zarejestruj się zaloguj się

Badanie nasienia (spermy) – wyniki i normy

Tekst: lek. Magdalena Kowalkowska
Badanie nasienia (spermy) – wyniki i normy
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. lipca, 2014

Badanie nasienia wykonuje się w przypadku podejrzenia niepłodności. Niepłodność może być spowodowana czynnikiem męskim (niepłodność męska) lub żeńskim. Podstawowym badaniem w przypadku niepłodności męskiej jest badanie nasienia. Badanie spermy pozwala określić czy nasienie spełnia określone normy, w tym jaka jest ilość żywych plemników, ich ruchliwość i żywotność.

SPIS TREŚCI:

    Niepłodność u mężczyzn (niepłodność męska)

     

    Niepłodność to problem wielu par. Szacuje się, że problem niepłodności dotyczy około 15-19 % polskich par w wieku reprodukcyjnym, tylko 4 % spośród nich stanowią osoby niepłodne, natomiast około 15 % to osoby subfertylne – czyli pacjenci, których płodność jest ograniczona. Wyróżnia się cztery główne przyczyny trudności z zajściem w ciążę, mianowicie :

    • niepłodność spowodowaną czynnikiem żeńskim (niepłodność żeńska) – ok. 35 %
    • niepłodność spowodowaną czynnikiem męskim (niepłodność męska) – ok. 35 %
    • niepłodność spowodowana ograniczeniem płodności obojga partnerów – ok. 10%
    • niepłodność idiopatyczna (gdzie ustalenie etiologii jest niemożliwe) – ok. 20 %

    Niepłodność męska może być wynikiem działania wielu różnych, niekorzystnych czynników na organizm mężczyzny. Aby ustalić podłoże problemu należy przeprowadzić wnikliwą diagnostykę. Badaniem pierwszego wyboru, które staje się podstawą do podjęcia kolejnych kroków jest badanie nasienia, czyli tak zwany seminogram.

    Pozwala on określić potencjał płodności danego mężczyzny, a w przypadkach, gdzie parametry nasienia odbiegają od normy, stanowi on wskazanie do pogłębienia diagnostyki, która obejmuje obok wywiadu z pacjentem oraz oceny urologiczne i internistycznej. Bardziej specyficzne badania, takie jak oznaczenie poziomu hormonów, badania mikrobiologiczne, badanie ultrasonograficzne układu moczowo-płciowego (USG) czy badania genetyczne. Sama analiza nasienia (tzw. analiza seminologiczna) polega na ocenie liczby, budowy, żywotności i ruchliwości plemników oraz ocenie płynu nasiennego.

     

    Badanie nasienia – normy

     

    Obowiązujące są normy składu nasienia (wg WHO 2010 roku). Normy dotyczące składu ejakulatu (składu spermy) uległy na przestrzeni czasu kilku modyfikacjom. Od ponad 50 lat obserwuje się niepokojące zjawisko, polegające na pogarszaniu jakości nasienia męskiego, wielu naukowców wiąże je z wzrastającym ryzykiem ekspozycji organizmu człowieka na różnego rodzaju zanieczyszczenia środowiska zewnętrznego – co powodować może upośledzenie funkcji jąder.  W związku z tym, również normy  opisujące prawidłowy skład spermy stały się mniej restrykcyjne.

    Aktualne kryteria wg WHO (z 2010 roku), które powinno spełniać nasienie by można je uznać za prawidłowe:

    • objętość ejakulatu: ≥ 1,5 mL,
    • pH: 7,0-8,0,
    • liczba plemników: ≥ 15 mln/mL,
    • liczba plemników w ejakulacie ≥ 39 mln/mL,
    • odsetek plemników o prawidłowej ruchomości: ≥ 32% z ruchliwością postępową,
    • morfologia (budowa): ≥ 4% plemników o prawidłowym kształcie,
    • żywotność: > 58% plemników,
    • leukocyty w osadzie nasienia: < 1 mln/mL,
    • test aglutynacji (MAR, IBT): < 50% plemników.

     

    Jak przygotować się do badania spermy?

     

    Badanie nasienia wymaga odpowiedniego przygotowania ze strony mężczyzny. WHO zaleca zachowanie wstrzemięźliwości seksualnej przez okres 2-7 dni poprzedzających badanie, optymalnie 3-4 dni. Ponadto, pacjent powinien unikać w tym czasie intensywnego wysiłku fizycznego, stosowania używek (np. alkohol, papierosy, kawa) oraz stresu.

