zarejestruj się zaloguj się

Rak odbytu

Tekst: lek. Marcin Fajkis
Rak odbytu
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 21. maja, 2014

Rak odbytu może obejmować zarówno brzegi odbytu, jak i kanał odbytu. Raki odbytu są to złośliwe guzy nowotworowe. Ich objawy to krwawienie z odbytu, śluz z odbytu, świąd, nietrzymanie gazów i stolca. Leczenia nowotworu odbytu polega na operacji – usunięciu guza, chemioterapii oraz radioterapii. Po leczeniu istnieje niestety duże ryzyko pojawienia się powikłań. Rokowanie w raku odbytu zależy od wielkości i lokalizacji guza.

lek. Marcin Fajkis
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest rak odbytu?

     

    Na wstępie należy zaznaczyć, że pojęcie raka odbytu nie jest jednoznaczne. Ze względu na lokalizację można wyróżnić:

    • raki kanału odbytu, czyli końcowego odcinka przewodu pokarmowego (o długości około 4 cm),
    • raki brzegu odbytu.

    Raki kanału odbytu to głównie raki płaskonabłonkowe, nazywane również rakami kloakogennymi. Wśród raków kanału odbytu wyróżniamy również takie, które stwierdzane są rzadko, np.:

    • gruczolakoraki (występujące głównie w obrębie odbytnicy) – ich obecność w obrębie kanału odbytu wiąże się raczej z naciekaniem go z tej właśnie okolicy,
    • nisko zróżnicowane raki płaskonabłonkowe,
    • raki niezróżnicowane,
    • raki drobnokomórkowe.

    Raki brzegu odbytu to nowotwory skóry, cechujące się lepszym rokowaniem w porównaniu z rakami kanału odbytu.

    Raki odbytu są to złośliwe guzy nowotworowe, które w miarę zwiększania swoich rozmiarów mogą naciekać pobliskie naczynia limfatyczne, krwionośne, a nawet sąsiednie narządy. Poprzez rozsiew komórek nowotworowych z guza drogą naczyń chłonnych mogą powstawać wtórne ogniska (przerzuty) w obrębie węzłów chłonnych (głównie okołoodbytniczych, rzadziej pachwinowych).

    Przerzuty odległe (do innych narządów) przy raku odbytu występują stosunkowo rzadko. Szacuje się, że pojawiają się one w około 15% przypadków i lokalizują się głównie w wątrobie lub płucach.

     

    Kto choruje na raka odbytu?

     

    Rak odbytu stanowi około 1,6% przypadków nowotworów lokalizujących się w obrębie przewodu pokarmowego. Schorzenie to dotyka głównie osób powyżej 60. roku życia. Aktualnie obserwuje się wzrost częstości występowania tego nowotworu, przy czym występuje on częściej u mężczyzn oraz u osób z infekcją HIV.

    Istotną rolę w powstaniu raka odbytu odgrywa infekcja HPV (wirusem brodawczaka ludzkiego). Co ważne, pojęcie raka odbytu nie jest tożsame z określeniem rak odbytnicy. Terminy te odnoszą się do dwóch odrębnych jednostek chorobowych, dotyczących różnych odcinków przewodu pokarmowego.

     

    Rak odbytu – przyczyny

     

    Dotychczasowe badania dowiodły, że na powstanie raka odbytu może mieć wpływ wiele czynników. Na wzrost ryzyka wystąpienia tego nowotworu wpływa m.in. palenie papierosów, którego negatywny wpływ w tym zakresie udowodniono również w przypadku innych nowotworów, np. raka płuca, nerki, trzustki i innych. Ryzyko wystąpienia raka odbytu wzrasta również w następujących sytuacjach:

    • infekcja wirusem HPV 6, 16, 18 (HPV – wirus brodawczaka ludzkiego; może być on przyczyną powstania zmian przednowotworowych w obrębie nabłonka płaskiego odbytu, tzw. ASIL, które mogą przekształcić się w raka inwazyjnego),
    • brodawki narządów płciowych,
    • liczni partnerzy seksualni,
    • analne stosunki płciowe,
    • rak lub dysplazja szyjki macicy,
    • choroba przenoszona drogą płciową w wywiadzie,
    • choroba Bowena (odmiana raka przedinwazyjnego – in situ, który lokalizuje się w nabłonku i nie nacieka głębszych struktur tkankowych; w przypadku raka in situ istnieje ryzyko jego progresji do postaci inwazyjnej – naciekającej),
    • leukoplakia (rogowacenie białe),
    • infekcja HIV (ludzki wirus upośledzenia odporności),
    • przewlekła immunosupresja (pacjenci po przeszczepach, długotrwała steroidoterapia),
    • przewlekłe procesy zapalne toczące się w okolicy odbytu (żylaki odbytu, szczeliny, przetoki),
    • mutacje genetyczne w obrębie chromosomów 3 i 11.

     

    Rak odbytu – objawy

     

    Do objawów raka odbytu, mogących wskazywać na toczący się w obrębie odbytu proces nowotworowy należą:

    • krwawienie z odbytu,
    • świąd,
    • obecność śluzowej wydzieliny w stolcu,
    • ból lub uczucie bolesnego parcia,
    • uczucie przeszkody lub ciała obcego,
    • wyczuwalny, a nawet widoczny guz,
    • nietrzymanie gazów i stolca,
    • powiększenie węzłów chłonnych pachwinowych.

