zarejestruj się zaloguj się

Niedrożność jelit

Tekst: lek. Marcin Fajkis
Niedrożność jelit
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. września, 2014

Niedrożność jelit może być czynnościowa lub mechaniczna. Jest to stan, w którym treść jelitowa nie jest w stanie swobodnie przedostawać się przez jelito cienkie, a dalej przez jelito grube. Najczęstszą przyczyną niedrożności jest powikłanie po zabiegach operacyjnych, procesy zapalne, jak również choroby nowotworowe. Najczęstsze objawy niedrożności jelit to wzdęcia brzucha, tępy ból oraz zatrzymanie oddawania stolca i gazów.

lek. Marcin Fajkis
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest niedrożność jelit?

     

    Niedrożność jelit jest to stan, w którym dochodzi do upośledzenia transportu treści jelitowej przez jelito cienkie i grube. Czynniki predysponujące do jej wystąpienia to m.in. stan po zabiegu chirurgicznym, proces nowotworowy w obrębie jamy brzusznej, procesy zapalne, obecność ciała obcego, w tym pasożytów.

    Niedrożność jelit nie jest pojęciem jednorodnym – biorąc pod uwagę przyczynę wyróżnia się niedrożność mechaniczną i czynnościową, ze względu na lokalizację – wysoką i niską. Pod względem szybkości narastania objawów dzielona jest z kolei na ostrą i przewlekłą. Wyróżnia się również niedrożność całkowitą i niecałkowitą.

     

    Niedrożność mechaniczna jelit

     

    Na czym polega mechaniczna niedrożność jelit?

     

    Z niedrożnością mechaniczną mamy do czynienia wtedy, gdy na pewnym odcinku jelita dojdzie do powstania mechanicznej przeszkody. Większość przypadków niedrożności mechanicznej występuje w obrębie jelita cienkiego. Wyróżnia się dwa mechanizmy powstania tego rodzaju niedrożności:

    • niedrożność jelit obturacyjna – zamknięcie światła jelita, np. przez masę nowotworu lub kamień żółciowy,
    • niedrożność jelit strangulacyjna (z zadzierzgnięcia) – związana z uciskiem naczyń krwionośnych zaopatrujących jelita i w konsekwencji niedokrwieniem, co może wiązać się z poważnymi konsekwencjami pod postacią martwicy jelita, perforacji i następczego zapalenia otrzewnej; niedrożność strangulacyjna może wystąpić w związku z obecnością zrostów pooperacyjnych w obrębie jamy brzusznej, przepuklin, czy na skutek skrętu jelita.

     

    Przyczyny mechanicznej niedrożności jelit

     

    Obecnie najczęstszą przyczyną mechanicznej niedrożności jelit są zrosty wewnątrzotrzewnowe powstałe po zabiegach chirurgicznych. Do istotnych przyczyn niedrożności zalicza się również uwięźnięcie przepuklin jamy brzusznej, skręt pętli jelitowych, wgłobienie jelita, proces nowotworowy (najczęstsza przyczyna niedrożności mechanicznej jelita grubego), obecność kamieni żółciowych lub kałowych oraz ciał obcych i pasożytów.

    Procesy zapalne toczące się w obrębie jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie uchyłków) również mogą prowadzić do powstania zwężeń jelit, a w konsekwencji – do niedrożności.

     

    Niedrożność czynnościowa jelit

     

    Na czym polega czynnościowa niedrożność jelit?

     

    Niedrożność czynnościowa jelit jest skutkiem ustania ruchów perystaltycznych odpowiadających za przesuwanie treści jelitowej przez przewód pokarmowy. Wyróżnia się dwie odmiany niedrożności czynnościowej:

    • niedrożność jelit porażenną (częstszą),
    • niedrożność jelit spastyczną.

     

    Przyczyny czynnościowej niedrożności jelit

     

    Porażenie motoryki jelit może być spowodowane wieloma czynnikami. Zaliczamy do nich:

    • zapalenie otrzewnej,
    • nieprawidłowe ukrwienie jelita,
    • inne czynniki oddziałujące na sploty nerwowe jelit (również operację chirurgiczną).

