zarejestruj się zaloguj się

Leczenie w cukrzycy typu 1

Tekst: lek. Marek Dryżałowski
Dodane: 19. listopada, 2013

Leczenie cukrzycy typu 1 opiera się na ścisłej współpracy pacjenta z zespołem leczącym. Z tego względu chory musi brać aktywny udział zarówno w podejmowaniu decyzji, jak również w planowaniu terapii. Powinien się on stać ekspertem w dziedzinie własnej choroby, na której leczenie składa się kilka powiązanych ze sobą elementów. Leczenie cukrzycy typu 1 obejmuje m.in. przyjmowanie insuliny, kontrolę diety oraz zmianę stylu życia (aktywność fizyczna).

SPIS TREŚCI:

    Terapia cukrzycy typu 1

     

    Cukrzyca typu 1 wiąże się z całkowitym (lub prawie całkowitym) brakiem insuliny w organizmie, który wynika ze zniszczenia tych komórek trzustki, które normalnie są odpowiedzialne za produkcję hormonu. Dlatego typ 1 bezwzględnie wymaga stosowania insuliny w formie wstrzyknięć lub ciągłego wlewu przy pomocy pompy insulinowej – jest to obecnie podstawa leczenia, która pozwala chorym osiągnąć dobre wyrównanie poziomu cukru we krwi oraz uniknąć powikłań.

    Poza stosowaniem insuliny leczenie w cukrzycy typu 1 zawiera kilka dodatkowych składowych, nie mniej ważnych niż stosowanie leków. Można tutaj wyróżnić:

    • edukację,
    • kontrolę poziomu cukru we krwi,
    • odpowiednią dietę,
    • aktywność fizyczną,
    • monitorowanie pod kątem powikłań cukrzycy.

    Połączenie wszystkich powyższych elementów jest kluczem do osiągnięcia prawidłowego wyrównania poziomu cukru we krwi przy zachowaniu pełnej aktywności zawodowej i życiowej pacjenta z cukrzycą.

     

    Cukrzyca a edukacja

     

    Podstawowym warunkiem powodzenia leczenia w cukrzycy typu 1 jest zapewnienie choremu odpowiedniego zasobu wiedzy i umiejętności, które pozwolą mu samodzielnie kontrolować własny stan zdrowia oraz podejmować codzienne decyzje, takie jak modyfikacje dawek insuliny czy zmiany posiłków. Dlatego też nowoczesny system leczenia cukrzycy zakłada, że pacjent jest partnerem w planowaniu terapii, a nie tylko biernym słuchaczem.

    Odpowiedni zasób wiedzy jest zapewniany z reguły przez specjalistyczny ośrodek leczenia cukrzycy od razu po rozpoznaniu choroby. Lekarze, pielęgniarki, dietetycy oraz inni specjaliści są do dyspozycji pacjenta i przekazują mu informacje na temat podawania insuliny, odpowiedniej diety, pomiaru poziomu cukru we krwi oraz wielu innych zagadnień, które będą potrzebne do samodzielnego radzenia sobie z chorobą.

     

    Cukrzyca a samokontrola

     

    Każdy pacjent z cukrzycą musi samodzielnie dokonywać pomiarów zawartości cukru we krwi przy pomocy glukometru – zazwyczaj kilka razy dziennie. Jest to konieczne do prawidłowego dawkowania insuliny oraz sprawdzenia, czy stosowane leczenie w cukrzycy typu 1 utrzymuje poziom glukozy w ciągu dnia w odpowiednich granicach.

    Nowoczesne glukometry wykonują pomiar we krwi pobranej z opuszka palca, przy czym ilość krwi wymaganej do przeprowadzenia badania jest minimalna, a komfort nakłucia zapewniają specjalne urządzenia („nakłuwacze“), które są w stanie zminimalizować odczuwany ból praktycznie do zera.

    Wyniki pomiarów notuje się w odpowiednim dzienniku samokontroli, wraz z dodatkowymi informacjami, takimi jak obecność i wielkość posiłku, dawka insuliny itp. Tak przygotowany rejestr wyników jest wykorzystywany podczas wizyty u lekarza do kontroli i ewentualnej poprawy stosowanego leczenia.

    W ostatnich latach pojawiły się również liczne programy do zapisywania wyników, także przy pomocy telefonu komórkowego, a niektóre glukometry posiadają możliwość automatycznej rejestracji wyników w pamięci urządzenia i przesyłania ich do odpowiedniej aplikacji komputerowej.

     

    Leczenie insuliną

     

    Każdy pacjent z cukrzycą typu 1 bezwzględnie wymaga podawania insuliny, aby zastąpić pracę, którą u osób zdrowych wykonują komórki trzustki. Na rynku istnieje wiele różnych odmian insuliny, które stosuje się w połączeniu ze sobą, aby jak najlepiej odwzorować pracę tego narządu i dostosować działanie leku do zmieniającego się zapotrzebowania organizmu. Obecnie chorzy z cukrzycą mają możliwość skorzystania z dwóch podstawowych form terapii:

    1. wstrzyknięć insuliny przy pomocy tzw. „penów“ (strzykawek wielokrotnego użytku zawierających ampułkę z lekiem),
    2. osobistej pompy insulinowej.

    Wstrzyknięcia przy pomocy „penów“ zazwyczaj zakładają stosowanie jednocześnie dwóch lub więcej rodzajów insuliny: długo działającej „bazy“ oraz krótko działającej insuliny „posiłkowej“. „Baza“ podawana jest raz lub dwa razy dziennie (w zależności od preparatu) i zapewnia minimalny poziom leku w organizmie, który konieczny jest przez cały czas, aby zapobiec gwałtownemu wzrostowi poziomu cukru.

