zarejestruj się zaloguj się

Jak wykryć raka jelita grubego? Badania na raka jelita grubego

Tekst: lek. Karolina Kołodziejczak
Jak wykryć raka jelita grubego? Badania na raka jelita grubego
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. grudnia, 2014

Rak jelita grubego najczęściej jest diagnozowany u pacjentów od 50. do 80. roku życia (częściej u mężczyzn). Nowotwór jelita grubego objęty jest programem badań przesiewowych, które umożliwiają wykrycie stanów przednowotworowych lub raka jelita grubego we wczesnym stadium zaawansowania. Podstawą w wykrywaniu raka jelita grubego jest kolonoskopia, badanie na krew utajoną oraz badania genetyczne na raka jelita grubego.

SPIS TREŚCI:

    Badanie na krew utajoną w kale

     

    By poznać odpowiedź na pytanie, jak wykryć raka jelita grubego, prowadzi się szereg badań na raka jelita grubego. Najprostszym, bezbolesnym i tanim badaniem jest badanie na krew utajoną w kale. Zazwyczaj wykonywanym badaniem wykrywającym krew utajoną w kale (FOBT – ang. fecal occult blood test) jest test gwajakolowy. Metoda ta pozwala wykryć krew w stolcu, której nie widać gołym okiem. Ważne jest odpowiednie przygotowanie się do badania, aby wynik był bardziej wiarygodny.

    Przed badaniem na krew utajoną należy zmodyfikować dietę, gdyż spożywanie dużej ilości mięsa i warzyw (brokuły, kalafior, rzodkiewka, chrzan) może spowodować, że mimo braku obecności krwi w kale, otrzymamy wynik pozytywny.

    Odwrotna sytuacja może wystąpić u osób, które zażywają witaminę C w większych dawkach. Także przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych i preparatów zawierających żelazo wpływa na wynik testu. Wynik badania nie wskazuje jednoznacznie na brak lub obecność nowotworu, wymagana jest dalsza diagnostyka.

    Do badania kału na krew utajoną pobiera się po dwie próbki stolca z trzech kolejnych wypróżnień. Nie powinno się go wykonywać w trakcie krwawienia miesięcznego.

    Inne rodzaje testów oparte są o metody immunochemiczne. Do ich przeprowadzenia wykorzystuje się przeciwciała skierowane przeciwko hemoglobinie, albuminie ludzkiej. Badania te nie wymagają specjalnej diety ani odstawienia leków.

     

    Kolonoskopia – badanie na raka jelita grubego

     

    Złotym standardem w badaniach skriningowych raka jelita grubego jest kolonoskopia. To najważniejsze i najlepsze z badań na raka jelita grubego. Umożliwia ono obejrzenie jelita grubego przy użyciu wprowadzonej przez odbyt kamery, a także usunięcie w trakcie badania zmian – polipów jelita grubego.

    Do badania kolonoskopowego wymagane jest odpowiednie przygotowanie się, konieczne jest oczyszczenie jelit z resztek pokarmowych. Do tego celu stosuje się specjalne środki, zazwyczaj preparat zawierający makrogol. Pacjenci przyjmujący leki z powodu chorób przewlekłych powinni zażyć je rano i popić niewielką ilością wody. Rejestrując się na badanie trzeba zaznaczyć, że choruje się na cukrzycę i poinformować o przyjmowaniu leków, takich jak aspiryna i acenokumarol.

    Do wykonania przesiewowego badania kolonoskopowego na raka jelita grubego istnieją przeciwwskazania. Nie można go wykonać u osób, które w ciągu ostatnich trzech miesięcy przebyły zawał serca, pacjentów z ciężką niewydolnością krążeniową, oddechową lub w trakcie ostrego zapalenia jelit.

    Badaniem endoskopowym dystalnego odcinka jelita grubego jest sigmoidoskopia. Badanie to może być wykorzystane, gdy nie jest możliwe wykonanie kolonoskopii. Umożliwia ono wykrycie raka w końcowej części jelita grubego, np. raka odbytnicy.

     

    Program badań na raka jelita grubego

     

    Program przesiewowych badań na raka jelita grubego obejmuje:

    • wysyłanie jednorazowych, imiennych zaproszeń na kolonoskopię dla kobiet i mężczyzn w wieku 55–64 lat, na badanie mogą się zgłosić również osoby, które mają objawy mogące sugerować raka jelita grubego, jeśli otrzymały zaproszenie;
    • „program oportunistyczny”, z którego mogą korzystać osoby bezobjawowe w kierunku nowotworu jelita grubego (nie występuje niedokrwistość, utrata masy ciała, zaburzenia wypróżnień o nieznanej przyczynie; nie obserwuje się krwi w stolcu); badanie przeznaczone jest dla kobiet i mężczyzn, którzy nie mieli wykonywanej kolonoskopii w ostatnich dziesięciu latach i należą do jednej z grup wiekowych:
      • 50–65 lat;
      • 40–65 lat i w rodzinie występował rak jelita grubego u krewnego pierwszego stopnia (rodzice, potomstwo, rodzeństwo);
      • 25–65 lat w przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego w kierunku HNPCC (dziedziczny rak jelita grubego, niezwiązany z polipowatością jelita grubego).

