zarejestruj się zaloguj się

Zaburzenia smaku

Tekst: Kajetan Darocha
Dodane: 19. listopada, 2013

Zaburzenia smaku są bardzo zróżnicowane: od nadwrażliwości smakowej, po całkowite zniesienie percepcji smaku. Droga smakowa jest bardzo skomplikowana i może dojść do jej zakłócenia w kilku miejscach, dlatego zaburzenia smaku mogą być wywołane przez bardzo dużą liczbę chorób. Ich przyczyną mogą być np. zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, chemioterapia, guzy mózgu, zaburzenia hormonalne, choroby psychiczne.

SPIS TREŚCI:

    Podział zaburzeń smaku

     

    Zmysł smaku nie jest najważniejszym elementem w naszym życiu, lecz bardzo istotnie wpływa na jakość życia. Wyróżniamy cztery główne smaki: słodki, słony, gorzki oraz kwaśny. Percepcja smaku zaczyna się gdy bodziec smakowy zamienia się na impuls nerwowy, który musi dotrzeć do mózgu. Ze względu na tak skomplikowany układ, zaburzenia smaku mogą wynikać z bardzo wielu przyczyn.

    Ze względu na skomplikowaną drogę jaką musi przebyć impuls nerwowy, zaburzenia smaku można podzielić na parę grup:

    • całkowity brak odczuwania smaku (ageusia),
    • zmniejszenie percepcji smaku (hypogeusia),
    • nadwrażliwe odbieranie bodźców smakowych (hypergeusia),
    • odwrotne odczuwanie smaków (parageusia),
    • nieprzyjemne odczuwanie smaków (cacogeusia),
    • odczuwanie smaku, gdy nie ma bodźca smakowego (phantogeusia).

    Droga smakowa rozpoczyna się od kubków smakowych zlokalizowanych w większości na powierzchni języka oraz w błonie śluzowej gardła. Percepcja smaku polega na obmywaniu kubków smakowych przez ślinę z rozpuszczonymi substancjami i w ten sposób bodziec smakowy zamieniany jest na impuls nerwowy, który drogą nerwów dociera do kory mózgowej. W tym procesie biorą udział przede wszystkim brodawki okolone, bogato wyposażone w kubki smakowe.

    Następnie bodziec smakowy zamieniany jest na impuls nerwowy, który rozbudowaną drogą nerwową (język jest bogato unerwiony przez zakończenia nerwowe kilku nerwów czaszkowych) trafia do ośrodków smakowych, zlokalizowanych w korze mózgu.

    Niestety, tak skomplikowany system przewodzenia impulsów może być zakłócony w paru miejscach, zaczynając od zmian na błonie śluzowej języka i jamy ustnej, poprzez wszelakie uszkodzenia nerwów z różnych przyczyn (np. cukrzyca, operacje), kończąc na uszkodzeniu ośrodków smaku, które mogą być uszkodzone np. w wyniku udaru niedokrwiennego mózgu.

     

    Przyczyny zaburzeń smaku

     

    Najważniejszą i najczęstszą przyczyną zaburzeń smaku, której każdy z nas na pewno doświadczył jest nieżyt nosa (katar). Zmysł węchu jest ściśle połączony ze zmysłem smaku – wzajemnie się one uzupełniają, dlatego każda infekcja wirusowa lub bakteryjna powodująca katar upośledza również percepcję smaku. Należy też zwrócić uwagę na stosowanie protez zębowych, które mogą w znacznym stopniu pokrywać błonę śluzową podniebienia twardego i blokować docieranie pokarmów do znajdujących się tam kubków smakowych. Ponadto wyróżnia się szereg innych poważniejszych przyczyn:

    • zapalenia błony śluzowej jamy ustnej – o różnej etiologii (wirusowe, bakteryjne, grzybicze), a w szczególności zapalenia języka; przewlekły stan zapalny może w znacznym stopniu upośledzić odczuwanie smaku;
    • niewykształcenie się kubków smakowych – jest to zaburzenie smaku występujące rodzinnie, o podłożu genetycznym, najczęściej dotyczy smaku kwaśnego, powoduje trwałe zaburzenie smaku;
    • chemioterapia – zaburzenia smaku niestety mogą utrzymywać się przez długi czas po zakończonym cyklu chemioterapii lub być trwałe, gdyż każde leczenie chemią nie jest obojętne dla organizmu i uszkadza również zdrowe komórki oraz nerwy;
    • zaburzenia smaku po operacjach – operacje w obrębie głowy i szyi wiążą się z dużym ryzykiem uszkodzenia nerwów; może wystąpić całkowite zniesienia uczucia smaku (ageusia) albo nadwrażliwe odbieranie bodźców smakowych (parageusia) lub nawet odczuwanie smaku, gdy nie ma bodźca (phantogeusia); charakterystyczne jest zaburzenie występujące czasem po operacjach w obrębie uszu (uszkodzenie błony bębenkowej), w którym to pacjenci często skarżą się na uczucie metalicznego smaku w obrębie języka;
    • upośledzenie smaku w wyniku chorób ogólnoustrojowych – najczęściej dotyczy to osób z przewlekłą niewydolnością nerek, co jest związane z upośledzonym wydalaniem produktów przemiany materii, a szczególnie mocznika będącego bardzo groźnym i trującym metabolitem; drugą grupą są pacjenci z chorobami wątroby powodującymi obniżenie ilości cynku, niklu i miedzi (pierwiastków biorących udział w percepcji smaku); ponadto cukrzyca typu 2, która dotyczy coraz większej liczby osób na całym świecie; komórki nerwowe są bardzo wrażliwe i niestety nie mają możliwości regeneracji, dlatego wysokie stężenie glukozy we krwi utrzymujące się przewlekle może powodować zaburzenia smaku w wyniku bezpośredniego uszkodzenia nerwów (polineuropatia);
    • zaburzenia hormonalne – niedoczynność tarczycy (w ostatnich latach coraz częściej diagnozuje się chorobę Hashimoto) oraz niewydolność kory nadnerczy powodują wystąpienie nadwrażliwości w odbieraniu bodźców smakowych; także fizjologiczne wahania hormonów, np. podczas miesiączki część kobiet uskarża się na nieprzyjemne odczuwanie smaków (cacogeusia);
    • niedobory witamin, szczególnie witamin z grupy B, które mogą być spowodowane nieprawidłową dietą, używkami (szczególnie długotrwałe nadużywanie alkoholu i palenie tytoniu) oraz zespołem złego wchłaniania mogą się przyczynić do zmniejszenia percepcji bodźców smakowych (hypogeusia);
    • guzy mózgu – procesy rozrostowe zlokalizowane blisko ośrodków smakowych mogą istotnie wpłynąć na percepcję smaku, powodując nieprzyjemne odczucia smakowe, odwrotne odczuwanie smaków (parageusia) albo odczuwanie smaku, gdy nie ma bodźca smakowego (phantogeusia); ponadto lokalizacja guza w pniu mózgu (na ogół nieoperacyjna) może powodować zmniejszenie percepcji smaku;
    • długotrwałe przyjmowanie leków – bardzo wiele grup leków, do których należą m.in. leki przeciwhistaminowe, przeciwgrzybicze, antybiotyki, diuretyki (leki moczopędne), leki przeciwzakrzepowe, przeciwnowotworowe, antydepresanty oraz wiele innych może wywołać wszystkie typy zaburzeń smaku;
    • choroby psychiczne – najczęściej w schizofrenii.

     

    Rozpoznanie i leczenie zaburzeń smaku

     

    Rozpoznanie ze względu na tak liczną grupę przyczyn powodujących zaburzenia smaku wymaga konsultacji wielu specjalistów – z dziedzin stomatologii, chorób wewnętrznych, gastroenterologii, neurologii czy wreszcie psychiatrii. Nierzadko rozpoznanie i ustalenie konkretnej przyczyny wymaga dużo czasu.

    Diagnostykę poszerza się o badania obrazowe (tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny), aby uwidocznić ewentualną patologię na przebiegu drogi smakowej. Bywają także przypadki, w których po wnikliwej analizie nie udaje się jednoznacznie określić przyczyny zaburzeń smaku.

    Leczenie w zasadzie jest przyczynowe i polega na leczeniu choroby podstawowej (jeśli jest taka możliwość) albo na modyfikacji przyjmowanych leków i zmianie stylu życia.

    Tagi: zmysł smaku

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2015 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.