zarejestruj się zaloguj się

Zatrucie pseudoefedryną

Tekst: mgr Paulina Piątek
Dodane: 24. stycznia, 2014

Okres wiosny i jesieni to w Polsce szczyt zachorowań na przeziębienia, których objawami są m.in. katar i kaszel. Większość preparatów zmniejszających ukrwienie błony śluzowej nosa ma w swoim składzie związek o nazwie pseudoefedryna. Skutki uboczne przyjmowania leków ją zawierających to m.in. nagły wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia pracy serca, zatrzymanie moczu (u mężczyzn). Może powodować także bóle głowy, nudności i drżenia mięśni.

mgr Paulina Piątek
AUTOR
mgr Paulina Piątek farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Co to jest pseudoefedryna?

     

    Pseudoefedryna to pochodna efedryny, alkaloidu przęśli zwyczajnej, otrzymywana na drodze syntezy chemicznej. Zalicza się do grupy związków pobudzających receptory α- i β-adrenergiczne bezpośrednio w błonie śluzowej, dlatego stosowana jest w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, zapaleniu zatok i nieżycie nosa.

    Jej obwodowe działanie podobne jest do działania adrenaliny, natomiast ośrodkowe jest już dużo słabsze niż efedryny i amfetaminy, czyli substancji zaliczanych do tej samej grupy co pseudoefedryna.

    Dość powszechnie występuje w większości preparatów przeznaczonych do leczenia objawów przeziębienia i grypy. Wówczas jest łączona z takim substancjami, jak paracetamol, ibuprofen lub dekstrometorfan.

    Jako samodzielny składnik występuje w postaci siarczanu lub chlorowodorku w dostępnych bez recepty tabletkach przeznaczonych do leczenia nieżytu nosa w przebiegu alergii lub przeziębienia.

    Obkurczanie naczyń krwionośnych prowadzi do zmniejszenia obrzęku śluzówki i poprawy drożności nosa. Błona śluzowa nosa to nie jedyne miejsce w obszarze dróg oddechowych, na które oddziałuje pseudoefedryna. Może działać także na narząd słuchu, szczególnie na trąbkę Eustachiusza, w znacznym stopniu poprawiając jej drożność, a także jest skuteczna podczas lotu samolotem, ponieważ wyrównuje ciśnienie w uchu środkowym. Wystarczy zażyć lek z pseudoefedryną na 30 minut przed planowanym lotem, aby skutecznie zmniejszyć ból uszu odczuwany podczas zmiany wysokości. Udowodniono także jej skuteczność w przypadku problemu nietrzymania moczu, szczególnie w sytuacjach wzmożonej aktywności fizycznej.

     

    Przedawkowanie pseudoefedryny

     

    Pseudoefedryna może dawać takie same interakcje z innymi lekami jak efedryna, ze względu na to, że jest jej pochodną. Do nasilenia jej działania może dojść podczas jednoczesnego przyjmowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i zobojętniających kwas solny. Szczególnie groźne dla zdrowia jest zażywanie jednocześnie preparatów alkalizujących mocz, ponieważ może to doprowadzić do zatrzymania pseudoefedryny w organizmie i rozwoju reakcji toksycznej.

    Mimo dużej skuteczności w leczeniu nieżytu nosa, pseudoefedryna nie jest do końca bezpiecznym lekiem i jej stosowanie powinno być ograniczone. Nadużywanie środków ją zawierających może powodować rozwój uzależnienia, a przyjęcie jednorazowo dużo większej dawki niż dozwolona może skutkować ostrym zatruciem pseudoefedryną. Skutki uboczne przyjmowania leków zawierających w swym składzie tę pochodną efedryny to:

    • nagły wzrost ciśnienia tętniczego,
    • zaburzenia pracy serca,
    • u mężczyzn dodatkowo zatrzymanie moczu.

    Ze strony ośrodkowego układu nerwowego po nadużyciu pseudoefedryny należy się spodziewać:

    • bólu głowy,
    • nudności,
    • wysypki,
    • drżenia mięśni,
    • nadmiernego pobudzenia,
    • bezsenności.

    Dwa ostatnie objawy uboczne są coraz częściej pożądane przez młodych ludzi, którzy przy użyciu leków z pseudoefedryną skutecznie się odurzają. Zyskały one popularność wśród studentów, ponieważ pozwalają przez dodanie kilku innych substancji otrzymać działający bardzo silnie psychotropowo efedron. Przyjęcie doustne gwarantuje działanie trwające od 4 do 6 godzin już w 20 minut od zażycia, a podanie dożylne gwarantuje 30-minutowe efekty już po kilku sekundach. Po tym jak substancja ta przestaje działać, obserwuje się:

    • gwałtowne zmiany nastroju,
    • wzmożoną senność,
    • uczucie zmęczenia,
    • kołatanie serca,
    • bóle głowy.

