zarejestruj się zaloguj się

Leczenie przewlekłe a ciąża

Tekst: lek. Magdalena Bizoń
Dodane: 04. lutego, 2014

Terapia wielu chorób przewlekłych wymaga ciągłego przyjmowania preparatów z wielu różnych grup leków. Część z farmaceutyków została sklasyfikowana jako przeciwwskazana w ciąży oraz mogą doprowadzić do uszkodzenia płodu.

lek. Magdalena Bizoń
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Kiedy warto wcześniej pomyśleć o ciąży?

     

    Leczenie chorób przewlekłych objęte jest pewnym ryzykiem związanym z działaniem substancji chemicznych. Szczególnie należy zadbać o kobiety w wieku rozrodczym, u których przewlekła farmakoterapia może uniemożliwiać zajście w ciążę. Wcześniejsze zaplanowanie macierzyństwa pozwoli bezpiecznie przeprowadzić przez ten trudny czas dziecko i matkę.

     

    Dlaczego planować ciążę?

     

    W dzisiejszych czasach, w dobie doskonale prosperującej diagnostyki i farmakoterapii, ale niestety i rozwijających się chorób cywilizacyjnych i immunologicznych, coraz więcej osób w młodym wieku poddanych jest farmakoterapii przewlekłej. Niestety wiele leków oprócz pozytywnych wyników daje skutki uboczne i może wpływać na dalsze życie i funkcjonowanie organizmu, np. utrudniać zajście w ciążę, jak również powodować wewnątrzmaciczne uszkodzenia płodu u młodych dziewcząt leczonych farmakologicznie. Dlatego tak ważne jest wcześniejsze zaplanowanie ciąży w konsultacji ze specjalistami i odstawienie zagrażających substancji zamieniając je na inne, mniej szkodliwe.

     

    Co to jest farmakologia rozwojowa?

     

    Farmakologia rozwojowa to gałąź medycyny zajmująca się badaniem wpływu leków na rozwój płodu. Najbardziej niebezpieczny okres to pierwsze 12 tygodni stąd tak ważne jest zaplanowanie potomstwa, by nie narażać nowo powstałego organizmu na niszczycielskie dla niego substancje chemiczne.

    Klasyfikacja leków.

    Food and Drug Administration (FDA) działająca w Stanach Zjednoczonych wprowadziła klasyfikację segregującą działanie leków w trakcie ciąży pod względem występowania czynników ryzyka rozwoju płodu. Zastosowano 5 kategorii:

    • A,
    • B,
    • C,
    • D,
    • X,

    gdzie kategorią A oznaczono lek najbardziej bezpieczny w czasie ciąży, a medykamenty z kategorii X są przeciwwskazane u kobiet w wieku rozrodczym, a ich podanie w czasie ciąży stwarza większe ryzyko niż potencjalne korzyści wynikające z przyjmowania leku. Teratogenny (uszkadzający płód) wpływ objawia się w postaci wad wrodzonych (serca, rozszczep podniebienia, rozszczep kręgosłupa itp.), nieprawidłowego rozwoju części ciała, np. kończyn, deformacji, zahamowania rozwoju wewnątrzmacicznego, a także zaburzonym lub opóźnionym rozwojem umysłowym.

     

    Leki stosowane przewlekle

     

    Grupy leków, na które trzeba zwrócić szczególną uwagę u kobiet w wieku rozrodczym:

     

    Leki na nadciśnienie a ciąża

     

    Leki przeciwnadciśnieniowe (inhibitory odwrotnej konwertazy i sartany, czyli antagoniści receptora angiotensyny II) stosowane w nadciśnieniu tętniczym jako leczenie z wyboru wg najnowszych rekomendacji, jednak mają teratogenny wpływ i u kobiet w wieku rozrodczym powinny być odstawione i zamienione na inne leki bądź stosowane razem z antykoncepcją.

     

    Leki na cukrzycę a ciąża

     

    Leki przeciwcukrzycowe (metformina) zmniejszający produkcję glukozy m.in. w wątrobie, wspomagający prawidłową gospodarkę węglowodanową zalecany w niepowikłanej cukrzycy typu Przy planowaniu ciąży należy skonsultować się z diabetologiem i najlepszym rozwiązaniem będzie wdrożenie insulinoterapii.

     

    Leki przeciwkrzepliwe

     

    Kolejna grupą leków są leki przeciwkrzepliwe (antagoniści witaminy K np. warfaryna), z których najbardziej teratogennie działają antagoniści witaminy K. Wywołany w ten sposób zespół warfarynowy charakteryzuje się niewykształceniem nosa i zaburzonym rozwojem chrząstki. Konieczna jest zmiana terapii w przypadku zajścia w ciążę.