    Jeżeli przed zaplanowanym terminem badania wystąpiła infekcja (zwłaszcza z wysoką gorączką tj. 38-40 stopni Celsjusza) bądź ostre zatrucie pokarmowe pacjent powinien poinformować o tym lekarza, w celu ustalenia innej daty badania, gdyż te stany mogą fałszować uzyskane wyniki.

     

    Jak bada się nasienie – technika badania nasienia

     

    Badanie składu ejakulatu odbywa się w laboratorium i opiera się głównie na wstępnej ocenie makroskopowej (wygląd, czas upłynnienia nasienia, lepkość, objętość, pH), a następnie ocenie mikroskopowej (koncentracja, ruchliwość, żywotność, morfologia, a także obecność leukocytów i przeciwciał antyplemnikowych). Dodatkowo, wykonuje się również posiew nasienia z próbki spermy.  Posiew nasienia ma na celu wykrycie obecności drobnoustrojów, które mogłyby ewentualnie powodować problemy z płodnością (np. bakterie, grzyby, pierwotniaki). Materiał do badania pobierany jest od mężczyzny najczęściej na drodze masturbacji (lub podczas stosunku płciowego) do jałowego pojemnika w warunkach zapewniających pacjentowi, komfort, intymność oraz odpowiednią higienę.

    Należy pamiętać, że przed badaniem pacjent powinien dokładnie umyć okolice genitaliów oraz ręce. Nasienie powinno trafić do laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania.

     

    Wynik badania nasienia

     

    Wyniki zawierające informację o składzie spermy (seminogram) w większości ośrodków  są możliwe do odbioru jeszcze tego samego dnia, w którym wykonane zostało badanie. Na posiew nasienia oczekuje się nieco dłużej – około 3-5 dni.

    Badanie nasienia można uznać za wiarygodne jeżeli w dwóch niezależnych próbach uzyskane zostaną porównywalne wyniki. Jeżeli wynik badania jest dwukrotnie prawidłowy wyklucza się niepłodność spowodowaną czynnikiem męskim.

    Natomiast jeśli uzyskanie wyniki wykazują odchylenia od normy wymagana jest dalsza diagnostyka problemu. Należy pamiętać, że sam wynik badania, odbiegający od przyjętych kryteriów nie wskazuje jednoznacznie na przyczynę niepłodności. Opis badania nasienia powinien być rozpatrywany zawsze w oparciu o wyniki badań partnerki pacjenta, gdyż niepłodność stanowi chorobę par, a nie jednego z partnerów. Ponadto, nieprawidłowy skład nasienia nie przesądza o posiadaniu potomstwa, tylko 3 – 5 % spośród tych mężczyzn  jest niepłodna, w zdecydowanej większości przypadków mówi się o obniżeniu płodności, która poddaje się leczeniu i daje szanse na ojcostwo.

     

    Jakość nasienia – ilość plemników w nasieniu

     

    W opisie badania nasienia mogą znaleźć się następujące terminy określające jakość ejakulatu:

    • normospermia – prawidłowe nasienie,
    • oligozoospermia – obniżona liczba plemników w ejakulacie, poniżej < 20 mln/mL,
    • teratozoospermia – nieprawidłowa budowa plemników, poniżej < 14% prawidłowych morfologicznie form,
    • asthenozoospermia – nieprawidłowa ruchliwość plemników, poniżej < 50% plemników porusza się nieprawidłowo,
    • oligoasthenoteratozoospermia – kombinacja trzech wyżej wymienionych zaburzeń,
    • azoospermia – brak plemników w ejakulacie,
    • aspermia – brak ejakulatu.

    W zależności od wyniku badania i stopnia jego nieprawidłowości lekarz ustala dalsze postępowanie diagnostyczno – terapeutyczne. W przypadku pacjentów, którzy mają nieznacznie odbiegające od przyjętych norm parametry ejakulatu wystarczające jest zastosowanie leczenia zachowawczego bądź prostych procedur leczniczych np. inseminacji domacicznej. Z kolei mężczyźni ze znacznymi zaburzeniami składu nasienia zazwyczaj zostają zakwalifikowani wraz z partnerką do terapii metodą zapłodnienia pozaustrojowego. U niektórych mężczyzn (np. z azoospermią) korzystne jest wdrożenie leczenia metodami MESA lub TESE.

    Autor: lek. Magdalena Kowalkowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.