    Osoby, które odurzały się przy użyciu pseudoefedryny mówiły, że odczuwały bezsilność i brak motywacji do działania. Efekty działania tak bardzo pożądane przez młodych ludzi dotyczą głównie efektów psychicznych, fizyczne natomiast są mniej „przydatne”, wyjątek stanowi bezsenność.

    Od strony psychicznej dochodzi do wzrostu motywacji i chęci do działania, poprawia się koncentracja i pamięć (szczególnie pożądane przez studentów w okresie sesji egzaminacyjnej), odczuwane jest wzmożone pobudzenie i euforia. Oprócz zaburzeń snu występują zaburzenia łaknienia lub jego całkowity brak, przyspieszone bicie serca i zwiększone ciśnienie tętnicze. Może dochodzić także do wspomnianych już wcześniej problemów z oddawaniem moczu, a także z erekcją.

    W przypadku zatrucia pseudoefedryną obserwuje się objawy psychoz podobne jak po zażyciu amfetaminy, halucynacje słuchowe i wzrokowe, agresywne zachowania i paranoje. Inne objawy towarzyszące to wzmożony niepokój, nadmierna drażliwość i drgawki.

    Długotrwałe przyjmowanie pseudoefedryny może powodować rozwój objawu Raynauda, który charakteryzuje się blednięciem i sinieniem palców rąk i stóp. Objaw ten ujawnia się pod wpływem stresu lub zimna, a jego przyczyną jest napadowy skurcz tętnic w obrębie rąk. W konsekwencji mogą się również pojawić objawy charakterystyczne dla choroby Parkinsona, a więc drgawki, zaburzenia mowy i równowagi, a także otępienie.

    Objawy, które występują po spożyciu mieszanki pseudoefedryny z innymi substancjami w celu otrzymania efedronu są nieodwracalne. Do trwałych zmian w układzie nerwowym dochodzi po około 6 miesiącach spożywania takiej mieszanki.

    Kiedy dojdzie do zatrucia pseudoefedryną, konieczne jest płukania żołądka, zakwaszenie moczu, a nawet dializa.

     

    Dostępność pseudoefedryny

     

    Łatwa dostępność leków zawierających pseudoefedrynę powoduje, że coraz więcej osób sięga po nie z powodów pozamedycznych. A konsekwencje jej stosowania mogą być, jak już wcześniej wspomniano, bardzo poważne. Jednak farmaceuta nie ma prawa odmówić wydania leku dostępnego bez recepty w ilości wskazanej przez pacjenta.

    W wielu krajach Unii Europejskiej, w tym w Niemczech i Wielkiej Brytanii wprowadzono kontrolę ilości i wielkości sprzedawanych opakowań. By nie ograniczać pacjentom dostępu do samodzielnej terapii, wyznaczono limit zawartości pseudoefedryny dostępnej bez recepty do 720 mg w opakowaniu. Taką wartość otrzymano stosując się do zasady samoleczenia, która mówi że nie należy przyjmować maksymalnej dziennej dawki dłużej niż trzy dni. Dodatkowo zabroniono sprzedaży pozaaptecznej leków zawierających pseudoefedrynę.

    W Polsce nadal problem ten nie został prawnie uregulowany, mimo że z roku na rok wzrasta sprzedaż leków zawierających pseudoefedrynę, a tym samym zwiększa się liczba osób od niej uzależnionych. Taka sytuacja oznacza większe wydatki z budżetu państwa na leczenie takich osób. Mówi się o próbach wprowadzenia zmian w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, które ograniczałyby ilość jednorazowo kupowanych leków z pseudoefedryną. Podobnie jak w innych krajach UE pacjent miałby prawo kupić jedno opakowanie, w którym łączna dawka substancji czynnej nie przekracza 720 mg. Jednak sceptycy sądzą, że takie poprawki i tak niewiele zmienią, a najlepszym wyjściem z tej sytuacji byłoby ponowne włączenie preparatów z pseudoefedryną na listę leków dostępnych wyłącznie na receptę lekarską.

    Autor: mgr Paulina Piątek
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Jakie są skutki braku snu?

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.