zarejestruj się zaloguj się

Leki na nieswoiste zapalenie jelit

Tekst: Kajetan Darocha
Dodane: 12. grudnia, 2013

Do nieswoistych zapaleń jelit należą dwie duże jednostki chorobowe – choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Są to choroby, których przebieg i rokowania są różne, jednakże ich leczenie farmakologiczne jest podobne, za wyjątkiem kilku różnic. W terapii chorób stosuje się m.in. glikokortykosteroidy, pochodne kwasu 5-aminosalicylowego, leki immunosupresyjne oraz przeciwciała monoklonalne.

SPIS TREŚCI:

    Co to są nieswoiste zapalenia jelit?

     

    Nieswoiste zapalenia jelit, w których skład wchodzi wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna to choroby o nieustalonej jak dotąd przyczynie. Przypuszcza się, że w ich rozwoju mogą brać udział czynniki środowiskowe (np. palenie papierosów), immunologiczne (nadmierna aktywacja układu odpornościowego) oraz genetyczne (niezgodności w układzie tkankowym).

    Dolegliwości te charakteryzuje przewlekły stan zapalny, który w zależności od choroby obejmuje całą długość i ścianę układu pokarmowego (choroba Leśniowskiego-Crohna) lub jest ograniczony tylko do błony śluzowej jelita grubego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Nieswoiste zapalenia jelit przebiegają przewlekle, z okresami zaostrzeń i remisji (szczególnie wrzodziejące zapalenie jelita grubego) i w konsekwencji prowadzą do bardzo groźnych powikłań, m.in. perforacji jelita, przetok czy ryzyka rozwoju raka jelita grubego.

    Z uwagi na brak jednoznacznie udokumentowanej przyczyny nieswoistych zapaleń jelit leczenie jest w znacznej mierze tylko objawowe. Stąd głównym celem podawania leków na nieswoiste zapalenie jelit jest minimalizacja procesu zapalnego.

     

    Leki a wrzodziejące zapalenie jelita grubego

     

    Główną strategią leczenia jest zmniejszenie i opanowanie w jak największym stopniu procesu zapalnego. Leki na tę chorobę można podzielić na kilka głównych grup.

     

    Pochodne kwasu 5-aminosalicylowego

     

    Należą do nich sulfasalazyna oraz mesalazyna. Sulfasalzyna składa się z kwasu 5-aminosalicylowego połączonego wiązaniem azotowym z sulfapirydyną (odpowiedzialną za większość działań niepożądanych). Główną zaletą tego wiązania azotowego jest fakt, że zostaje ono bezpośrednio rozbite przez bakterie bytujące w jelicie grubym, dlatego do światła jelita grubego uwalniany jest kwas 5-aminosalicylowy, który ma bezpośrednie działanie terapeutyczne. Działania niepożądane występują u 10–45% pacjentów, Należą do nich:

    • bóle głowy,
    • wymioty,
    • kontaktowe reakcje alergiczne,
    • zaburzenia hematologiczne (anemia, granulocytopenia),
    • niepłodność u mężczyzn.

    Mesalazyna to analog sulfasalazyny, który zawiera kwas 5-aminosalicylowy. Ze względu na brak sulfapirydyny ma mniej działań niepożądanych i jest dużo lepiej tolerowana przez pacjentów. W rzadkich przypadkach jako działanie niepożądane opisywano śródmiąższowe zapalenie nerek.

     

    Analogi puryn

     

    Analogi puryn – azatiopryna, czyli prolek, który ulega metabolizmowi do 6-merkaptopuryny. Głównym celem uchwytu analogów puryn jest wygaszanie proliferacji limfocytów B oraz T („dowodzących” komórek układu odpornościowego) oraz plazmocytów. W ten sposób im mniej wyrażona reakcja układu odpornościowego, tym mniejszy proces zapalny. Działania niepożądane są rzadkie, ale groźne. Zalicza się do nich:

    • uszkodzenie wątroby,
    • zaburzenia hematologiczne (leukopenia),
    • ostre zapalenie trzustki.

    Analogi puryn stosuje się tak długo, dopóki są dobrze tolerowane przez pacjentów.

