zarejestruj się zaloguj się

Leki na biegunkę

Tekst: mgr Monika Pyzio
Dodane: 18. grudnia, 2013

Biegunka (łac. diarrhoea) potrafi skutecznie pokrzyżować plany i zepsuć każdy wakacyjny wyjazd. Jest problematyczna zwłaszcza wtedy, gdy pojawi się w pracy, w szkole czy podczas pobytu poza naszym stałym miejscem zamieszkania. Dlatego w takich sytuacjach pacjenci chętnie sięgają po ogólnodostępne leki, które pozwolą na skuteczne zredukowanie objawów zakażenia, a tym samym czasu przebywania w toalecie.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny występowania i charakterystyka biegunki

     

    Biegunką (potocznie  „rozwolnieniem”) nazywamy częste (powyżej 3 razy na dobę) wydalanie wodnistego lub papkowatego stolca. Duże ilości kału ze znaczną ilością wody są wydalane w chorobach jelita cienkiego lub górnych odcinków jelita grubego, natomiast częste i skąpe wypróżnienia obserwuje się w chorobach dystalnego odcinka okrężnicy.

    Termin „biegunka ostra” stosujemy, gdy stan ten występuje nagle i trwa krócej niż 10–14 dni (np. biegunki podróżnych), natomiast jeśli objawy chorobowe utrzymują się ponad 2 tygodnie mówimy o „biegunce przewlekłej”.

    Patomechanizm i przyczyny takiego stanu chorobowego mogą być różne. U dzieci są to najczęściej infekcje przewodu pokarmowego na tle wirusowym, bakteryjnym lub pasożytniczym, a także alergie i nietolerancje pokarmowe (głównie laktozy i glutenu), błędy żywieniowe, zespół złego trawienia i wchłaniania, mukowiscydoza czy też powikłania po antybiotykoterapii.

    Natomiast u dorosłych wśród przyczyn występowania biegunek należy wymienić ponadto czynniki psychiczne (stres, stany nerwicowe), zatrucia i powikłania polekowe (np. po środkach przeczyszczających, solach magnezu) oraz choroby przewodu pokarmowego (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) czy zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy).

    Biegunce mogą towarzyszyć kurczowe bóle brzucha, ogólne osłabienie, złe samopoczucie, wymioty i gorączka, a także wzmożone pragnienie czy rzadsze oddawanie moczu. W kale niekiedy pojawia się wydzielina śluzowa, krew albo ropa. Biegunka stwarza ryzyko powikłań w postaci odwodnienia i niedoborów elektrolitowych, a nawet niedokrwistości i zapaści. Niebezpieczna jest zwłaszcza dla małych dzieci i osób starszych.

     

    Leczenie biegunki

     

    Leczenie powinno być uzależnione od przyczyny występowania biegunki. W głównej mierze sprowadza się ono do ograniczenia zbyt dużej ilości wydalanych stolców i zagęszczenia treści kałowej. W dzisiejszych czasach w uporczywych biegunkach, które skutecznie obniżają naszą aktywność życiową, dosyć powszechnie stosuje się leczenie loperamidem i nifuroksazydem, a pomocniczo także różnymi innymi środkami o działaniu zapierającym.

    Należy jednak sięgać po nie rozsądnie. W przypadku biegunek ostrych, które cechuje samoograniczający się przebieg, najważniejsze jest zapobieganie odwodnieniu organizmu poprzez odpowiednią podaż płynów i elektrolitów.

    Podawanie w tej sytuacji jakichkolwiek leków na biegunkę jest wciąż kwestią sporną, ponieważ biegunka ostra na ogół ustępuje w naturalny sposób, tuż po wydaleniu zakażonej lub toksycznej treści pokarmowej. Natomiast w biegunkach przewlekłych należy przede wszystkim wyeliminować ich przyczynę. U noworodków i niemowląt, a także u dzieci i dorosłych z posocznicą lub czerwonką bakteryjną konieczne może okazać się włączenie przez lekarza antybiotykoterapii.

