zarejestruj się zaloguj się

Uczulenie na laktozę – przyczyny, objawy i leczenie nietolerancji laktozy

Tekst: Anna Owczarczyk
Dodane: 26. września, 2016

 

Uczulenie na laktozę to powszechna dolegliwość, której symptomy występują po spożyciu mleka. Jej przyczyną jest niedobór laktazy, czyli enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy. Do objawów uczulenia na laktozę zalicza się biegunki, bóle brzucha i wzdęcia. Leczenie alergii na laktozę opiera się przede wszystkim na zastosowaniu odpowiedniej diety eliminacyjnej.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest laktoza ?

     

    Laktoza to cukier występujący w ludzkim mleku, a także w mleku wszystkich innych ssaków. Jest to disacharyd składający się z połączonych cząsteczek glukozy i galaktozy. Jest znacznie mniej słodki niż glukoza czy sacharoza (cukier powszechnie wykorzystywany w kuchni). Stężenie laktozy w mleku różni się w zależności od gatunku. W ludzkim mleku wynosi ono ok. 6,5 proc. Laktozę można również otrzymać w sposób sztuczny – podczas produkcji sera. Stosowana jest powszechnie w przemyśle farmaceutycznym (jako składnik wypełniający w wielu lekach), w przemyśle spożywczym, a nawet pirotechnice.

    Do trawienia laktozy niezbędny jest enzym o podobnej nazwie – laktaza. Odpowiada ona za rozłożenie dwucukru na cukry proste, które następnie są wchłanianie w jelitach. U człowieka największa produkcja laktazy przypada na okres karmienia piersią. Następnie, w ciągu pierwszych 4 lat życia aktywność tego enzymu spada aż o 90 proc. Co ciekawe, tempo spadku aktywności laktazy zależy od przynależności do poszczególnych grup etnicznych.

     

    Jakie są przyczyny alergii na laktozę?

     

    Nietolerancja laktozy może mieć wiele przyczyn. Najczęstszą z nich jest pierwotny niedobór laktazy, znany pod inną nazwą hipolaktazja dorosłych. Jest to choroba dziedziczna, przekazywana w sposób autosomalny recesywny. Dotyczy głównie osób dorosłych, ujawniając się już w okresie dojrzewania. Rzadko cierpią na nią dzieci czy niemowlęta. W tym typie nietolerancji raczej nie dochodzi do całkowitego niedoboru laktazy. Organizm wytwarza ten enzym, ale na bardzo niskim poziomie (ok. 5 proc. wyjściowej aktywności).

    Przyczyną nietolerancji laktozy może być wrodzony całkowity brak zdolności do wytwarzania laktazy. Jest to bardzo rzadka jednostka chorobowa nazwana alaktazją. Pierwsze objawy pojawiają się po podaniu noworodkowi posiłku zawierającego laktozę (mleka matki lub mleka zmodyfikowanego). Choroba ta ma podłoże genetyczne, jest dziedziczna.

    Nietolerancja laktozy może mieć również charakter wtórny (nabyty). Jej przyczyną jest uszkodzenie nabłonka i kosmków jelitowych, które wytwarzają laktazę. Niektóre substancje działają drażniąco na ściany jelita i mogą powodować przejściową nietolerancję. Należą do nich: alkohol, niektóre antybiotyki i niesterydowe leki zapalne, np. aspiryna.

     

    Co jeszcze może wywoływać nietolerancję laktozy?

     

    Przejściowa nietolerancja laktozy spotykana jest również u wcześniaków. Przewód pokarmowy dziecka nie jest wystarczająco dojrzały i nie produkuje laktazy. Wraz z upływem tygodni, jelita podejmują tę czynność i problem znika. Na zmniejszenie wydzielania laktazy może wpłynąć także długotrwała dieta bezmleczna, niedożywienie oraz zabiegi chirurgiczne.

    Znacznie poważniejsze przyczyny, powodujące trwałe uszkodzenie kosmków jelitowych, to niektóre choroby przewlekłe. Należą do nich m.in. celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mukowiscydoza, choroba Whipple’a, zespół jelita krótkiego. Przyczynami nabytej nietolerancji laktozy mogą być również choroby pasożytnicze, takie jak lamblioza, tasiemczyca czy ostre infekcje bakteryjne (np. zatrucie Salmonellą) lub wirusowe, powodujące długotrwałe biegunki. Szkodliwe dla nabłonka jelit jest również promieniowanie jonizujące.

    Należy pamiętać, że wraz z wiekiem stężenie i aktywność laktazy w organizmie człowieka spada. Z tej przyczyny osobom w podeszłym wieku zaleca się niewielkie spożywanie mleka (nie więcej niż 300 ml dziennie).

     

    Jakie są objawy uczulenia na laktozę?