    Niedrożność jelit czynnościowa może być poza tym skutkiem patologii dotyczących innych narządów:

    • kamicy nerkowej
    • kamicy żółciowej,
    • ostrego zapalenia trzustki,
    • zapalenia wyrostka robaczkowego,
    • pęknięcia torbieli jajnika,
    • obecności krwiaka w obrębie jamy brzusznej,
    • urazów.

    Patologie mające wpływ na wiele narządów, jak np. odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, posocznica, śpiączka cukrzycowa, zatrucia lub zażywanie określonych leków mogą również skutkować rozwojem niedrożności.

    Z kolei spastyczna niedrożność jelit spowodowana jest skurczem warstwy mięśni w ścianie jelita. Może ona pojawić się samoistnie, a także pod wpływem zatruć, mocznicy, zaburzeń psychiatrycznych, urazów, obecności ciał obcych w świetle jelita.

     

    Objawy niedrożności jelit

     

    Do objawów sugerujących niedrożność jelit należą:

    • bóle brzucha – kolkowe lub tępe, nawracające lub występujące stale,
    • zatrzymanie oddawania gazów i stolca,
    • wzdęcia brzucha,
    • u osób szczupłych i starszych rozdęte pętle jelitowe mogą być widoczne przez powłoki brzuszne (tzw. „stawianie się jelit”).

    Początkowo dochodzi do wzmożenia ruchów perystaltycznych jelit, co daje się słyszeć jako kruczenia w jamie brzusznej. W przypadku, gdy niedrożność jelit utrzymuje się, perystaltyka słabnie i uprzednio wymienione zjawiska osłuchowe zanikają – pojawia się tzw. „cisza w brzuchu”.

    Objawem zależnym od tego, na jakim odcinku przewodu pokarmowego dojdzie do powstania niedrożności są wymioty. Chorzy są odwodnieni, a co za tym idzie – występuje u nich przyspieszenie akcji serca, a skóra i język są suche. Długotrwałe wymioty, a w konsekwencji poważne odwodnienie z utratą ważnych dla organizmu pierwiastków prowadzą do zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej, wodno-elektrolitowej, a nawet wstrząsu.

     

    Diagnostyka niedrożności jelit

     

    Zebranie wywiadu z pacjentem i badanie fizykalne są pierwszym etapem diagnostycznym. Badaniem stosowanym z wyboru przy podejrzeniu niedrożności jelit jest wykonanie przeglądowego zdjęcia RTG w pozycji stojącej lub na boku. Ukazuje ono rozdęte pętle jelitowe oraz charakterystyczne poziomy płynów w pętlach jelitowych. Niejednokrotnie pozwala na uwidocznienie przeszkody w świetle jelita (np. ciało obce lub kamień żółciowy).

    Badaniem dodatkowym jest tomografia komputerowa, która pozwala na określenie, na jakim poziomie przewodu pokarmowego doszło do powstania niedrożności oraz rozpoznanie przyczyny (np. obecność guza nowotworowego czy uchyłków).

    USG jamy brzusznej, mimo ograniczonego zastosowania, często wykonywane jest jako badanie przesiewowe. Metodami, które mogą uwidocznić miejsce niedrożności są badanie endoskopowe (czasami w pewnym stopniu może również usprawnić pasaż treści jelitowej) oraz badanie kontrastowe przewodu pokarmowego. Istotne jest również wykonanie badań laboratoryjnych – morfologii krwi, gazometrii, stężenia elektrolitów, mocznika, kreatyniny, amylazy i glukozy.

     

    Leczenie niedrożności jelit

     

    Leczenie mechanicznej niedrożności jelit opiera się na przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego. Przed jego wykonaniem podawane są płyny oraz antybiotyki dożylnie, a treść żołądkowa może być odessana przez specjalną rurkę (zgłębnik). Zadzierzgnięcie pętli jelitowych wymaga pilnego wykonania operacji, ze względu na ryzyko martwicy jelita.

    Zabieg chirurgiczny nie jest wykonywany w przypadku niedrożności czynnościowej – wskazane jest leczenie zachowawcze.

    Autor: lek. Marcin Fajkis

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.