     

    Glikokortykosteroidy

     

    Glikokortykosteroidy skuteczne są zarówno w lekkim, jak i ciężkim przebiegu choroby. Są najpowszechniejszą grupą leków przeciwzapalnych, ale ich stosowanie niesie za sobą szereg powikłań ogólnoustrojowych. W lekkiej postaci wrzodziejącego zapalenia jelita grubego preferuje się miejscowe podawanie leków w postaci czopków oraz wlewek, zaś w postaci ciężkiej preferuje się doustną oraz dożylną drogę podawania leków. Z uwagi na dużo powikłań (zwiększone ryzyko choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, osteoporozę, podatność na zakażenia, wtórną niedoczynność kory nadnerczy oraz wiele innych) nie zaleca się przewlekłej i długotrwałej terapii glikokortykosterydami.

     

    Przeciwciała monoklonalne

     

    Głównym ich przedstawicielem jest infliksymab. Jest to przeciwciało skierowane przeciwko czynnikowi nekrozy nowotworów (TNF-α), który jest bardzo związany z progresją procesu zapalnego. Niestety, terapia przeciwciałami monoklonalnymi może powodować dużo działań niepożądanych, takich jak:

    • gwałtowne reakcje alergiczne przy dożylnym podawaniu leku,
    • reakcje typu choroby posurowiczej (gorączka, ból głowy, bóle mięśni, wysypka),
    • zapalenie nerwu wzrokowego,
    • większa podatność na zakażenia (szczególnie zakażenia grzybicze),
    • zwiększone ryzyko odpowiedzi autoimmunologicznej ustroju (wytworzenie przeciwciał przeciwko natywnemu DNA).

     

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego może dotykać tylko odcinka jelita grubego albo – w bardziej zaawansowanym przypadku – zajmować całe jelito grube. Dlatego w zależności od lokalizacji i stopnia nasilenia zmian zapalnych podejmuje się decyzję o sposobie leczenia farmakologicznego lub zabiegu operacyjnego (uwzględniając ścisłe wskazania do wykonania operacji).

     

    Leki stosowane w chorobie Leśniowskiego-Crohna

     

    Wciąż nieznana przyczyna choroby Leśniowskiego-Crohna nie pozwala na leczenie przyczynowe, dlatego w leczeniu preferuje się leczenie objawowe, które jest bardzo podobne do leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. W przypadku tej choroby stosuje się także kilka grup leków.

     

    Pochodne kwasu 5-aminosalicylowego

     

    Pochodne kwasu 5-aminosalicylowego – zarówno sulfasalazyna, jak i mesalazyna, działając przeciwzapalnie oraz hamując funkcje układu immunologicznego, mają taki sam sposób działania oraz skutki niepożądane, jak w terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

     

    Glikokortykosteroidy

     

    Glikokortykosteroidy są stosowane przede wszystkim w średnim i ciężkim przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna. Chętnie stosowane w celu indukcji remisji choroby, jednakże ich udział w podtrzymywaniu remisji jest niewielki. Głównymi ich przedstawicielami jest prednizon, metyloprednizolon oraz hydrokortyzon. Podobnie jak w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wykazują szereg działań niepożądanych, dlatego ich długotrwałe stosowanie jest niewskazane.

     

    Leki immunosupresyjne

     

    Leki immunosupresyjne – azatiopryna (prolek) oraz 6-merkaptopuryna. Terapia ta zwykle daje efekty po 2 lub 3 miesiącach, stąd ich mały wpływ na indukcję remisji choroby. Leczenie immunosupresyjne przynosi natomiast dobre efekty w podtrzymywaniu remisji choroby, jednakże przy często złej tolerancji przez pacjentów musi być szybko przerwane. Alternatywnie stosuje się inhibitory kalcyneuryny (cyklosporynę i takrolimus), ale ich skuteczność udowodniono tylko w pojedynczych badaniach.

     

    Przeciwciała monoklonalne

     

    Do tej grupy zalicza się infliksymab oraz adalimumab. Infliksymab działa tak samo, jak w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, natomiast adalimumab jest również skierowany przeciwko czynnikowi nekrozy nowotworów (TNF-α). Dodatkowo wykazuje działanie promujące apoptozę (zaprogramowaną śmierć komórki) monocytów.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.