     

    Leki stosowane w chorobach reumatycznych i autoimmunologicznych

     

    jako monoterapia lub leczenie skojarzone zalecane m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycy, nieswoistych zapaleniach jelit, ostrej białaczce limfoblastycznej, raku piersi, jajnika itd. Mechanizm działania polega na blokowaniu przemian kwasu foliowego. A właśnie ta substancja (foliany) powinna być suplementowana przez kobiety w wieku reprodukcyjnym w dawce 0.4 mg, aby zapobiec wadom cewy nerwowej rozwijającego się płodu. Odpowiednio wczesne nieodstawienie metotreksatu może wywołać wady ośrodkowego układu nerwowego, twarzoczaszki i deformacje kończyn. Terapia, której składową częścią jest metotreksat powinna być objęta antykoncepcją w trakcie jej trwania i do 12 tygodni po zakończeniu. Co najmniej 3 miesiące przed poczęciem sugeruje się odstawienie leku i wprowadzenie dużych dawek kwasu foliowego

     

    Jod radioaktywny

     

    Joa radioaktywny to izotop stosowany w chorobach tarczycy. Po odbytej kuracji zalecana jest 12 – miesięczna wstrzemięźliwość od prokreacji.

     

    Leki na choroby tarczycy

     

    Preparaty stosowane zarówno na niedoczynność, jak i nadczynność dostosowywane są indywidualnie do pacjenta. Poziom hormonów tarczycy i odpowiednie leczenie powinno być odpowiednio wcześnie zmodyfikowane przed planami związanymi z powiększaniem rodziny.

     

    Leki obniżające poziom cholesterolu we krwi (statyny)

     

    Hamują syntezę cholesterolu i korzystnie wpływają na profil lipidowy działając wielokierunkowo na śródbłonek naczyń. Niestety w badaniach na zwierzętach zaobserwowano wzrost śmiertelności okołoporodowej samic i ich młodych, opóźnienie rozwoju i dojrzewania szkieletów płodów, stąd są to leki bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży.

     

    Leki przeciwpadaczkowe

     

    są dobierane indywidualnie. U kobiet w wieku reprodukcyjnym wraz z zakończeniem stosowania antykoncepcji należy wdrożyć monoterapię z najmniejszą najskuteczniejszą dawką. W ten sposób znacznie zmniejszy się ryzyko rozwoju wad płodu.

     

    Pochodne witaminy A (izotretynoina)

     

    Stosowane są w leczeniu ciężkich postaci trądziku. W związku z jej teratogennym działaniem (wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego, serca i naczyń krwionośnych, niedorozwój przytarczyc i grasicy) kobiety w wieku rozrodczym przed rozpoczęciem terapii powinny uzyskać ujemny wynik testu ciążowego i rozpocząć plany prokreacyjne dopiero 5 tygodni po skończonym leczeniu.

     

    Leki immunosupresyjne

     

    To preparaty takie jak (takrolimus, mykofenolan mofetilu, azatiopryna etc.). Stosowane są m.in. u osób po transplantacjach wykazują działanie teratogenne i przed planowaną ciążą należy zmodyfikować leczenie wprowadzając substancje z kategorii A lub B zgodnie z FDA.

     

    Leki psychotropowe

     

    Zaliczane są do kategorii C lub D wg FDA. Przed planowaną ciążą powinny być odstawione i niestosowane w czasie I trymestru oraz 2 – 3 tygodnie przed porodem, by zapobiec zespołowi abstynencyjnemu.

     

    Leki stosowane okresowo

     

    Warto wspomnieć o antybiotykoterapii zalecanej przez krótki okres czasu, ale mającej istotny wpływ także po zakończeniu leczenia na życie rozrodcze kobiety. Przykładem tego są tetracykliny o teratogennym działaniu, dlatego przed proponowaną terapią należy wykonać test ciążowy.

     

    Szczepienia w ciąży

     

    Istotnym zagadnieniem są szczepienia ochronne młodych kobiet przed zajściem w ciążę. Dzięki temu zmniejsza się częstość występowania wad rozwojowych związanych z przebytą chorobą zakaźną przez matkę w czasie trwania ciąży. Szczególnie niebezpieczna jest różyczka wrodzona, stąd warto zapamiętać, że kobiety nieszczepione według kalendarza szczepień, bądź u których od szczepienia minęło 10 lat, powinny sprawdzić miano przeciwciał przeciwko odrze, śwince i różyczce i ewentualnie się doszczepić. Jest to szczepionka żywa, stąd zaleca się wstrzymanie od planów prokreacyjnych do 4 tygodni po szczepieniu.

     

    Jak dbać o ciążę?

     

    Każda kobieta w wieku rozrodczym powinna w miarę możliwości zaplanować poczęcie dziecka, by w ten sposób zmniejszyć ryzyko rozwoju wad wrodzonych i najlepiej jak można przygotować się i swój organizm na odnalezienie się w nowej sytuacji.
    Niezbędna jest suplementacja kwasu foliowego w dawce 0.4 mg przed i w czasie trwania ciąży zapobiegająca wadom cewy nerwowej lub w większej dawce u kobiety wcześniej rodzącej dziecko z tą wadą wrodzoną.

    Jeżeli młoda pacjentka przyjmuje jeden bądź więcej z powyższych leków konieczna jest konsultacja ze specjalistami z zakresu położnictwa i ginekologii, jak również prowadzącego przewlekłe leczenie. Tak zgrany zespół odpowiednio dostosuje terapię do nowej sytuacji, którą jest dla organizmu kobiety – ciąża.

    Autor: lek. Magdalena Bizoń

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.