     

    Leki na biegunkę

     

    Chlorowodorek loperamidu

     

    Chlorowodorek loperamidu (Loperamidi hydrochloridum), loperamid – blokuje obwodowe receptory opioidowe jelita cienkiego, hamuje ich perystaltykę i wydłuża czas przejścia pokarmu przez przewód pokarmowy. Jest składnikiem tabletek (liofilizat doustny) i tabletek do żucia (z simetikonem) oraz kapsułek (2 mg) wskazanych w objawowym leczeniu biegunek o charakterze ostrym i przewlekłym, u dorosłych oraz dzieci po 6 roku życia.

    Z powodzeniem stosowany jest w biegunce spowodowanej zaburzeniami motoryki jelit oraz w biegunce podróżnych. Pozwala zagęścić stolec i zmniejszyć jego objętość, dlatego polecany jest dla pacjentów z przetoką jelita krętego lub po rozległej resekcji jelit. Nie należy go natomiast podawać w biegunkach wywołanych przez szczepy bakterii enteroinwazyjnych.

    Loperamid jest najsilniejszym z leków na biegunkę dostępnych bez recepty, który może być stosowany równocześnie z innymi lekami działającymi przyczynowo. Jego aktywność utrzymuje się nawet 24 godziny. Dawkowanie loperamidu powinno być dopasowane indywidualnie dla każdego pacjenta.

    Działania niepożądane i przeciwwskazania:

    • zaparcia, wzdęcia brzucha i niedrożność jelit to działania niepożądane wymagające zaprzestania stosowania chlorowodorku loperamidu; jeśli po dwóch dniach stosowania biegunka nie ustępuje, należy zgłosić się do lekarza;
    • oprócz nadwrażliwości na substancję czynną, ten lek na biegunkę przeciwwskazany jest u pacjentów z ostrą czerwonką bakteryjną, niedrożnością i rzekomobłoniastym zapaleniem jelit, poważnym wrzodziejącym zapaleniem jelita krętego lub mających bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy.

     

    Chlorowodorek difenoksylatu

     

    Chlorowodorek difenoksylatu (Diphenoxylati hydrochloridum), difenoksylat – to silny lek na biegunkę, dostępny wyłącznie na receptę. Jest stosowany w postaci tabletek (2,5 mg) w połączeniu z atropiną. Nie rozpuszcza się w wodzie, dlatego wchłania się bardzo słabo i może być stosunkowo bezpiecznie wykorzystywany w objawowym leczeniu biegunek pochodzenia niezakaźnego. Działa już po 30 minutach od podania.

    Działania niepożądane i przeciwwskazania:

    • suchość błon śluzowych jamy ustnej,
    • wysypka i świąd skóry,
    • nudności,
    • zawroty głowy,
    • senność,
    • wzdęcia i zaparcia.

    Kilkukrotne przekroczenie dawki zapierającej może spowodować wystąpienie działań typowych dla opioidów – euforii i uzależnienia (zapobiegać ma temu skojarzenie leku z atropiną). Nie należy go stosować u kobiet karmiących piersią i u dzieci, które nie ukończyły 5 lat.

     

    Chemioterapeutyki – pochodne 5-nitrofuranu

     

    Nifuroksazyd (Nifuroxazidum) ma szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, hamuje syntezę chorobotwórczych białek bakterii. Stosowany jest miejscowo w zakażeniach przewodu pokarmowego w postaci tabletek powlekanych lub kapsułek żelatynowych twardych (100 i 200 mg). Jako zawiesina doustna (0,22 g/5 ml) dostępny jest wyłącznie na receptę. Nie wchłania się z jelit, ale działa jedynie w ich świetle, dlatego z powodzeniem może być stosowany w leczeniu biegunek bakteryjnych u dzieci po ukończeniu 6 roku życia (w maksymalnej dawce 600 mg na dobę) i osób dorosłych (do 800 mg dziennie).

