zarejestruj się zaloguj się

Stomia

Tekst: Kajetan Darocha
Stomia
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 18. listopada, 2013

Stomia wykonywana jest celem zapewnienia ciągłości przewodu pokarmowego. Termin 'stomia' pochodzi z greki i oznacza usta lub otwór. Stomia najczęściej stosowana jest z powodu chorób nowotworowych przewodu pokarmowego. Niekiedy wykonywane są stomie czasowe, ale również stosuje się stomie permanentne (służące do końca życia). Powikłania stomii mogą wynikać ze złej pielęgnacji lub komplikacji w zabiegu chirurgicznym wyłaniania stomii.

SPIS TREŚCI:

    Co to jest stomia?

     

    Słowo stomia w znaczeniu medycznym jest to wytworzenie połączenia narządu (najczęściej jelita lub moczowodu) z powłokami brzusznymi w celu zachowania funkcji wydalniczej. Stomia wpływa na funkcjonowanie jelita oraz anatomię ciała, co w istotny sposób zmienia codzienne funkcjonowanie chorego, nierzadko wymuszając zmianę stylu życia.

    Stomia wykonywana jest najczęściej z powodu choroby nowotworowej jelita grubego, która uniemożliwia (poprzez mechaniczne zablokowanie) swobodne i prawidłowe wydalanie resztek pokarmów z organizmu. Dlatego w celu normalnego funkcjonowania przewodu pokarmowego wyłania się stomię. Często stosuje się zamienne terminy określające stomię – odbyt brzuszny lub sztuczny odbyt.

    Stomię można podzielić ze względu na miejsce wytworzenia. Wyróżniamy:

    • gastrostomię – wyłaniana z powodu utrudnionego połykania spowodowanego przeszkodą (najczęściej naciekający rak przełyku) lub zaburzeń funkcjonowania przełyku; stomia ta ma za zadanie zapewnić dostarczanie pokarmu bezpośrednio do żołądka;
    • jejunostomię – połączenie jelita czczego z powłokami brzusznymi wykonywane z powodu choroby Leśniowskiego-Crohna, urazu jelita cienkiego oraz częściowej resekcji jelita cienkiego, gdy nie ma innej możliwości zespolenia; jejunostomia charakteryzuje się dużą ilością wydalin, dlatego bardzo często wymaga stałego uzupełniania płynów i elektrolitów, często wymaga żywienia pozajelitowego (kroplówki);
    • ileostomię – połączenie jelita krętego z powłokami brzusznymi wykonywane z powodu rozległych zmian w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna oraz polipowatości rodzinnej; z początku objawia się obfitym wydzielaniem ciemnozielonej treści jelitowej na skutek wyłączenia funkcji jelita grubego (ten rodzaj stomii wykonuje się w jelicie cienkim, automatycznie wyłączając funkcje jelita grubego, do których należy m.in. odwodnienie i prawidłowe uformowanie stolca); z czasem dochodzi do adaptacji jelita cienkiego i zmniejszenia wydalin;
    • kolostomię – połączenie między odcinkiem jelita grubego a powłokami brzusznymi; jest to najczęstszy typ wyłanianej stomii i wiąże się z najmniejszą liczbą powikłań, gdyż im niżej wykonana stomia (na jelicie grubym), tym treść wydalin jest gęstsza i bardziej przypomina fizjologiczny stolec; wykonywana jest z powodu nowotworów jelita grubego, urazów brzucha, niedokrwienia jelit oraz niedrożności mechanicznej przewodu pokarmowego;
    • urostomię – polega na połączeniu części układu moczowego z powłokami brzusznymi, umożliwiając swobodny wypływ moczu; wykonuje się ją z powodu utrudnienia/przeszkody w odpływie moczu spowodowanej rakiem moczowodów, urazem, chorobami zapalnymi, wrodzonymi anomaliami.

    Niektóre stomie wyłania się czasowo lub definitywnie (ostatecznie). Czasowe stomie najczęściej dotyczą kolostomii i po opanowaniu choroby podstawowej można zlikwidować stomię i przywrócić normalną (fizjologiczną) ciągłość przewodu pokarmowego. Definitywne wytworzenie stomii wiąże się z nieodwracalnym i dożywotnim pozostawieniem stomii ze względu na brak możliwości odtworzenia zniszczonego odcinka przewodu pokarmowego, np. w skutek rozległej resekcji części okrężnicy wraz z odbytnicą z powodu raka jelita grubego.

     

    Pielęgnacja stomii

     

    Życie ze stomią wymaga zwrócenia bardzo dużej uwagi na pielęgnację stomii, aby uniknąć przykrych powikłań dermatologicznych.

    Sprzęt stomijny, który służy do zaopatrywania stomii składa się z trzech elementów:

    • przylepca,
    • worka stomijnego,
    • jego zamknięcia.

