunologiczne prowadzące do sklejania plemników w śluzie szyjkowym (po nieskutecznym leczeniu farmakologicznym),
    • niepłodność samoistna (regularne miesiączki, cykle owulacyjne, brak barier anatomicznych i zaburzeń hormonalnych, prawidłowa jakość nasienia, bezdzietność).

     

    Skuteczność metod zapłodnienia pozaustrojowego

     

    Zapłodnienie in vitro oraz docytoplazmatyczne wstrzyknięcie plemników są często jedynymi lub ostatnimi metodami stosowanymi w leczeniu niepłodności. Z całą stanowczością nie można jednak udzielić gwarancji, że poddanie się tym sposobom terapii spowoduje zaistnienie ciąży. Oceniając skuteczność leczenia, należy zaznaczyć, że tylko w 25-70% przypadków po przeniesieniu zarodków dojdzie do powstania ciąży.

    Niejednokrotnie konieczne jest powtarzanie zabiegów zapłodnienia, gdyż tylko urodzenie zdrowego dziecka decyduje o skuteczności leczenia niepłodności. Niewątpliwie IVF-ET jak i ICSI niosą ze sobą duże szanse i nadzieje dla par cierpiących z powodu braku własnego potomstwa, należy z drugiej strony pamiętać, iż metody te są powszechnie krytykowane ze względu na uwarunkowania natury etycznej. Należy liczyć się też z faktem, iż w wyniku stosowania technik zapłodnienia pozaustrojowego wzrasta odsetek ciąż wielopłodowych.

    Autor: lek. Marcin Fajkis

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.