    Działania niepożądane i przeciwwskazania:

    • wysypka,
    • świąd,
    • duszność,
    • z uwagi na ryzyko wystąpienia niedokrwistości hemolitycznej nie należy go stosować u osób z niedoborem enzymu dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.

     

    Środki adsorpcyjne

     

    Środki adsorpcyjne działają przeciwbiegunkowo, ponieważ wiążą związki szkodliwe (toksyny) oraz substancje, które nasilają motorykę jelit lub przechodzenie płynów do ich światła. Mogą być stosowane leczniczo w bakteryjnych zakażeniach przewodu pokarmowego, ponieważ adsorbują toksyny bakteryjne powodujące biegunkę, a jednocześnie nie hamują normalnych ruchów perystaltycznych jelit.

    Węgiel leczniczy (Carbo medicinalis) jest szczególnie polecany w ostrych zatruciach pokarmowych przebiegających z biegunką. Ma duże zdolności adsorpcyjne, ale jego dawka musi być odpowiednio wysoka. Węgiel leczniczy może być stosowany nawet u małych dzieci.

    Jego działanie jest jednak nieswoiste, bowiem adsorbuje on również składniki pokarmowe, witaminy i leki. Z uwagi na ten fakt, inne substancje lecznicze należy przyjmować na godzinę przed lub 1–2 godzin po podaniu tego środka adsorpcyjnego. Można go przyjmować w postaci tabletek (0,25 i 0,3 g) i kapsułek twardych (0,2 g), na ogół w dawce dobowej wynoszącej 4 g, po uprzednim rozkruszeniu i wymieszaniu z wodą. W sprzedaży dostępny jest również syrop z węglem aktywowanym, polecany szczególnie dzieciom.

     

    Związki krzemu

     

    Diosmektyt (Diosmectite) to popularny i bezpieczny lek na biegunkę, wykorzystywany w leczeniu np. dzieci. Wykazuje dodatkowe właściwości powlekające i osłaniające błonę śluzową przewodu pokarmowego, przez co działa ochronnie na śluzówkę, izolując ją od działania substancji drażniących i czynników chorobotwórczych wywołujących biegunkę. Może również zaburzać wchłanianie innych leków, dlatego konieczny jest odstęp w ich przyjmowaniu. Diosmektyt dostępny jest w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej (3000 lub 3760 mg substancji czynnej w saszetce), który należy zmieszać z wodą i podawać między posiłkami.

     

    Pektyny

     

    Pektyny są to wielocukry, które pęcznieją i wiążą substancje trujące, ale robią to słabiej niż węgiel leczniczy. Pektyny hamują też rozwój patologicznej flory bakteryjnej jelita, tworząc niesprzyjające warunki dla drobnoustrojów chorobotwórczych. Występują głównie w owocach (np. kwaśne jabłka, porzeczki, agrest, skórki z cytrusów) i stosowane są najczęściej w formie naturalnej.

     

    Środki ściągające

     

    Środki ściągające powodują nieznaczną denaturację śluzu i białek na powierzchni błony śluzowej jelit. Tworzy się warstwa utrudniająca i spowalniająca wymianę płynów, a więc uniemożliwiająca rozrzedzanie treści kałowej. Ponadto toksyczne składniki treści pokarmowej nie oddziałują na mięśniówkę i gruczoły jelit, nie zwiększają więc nadmiernie ich motoryki.

    Garbniki są to związki chemiczne będące naturalnymi składnikami wielu surowców roślinnych. Te substancje czynne charakteryzuje działanie ściągające na błonę śluzową przewodu pokarmowego i osłabiające jej funkcję wydzielniczą, a także hamujące rozrzedzanie treści pokarmowej w jelitach, poprzez utrudnienie przenikania wody do ich światła. Do najczęściej wykorzystywanych w leczeniu biegunek surowców garbnikowych zaliczamy:

    • kłącze pięciornika kurze ziele,
    • korę dębu,
    • liść borówki brusznicy,
    • liść herbaty (parzenie 10 minut),
    • liść jeżyny,
    • liść maliny,
    • liść orzecha włoskiego,
    • owoc borówki czernicy,
    • ziele pięciornika gęsiego,
    • ziele rzepiku.