    Właściwe dopasowanie sprzętu stomijnego jest niezwykle ważne i ma bardzo duży wpływ na prawidłowe codzienne funkcjonowanie chorego. Należy pamiętać, że stomia zmienia swój wygląd w przeciągu 12 tygodni od jej wyłonienia. Na początku jest obrzęknięta, ale z czasem jej średnica i położenie ulegają zmianie, dlatego wymagane jest dopasowanie odpowiedniego sprzętu wraz z postępem czasu.

    Przylepiec ma za zadanie chronić skórę w okolicy stomii oraz zapewniać szczelne przyleganie worka stomijnego. Dodatkowo przylepce mają właściwości gojące. Worki stomijne są przeźroczyste, wykonane z plastikowego materiału nieprzepuszczającego woń. Stosuje się worki otwarte (do wielorazowego użytku), które zamykane są specjalną spinką, szczególnie pomocne w początkowym okresie wyłonienia ileostomii, gdzie ilość wydalin może dochodzić do 2 litrów na dobę. Z drugiej strony często stosowane w kolostomii worki zamknięte (bez otworu) wymagają za każdym razem odklejenia od przylepca i założenia nowego.

    Na rynku dostępnych jest bardzo dużo środków pielęgnacyjnych i specjalnych narzędzi ułatwiających pielęgnację i higienę stomii. Można do nich zaliczyć:

    • pastę gojącą,
    • pudry i płyny służące do odkażania,
    • gaziki i środki neutralizujące przykre zapachy,
    • bawełniane worki służące do pokrycia worka stomijnego,
    • papierowe szablony służące do szacowania wielkości stomii,
    • specjalnie zakrzywione nożyczki oraz wiele innych.

    Najważniejsze w utrzymaniu prawidłowej pielęgnacji stomii jest dbanie o skórę w okolicy stomii, która musi wyglądać jak normalna skóra przed operacją. Dlatego ważnym elementem jest poznanie paru zasad profilaktyki. Przede wszystkim nienaganna i częsta pielęgnacja skóry (zaleca się używanie ciepłej wody oraz specjalnych środków pielęgnacyjnych), delikatne odklejanie przylepca stomijnego (należy usuwać nadmierne owłosienie utrudniające prawidłowe przyleganie do skóry), okresowe mierzenie średnicy stomii (otwór w worku stomijnym nie powinien być większy od średnicy stomii o więcej niż 3 mm).

     

    Powikłania stomii

     

    Powikłania stomii mogą być skutkiem zarówno złej pielęgnacji stomii i niedostatecznej wiedzy na temat stomii, ale także komplikacji w zabiegu chirurgicznym wyłaniania stomii. Dlatego powikłania stomijne dzielimy na powikłania dermatologiczne i powikłania chirurgiczne.

     

    Powikłania dermatologiczne

     

    Są one skutkiem zakażenia otworu stomii przez bakterie lub grzyby. Najczęściej rozwija się infekcja grzybicza (kandydoza), która może być wynikiem nieszczelnego oraz zbyt długiego używania sprzętu stomijnego. Dodatkowo niektóre choroby, takie jak cukrzyca czy otyłość bardzo sprzyjają rozwojowi kandydozy.

    Leczenie polega na dopasowaniu odpowiedniego sprzętu oraz nakładaniu na skórę (przed przylepieniem przylepca) specjalnych pudrów zawierających środki przeciwgrzybicze.

    Drugim powikłaniem stomii jest reakcja alergiczna, która rozwija się w wyniku nadwrażliwości najczęściej na jeden ze składników przylepca (ma on bezpośredni kontakt ze skórą). Skóra w tym miejscu jest zaczerwieniona, swędząca. Po wykonaniu odpowiednich testów alergicznych (skórnych) wymienia się sprzęt stomijny na taki, w którym nie ma danego składnika uczulającego, a w okresie zaostrzenia alergii stosuje się odpowiednie maści gojące.

    Trzecim powikłaniem jest wyprysk kontaktowy zlokalizowany przy otworze stomijnym. Jest on wynikiem drażniącego działania wydalin stomijnych. Obserwuje się początkowo zaczerwienienie powłok skórnych, a w zaawansowanym okresie bolące nadżerki. Leczenie polega na odpowiednim dopasowaniu sprzętu stomijnego, aby uniknąć wszystkich nieszczelności sprzętu stomijnego.

     

    Powikłania chirurgiczne

     

    Powikłania te wynikają z komplikacji podczas zabiegu wyłaniania stomii, mogą być wczesne (kilka dni po zabiegu) i późne. Należą do nich m.in:.

    • niedokrwienie z martwicą stomii,
    • przepukliny stomijne,
    • przetoki stomijne,
    • wypadanie stomii,
    • krwawienia ze stomii,
    • zakażenia rany okołostomijnej.

    W większości z tych przypadków wymagane jest ponowne chirurgiczne zapatrzenie stomii.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.