     

    Rak odbytu – rozpoznanie i diagnostyka

     

    W celu rozpoznania raka kanału lub brzegu odbytu należy wykonać:

    • badanie per rectum;
    • badanie palpacyjne i biopsję cienkoigłową węzłów chłonnych pachwinowych – w przypadku podejrzenia patologii w ich obrębie,
    • pobranie wycinka guza do badania histopatologicznego,
    • anoskopię (badanie służące do oceny kanału odbytu i bańki odbytnicy – przy użyciu specjalnego wziernika),
    • transrektalne badanie USG (badanie USG wykonywane przez wprowadzenie sondy do odbytu; pozwala ono określić głębokość nacieku guza w obrębie tkanek),
    • badanie endoskopowe jelita grubego (kolonoskopia),
    • RTG (AP i boczne) lub tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej,
    • TK lub rezonans magnetyczny (MRI) jamy brzusznej i miednicy mniejszej (umożliwia określenie wielkości guza, zasięgu naciekania, zajęcia węzłów chłonnych, obecności lub braku przerzutów w innych narządach),
    • u kobiet – badanie ginekologiczne.

     

    Rak odbytu – leczenie i powikłania

     

    Przez wiele lat podstawową metodą leczenia raka kanału odbytu było wykonanie tzw. resekcji brzuszno-kroczowej (APR), która wiązała się z wytworzeniem sztucznego odbytu (stomii). Aktualnie podstawową metodą terapii w przypadku raka kanału odbytu jest jednoczesne stosowanie radio- i chemioterapii z użyciem 5-fluorouracylu (5-FU) oraz mitomycyny. Miejscowe usunięcie operacyjne guza wykonuje się jedynie w przypadku, gdy jest to nowotwór dobrze zróżnicowany, jego wielkość jest mniejsza niż 2 cm i nie stwierdza się przerzutów w węzłach chłonnych.

    Po upływie 6–8 tygodni od zakończenia radiochemioterapii (RCHT) przeprowadzane jest badanie kontrolne, w celu określenie skuteczności leczenia.

    Pacjenci, u których po wstępnej terapii uzyskano remisję, powinni przez 5 lat (co 3–6 miesięcy) poddawać się badaniom kontrolnym:

    • badaniu per rectum,
    • anoskopii,
    • badaniu palpacyjnemu węzłów chłonnych pachwinowych.

    W przypadku zaawansowanych postaci raka odbytu, w ramach badań kontrolnych, zaleca się również wykonanie RTG klatki piersiowej oraz TK miednicy mniejszej.

    Gdy pacjent nie uzyskuje ostatecznego wyleczenia po wstępnej radiochemioterapii, możliwe są następujące sytuacje:

    • Po przeprowadzonej radiochemioterapii w badaniu biopsyjnym nadal stwierdza się obecność komórek raka w pierwotnej lokalizacji – istnieje wskazanie do przeprowadzenia powtórnej radiochemioterapii lub wykonania resekcji brzuszno-kroczowej.
    • Po przeprowadzeniu RCHT uzyskano wstępną remisję choroby, natomiast po pewnym czasie wystąpił jej nawrót pod postacią wznowy miejscowej (ponowne pojawienie się guza odbytu) – pacjenci poddawani są wówczas radiochemioterapii lub resekcji brzuszno-kroczowej.
    • Stwierdzenie wznowy po leczeniu RCHT w obrębie węzłów chłonnych – zalecane jest usunięcie węzłów, ewentualnie radio- lub chemioterapia.
    • Gdy u pacjenta stwierdzony zostanie nawrót choroby w miejscu innym niż odbyt (np. przerzuty w obrębie wątroby), zalecane jest leczenie chemioterapeutykami: cisplatyną z 5-fluorouracylem, karboplatyną, doksorubicyną i semustyną.

    W przypadku raka brzegu odbytu, w zależności od stopnia zaawansowania, wykonywane jest wycięcie miejscowe guza lub wdrażana jest radio- i chemioterapia.

    Stosowane w leczeniu raka odbytu radio- i chemioterapia mogą być przyczyną powikłań, które możemy podzielić na wczesne i późne:

    1. powikłania wczesne:

    • biegunka,
    • łuszczenie się naskórka,
    • rumień,
    • zapalenie śluzówek,
    • ból,
    • mielosupresja;

    2. powikłania późne:

    • owrzodzenia odbytu,
    • zwężenie odbytu,
    • szczelina odbytu,
    • nietrzymanie stolca,
    • zmiany martwicze.

    Badania dowodzą, iż późna toksyczność terapii (RCHT) wymaga wykonania kolostomii u 6–12% pacjentów.

     

    Rak odbytu – rokowanie

     

    W celu określenia rokowania u pacjentów z rozpoznanym rakiem kanału odbytu stosuje się tzw. klasyfikację TNM, w której oceniane jest ognisko pierwotne nowotworu (T), okoliczne węzły chłonne (N) oraz ewentualne przerzuty odległe (M). Na rokowanie wpływa przede wszystkim wielkość guza pierwotnego oraz obecność lub brak przerzutów w węzłach chłonnych. W przypadku guzów T1 lub T2 (o wielkości do 5 cm), 5-letnie przeżycie uzyskuje 80–90% pacjentów.

    W zaawansowanym stadium T4, oznaczającym naciekanie guza na sąsiednie narządy (np. pochwę, pęcherz moczowy), 5-letnie przeżycie wynosi poniżej 50%. Zajęcie węzłów chłonnych wpływa na pogorszenie rokowania – 5-letnie przeżycie określa się wówczas na poziomie 25–40%.

    Autor: lek. Marcin Fajkis
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Rak odbytnicy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.