     

    Jak często robić badania na raka jelita grubego?

     

    W profilaktyce raka jelita grubego po 50. roku życia zaleca się wykonanie raz w roku badania kału na krew utajoną oraz fiberosigmoidoskopii raz na 5 lat.

    U osób z większym niż populacyjne ryzykiem, u których wywiad jest obciążony w kierunku HNPCC, zaleca się wykonywanie kolonoskopii raz na 1–2 lata od 25. roku życia lub rozpoczynając 5 lat wcześniej niż wiek najmłodszego krewnego w chwili zdiagnozowania raka. W rodzinach z FAP (rodzinna polipowatość gruczolakowata) badanie kolonoskopowe powinno się wykonywać raz w roku począwszy od około 12. roku życia.

    Także przewlekłe schorzenia zapalne jelit (colitis ulcerosa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) predysponują do raka jelita grubego i wymagają częstszych kolonoskopii.

     

    Rak jelita grubego zależny od genów

     

    Występowanie raka jelita grubego może być uwarunkowane genetycznie. Do najważniejszych dziedzicznych przyczyn nowotworu złośliwego jelita grubego zaliczamy rodzinną polipowatość gruczolakowatą (FAP) i dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego (zespół Lyncha, HNPCC).

    FAP spowodowana jest mutacjami w genie APC, znajdującym się na chromosomie 5q21. Defekt ten sprzyja rozwojowi m.in. raka jelita grubego. Objawy choroby pojawiają się zwykle pod koniec drugiej dekady życia. Wykryto około 800 mutacji w genie APC. Rozpoznanie choroby zwykle stawia się na podstawie badania klinicznego i histopatologicznego. Możliwe jest jednak wykonanie testów genetycznych w celu wykrycia mutacji; udaje się ją odnaleźć w prawie 70% rodzin z rodzinną polipowatością gruczolakowatą.

    Jej identyfikacja jest uzasadniona w przypadku FAP o mniej nasilonych objawach, a także w celu otoczenia odpowiednią opieką krewnych osoby, u której wykryto mutację w genie APC. Analiza rodowodu wykonana przez lekarza genetyka wskaże członków rodziny nosiciela mutacji, którzy znajdują się w grupie ryzyka. Zaleca się wykonanie u tych osób badań molekularnych w kierunku obecności mutacji genu APC. Diagnostykę tę przeprowadza się już od 10. roku życia za zgodą rodziców (opiekunów prawnych).

    Badania identyfikujące mutacje należy rozpoczynać od osoby chorej, a następnie rozszerzać diagnostykę na krewnych, którzy również mogą być nosicielami danego defektu genetycznego. Takie postępowanie ułatwia diagnostykę, ponieważ w obrębie genu APC zidentyfikowano wiele mutacji, a defekt często jest charakterystyczny dla danej rodziny.

     

    Testy genetyczne na raka jelita grubego

     

    Przyczyną wystąpienia dziedzicznego niepolipowatego raka jelita grubego jest mutacja w obrębie genów naprawczych (mismatch repair genus). Do tej pory zidentyfikowano 9 genów, których mutacje odpowiadają za wystąpienie choroby: hMSH2, hMLH1, hMSH6, hPMS1, hPMS2, hMSH5, hMSH3, hMSH4, hMLH3. Najczęstsze są defekty w genach hMSH2 i hMLH1 (około 70% mutacji). Jeśli u chorego stwierdzi się mutację w genie odpowiedzialnym za naprawę DNA, należy przebadać krewnych z grupy ryzyka. Opieką genetyka powinny być objęte osoby z podwyższonym ryzykiem wystąpienia HNPCC od 18. roku życia.

    Badania genetyczne w kierunku zespołu Lyncha są kosztowne i pracochłonne, dlatego korzysta się z algorytmu diagnostycznego, który zakłada wykorzystanie zmodyfikowanych kryteriów Bethesda, badanie guza w kierunku niestabilności mikrosatelitów (powstającej na skutek mutacji genu). Przydatna jest również metoda immunohistochemiczna, w której używa się przeciwciał przeciwko MSH2 i MLH1, w celu zidentyfikowania niedoboru białek (zmutowane geny nie wytwarzają prawidłowych białek). Następnym krokiem jest analiza mutacji we krwi, mogąca wykrywać poszczególne defekty lub kosztowne badanie całych genów.

    Wiele laboratoriów genetycznych ma w swojej ofercie wykrywanie mutacji sprzyjających rozwojowi raka jelita grubego, możliwe jest nawet sekwencjonowanie całych genów. Na stronach internetowych można zakupić zestawy do pobierania materiału genetycznego (wymazu z policzka). Są to badania bardzo kosztowne, chociaż coraz bardziej dostępne. Należy przy tym pamiętać o roli konsultacji genetycznej, analizie rodowodu, która może uściślić zakres wykonywanych genetycznych badań na raka jelita grubego.

    Autor: lek. Karolina Kołodziejczak
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.