     

    Po wypiciu mleka laktoza powinna być rozłożona w organizmie do cukrów prostych. Do tego procesu niezbędny jest enzym – laktaza. Brak laktazy lub jej niedostateczna ilość zaburzają proces wchłaniania. Laktoza pozostaje nierozłożona i nie może przejść przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych. Powoduje to szereg dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Pojawiają się m.in. biegunki, spowodowane zatrzymaniem dodatkowej ilości wody w jelitach. Kolejnym problemem są duże ilości gazów powodujące nieprzyjemne uczucie wzdęcia. Gazy te są produkowane podczas fermantacji beztlenowej zachodzącej w jelicie grubym przy udziale bakterii.

    Do typowych objawów nietolerancji laktozy zalicza się:

    • bóle brzucha,
    • nudności, wymioty,
    • wzdęcia,
    • kolki brzucha.

     

    Nietolerancja laktozy czy alergia na mleko?

     

    Mleko zawiera wiele cennych składników odżywczych (w tym laktozę), jednak jest jednym z najczęściej uczulających produktów spożywczych. Wypicie mleka może spowodować różne objawy ze strony układu pokarmowego. Przyczyną ich wystąpienia może być alergia na składniki mleka lub nietolerancja laktozy. Należy pamiętać, że są to dwa różne pojęcia.

    Alergia na mleko, to proces w którym bierze udział układ odpornościowy. Organizm nieprawidłowo reaguje na alergen, wytwarzając nadmierną ilość przeciwciał i wywołując niechciane objawy. Natomiast nietolerancja laktozy, to niewłaściwa reakcja organizmu na produkty zawierające laktozę, spowodowana najczęściej brakiem enzymu trawiącego ten cukier.

     

    Badania w nietolerancji laktozy – jak rozpoznać uczulenie?

     

    W celu postawienia jednoznaczenej diagnozy lekarz powinien wykonać szereg testów potwierdzających uczulenie na laktozę. Najpewniejszym testem jest inwazyjne badanie endoskopwe, podczas którego pobierany jest wycinek jelita (biopsja), a następnie oznaczane stężenie laktazy.

    Znacznie częściej diagnozę stawia się na podstawie nieinwazyjnych metod. Zalicza się do nich:

    • Jedną z metod jest wodorowy test oddechowy. W badaniu tym analizowane jest stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. Pacjent przyjmuje na czczo, w równych odstępach czasu roztwór laktozy. Przy nietolerancji laktozy, cukier ten ulega fermentacji w jelitach. Wytwarza się wtedy spora ilość gazów, m.in. wodoru. Jego nadmiar przedostaje się drogą naczyń krwionośnych do płuc, a następnie jest eliminowany podczas wydechu. Podwyższone stężenie wodoru świadczy o alergii na laktozę.
    • W diagnostyce wykonuje się także badania stężenia galaktozy lub glukozy we krwi. U zdrowego człowieka, laktoza jest rozkładana w przewodzie pokarmowym do glukozy i galaktozy, a następnie cukry te wchłaniane są przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych. Po spożyciu laktozy stężenie obu tych cukrów powinno wzrosnąć. Brak zmian ich stężeń sugeruje nieprawidłową aktywność enzymu laktazy. Test ten nie powinien być stosowany u cukrzyków i chorych z zespołem złego wchłaniania.

    Efekty może przynieść także obserwacja chorego podczas stosowania diety bezlaktozowej. Nietolerancję laktozy sugeruje ustąpienie objawów po jej wprowadzeniu, a także ich powrót, po kontakcie z posiłkami zawierającymi ten cukier. Przydatne są ponadto badania genetyczne. Stosuje się je w celu potwierdzenia lub wykluczenia mutacji genów odpowiedzialnych za aktywność wydzielania laktazy.

     

    Leczenie nietolerancji laktozy

     

    Leczenie nietolerancji laktozy opiera się głównie na wyeliminowaniu z diety produktów zawierających ten disacharyd. Niestety często wiąże się to z dożywotnią zmianą jadłospisu. Dieta w nietolerancji laktozy powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem bądź dietetykiem. Szczególnie w przypadku niemowląt, u których dieta bezlaktozowa może być przyczyną nieprawidłowego wchłaniania wapnia, ubogiej kolonizacji jelit przez pożyteczne szczepy bakterii Lactobacillus, a nawet nieprawidłowego rozwoju układu nerwowego.

    Chorzy cierpiący na nabytą postać uczulenia na laktozę mają szansę wrócić do codziennej diety po wyleczeniu choroby podstawowej, o ile to możliwe.

    Na rynku obecne są również tabletki zawierające laktazę. Zalecane są one głównie u osób z typem pierwotnej nietolerancji laktozy.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.