    Insulina „posiłkowa“, zgodnie z nazwą, podawana jest, aby pokryć zapotrzebowanie organizmu po jedzeniu, a także aby szybko korygować nieprzewidziane skoki poziomu cukru, które mogą wynikać z różnych przyczyn. Dokładne dawkowanie oraz rodzaj preparatów dostosowywane są indywidualnie przez lekarza do pacjenta.

    Alternatywą jest zastosowanie osobistej pompy insulinowej, czyli urządzenia, które w sposób ciągły podaje insulinę w małych dawkach. Pompa może być noszona np. na pasku lub odpowiednim zaczepie i połączona jest elastycznym przewodem z wkłuciem, które umieszczone jest w skórze brzucha i zabezpieczone plastrem. Wkłucia zmienia się średnio raz na 3 dni. Dzięki temu zastosowanie pompy nieporównywanie zmniejsza liczbę wkłuć, jakie musi znosić pacjent. Ponadto dawkowanie insuliny przy pomocy urządzenia jest o wiele bardziej precyzyjne, dlatego można stosować dokładniej dostosowane dawki, które lepiej odwzorowują funkcjonowanie trzustki zdrowego człowieka.

    Minusy tej formy terapii w leczeniu w cukrzycy typu 1 to przede wszystkim cena. Koszt pompy to kilka, kilkanaście tysięcy złotych plus cena wkłuć, wynosząca około 300 zł na miesiąc (pacjenci do 26. roku życia mogą liczyć na refundację zarówno sprzętu, jak i wkłuć, realizowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia). Ponadto leczenie przy pomocy pompy insulinowej jest bardziej skomplikowane, przez co wymaga dużego poziomu wiedzy i samokontroli ze strony pacjenta.

     

    Cukrzyca a dieta

     

    Wbrew obiegowej opinii, dieta u osób chorujących na cukrzycę nie różni się znacząco od ogólnie przyjętych reguł zdrowego odżywiania – konieczne jest zapewnienie odpowiedniej ilości kalorii oraz harmonijnej kompozycji podstawowych substancji odżywczych, czyli węglowodanów, białek oraz tłuszczy.

    Podstawową różnicą jest to, że każdy cukrzyk musi dostosowywać dawki insuliny do spożywanych posiłków. Wymaga to dokładnego określenia wartości energetycznej każdego posiłku przy pomocy tzw. wymienników węglowodanowych (WW) lub kalorii. Służą temu odpowiednie tabele, dzięki którym każdy posiłek może zostać oceniony i „zaopatrzony“ przez odpowiednią dawkę insuliny.

    Ponadto osobom chorującym na cukrzycę odradza się spożywanie tzw. cukrów prostych, czyli takich pokarmów, jak cukierki, słodzone napoje, słodycze itp. Wynika to z faktu, że cukry proste bardzo gwałtownie podnoszą poziom cukru we krwi, co nie zawsze udaje się skorygować podaniem dawki leku.

     

    Cukrzyca a aktywność fizyczna

     

    Regularne podejmowanie aktywności fizycznej jest bardzo korzystne w leczeniu w cukrzycy typu 1, ponieważ reguluje metabolizm glukozy w organizmie, pozwala utrzymać prawidłową masę ciała (która ma bezpośredni wpływ na wrażliwość komórek organizmu na insulinę) oraz zapobiega innym chorobom, często towarzyszącym cukrzycy (takim jak choroba niedokrwienna serca czy nadciśnienie tętnicze).

    Wysiłek powinien być podejmowany przynajmniej co 2–3 dni, a najlepiej codziennie – może być to choćby szybki spacer lub nordic walking.

    Należy jednak pamiętać, że wysiłek u osób przyjmujących insulinę może skutkować gwałtownym spadkiem poziomu cukru we krwi, czyli tzw. hipoglikemią. Aby zapobiec temu powikłaniu, konieczna jest kontrola poziomu cukru przed, podczas oraz po zakończeniu wysiłku, dostosowanie dawek insuliny oraz przyjęcie, w miarę potrzeby, dodatkowego posiłku, który zabezpieczy przed nadmiernym obniżeniem poziomu glukozy.

     

    Cukrzyca a powikłania

     

    Wysoki poziom cukru we krwi skutkuje uszkodzeniami licznych narządów i tkanek, głównie naczyń krwionośnych, oczu, nerek oraz nerwów – zapobieganie tym uszkodzeniom jest głównym celem całej terapii cukrzycy, ponieważ to powikłania są najczęściej przyczyną śmierci u osób cierpiących od wielu lat na tę chorobę.

    Badania przesiewowe w kierunku powikłań cukrzycy są przeprowadzane na zlecenie lekarza – może być to zarówno lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jak i specjalista diabetolog. Najważniejsze z nich to:

    • badanie okulistyczne dna oka,
    • badanie moczu (także tzw. dobowej zbiórki moczu z całego dnia),
    • badania krwi,
    • badanie neurologiczne.

    Powyższe testy zleca się w określonych odstępach czasu – pozwalają one skutecznie wychwycić subtelne zmiany, które mogą zwiastować pojawienie się powikłań. Są niezmiernie ważne, gdyż pozwalają odpowiednio wcześnie podjąć właściwe leczenie.

    Należy także pamiętać, że stosowanie się do zaleceń oraz utrzymywanie prawidłowego poziomu cukru we krwi może zupełnie zapobiec pojawieniu się uszkodzeń narządów, a na pewno znacząco je opóźnia.

    Autor: lek. Marek Dryżałowski

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.