    Te środki ściągające mogą być podawane małym dzieciom (powyżej 3 roku życia), u których nie można zastosować przeciwbiegunkowych leków opioidowych. Napary z surowców garbnikowych można stosować wewnętrznie (bez konsultacji lekarskiej) nie dłużej niż przez 2–3 dni.

    Środkiem ściągającym jest również białczan taniny, który znajduje zastosowanie w leczeniu biegunek i zatruć pokarmowych. Jest to połączenie taniny otrzymywanej z galasów dębowych (tzw. dębianek) z białkiem kurzym lub kazeiną. Po podaniu doustnym (tabletki 0,5 g) i dotarciu do jelit ulega rozpadowi do kwasu taninowego o działaniu silnie ściągającym i bakteriostatycznym. U dorosłych stosowany jest w ilości 1,5–3,0 g na dobę, w dawkach podzielonych między posiłkami. Nie należy go podawać dzieciom poniżej 4 roku życia.

     

    Związki bizmutu

     

    Do związków bizmutu należą np.:

    • zasadowy azotan bizmutawy,
    • zasadowy galusan bizmutawy,
    • zasadowy salicylan bizmutawy,
    • zasadowy węglan bizmutawy.

    Związki bizmutu działają ściągająco i wykazują umiarkowane działanie przeciwbakteryjne. Zmniejszają ilość wodnistych stolców. Niekiedy znajdują zastosowanie w biegunkach bakteryjnych (jednorazowo w dawce 0,5–0,1 g). Wykorzystywane są w recepturze aptecznej i bywają składnikami złożonych preparatów przeciwbiegunkowych. Salicylan bizmutawy może być stosowany także w profilaktyce biegunki podróżnych. Jednak w Polsce środki te nie są raczej stosowane. Powodują czarne zabarwienie kału.

     

    Probiotyki

     

    Probiotyki to preparaty, które pozwalają przywrócić naturalną florę bakteryjną jelit. Wykazują korzystne działanie wspomagające przy kuracjach antybiotykowych, eliminując niepożądane skutki działania tych leków na przewód pokarmowy (głównie biegunki). Są szczególnie polecane dzieciom w poantybiotykowym zapaleniu jelit.

     

    Bakterie kwasu mlekowego

     

    Bakterie probiotyczne w korzystny sposób przywracają właściwy skład mikroflory jelitowej (stwarzają tym samym niesprzyjające środowisko dla bytowania rozmaitych zarazków chorobotwórczych) oraz funkcje fizjologiczne przewodu pokarmowego. W aptekach dostępnych jest wiele suplementów diety w postaci kapsułek zawierających żywe kultury bakterii (głównie Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium lactis), które występują również naturalnie w takich produktach spożywczych, jak jogurty, kefiry, maślanki czy kiszonki.

     

    Liofilizowane drożdżaki

     

    Drożdże działają w organizmie człowieka wielokierunkowo: antyoksydacyjnie, antybakteryjnie, przeciwzapalnie, metabolicznie, enzymatycznie i, co szczególnie ważne przy biegunkach, modulująco na florę jelitową.

    250 mg liofilizatu z komórek drożdży Saccharomyces boulardii wchodzi w skład kapsułek lub proszku do sporządzania zawiesiny doustnej. Probiotyk ten polecany jest dzieciom i dorosłym cierpiącym na ostre biegunki bakteryjne i wirusowe, które przebiegają bez obecności krwi w kale i bez znacznego odczynu ogólnego.

    Probiotyk ten może być stosowany zapobiegawczo w biegunkach po antybiotykoterapii i związanych z żywieniem pozajelitowym. Tylko sporadycznie powoduje wzdęcia czy łagodne bóle w nadbrzuszu. Dostępny jest w aptece bez recepty.

    Autor: mgr Monika Pyzio
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Szczelina odbytu
    Znaleziono: 5 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.