zarejestruj się zaloguj się

Enzymy trzustkowe

Tekst: Katarzyna Paciorek
Enzymy trzustkowe
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 14. października, 2014

Enzymy trzustkowe tworzą tak zwany sok trzustkowy, dzięki czemu możliwe jest prawidłowe trawienie tłuszczów. Najważniejsze enzymy trzustkowe to: lipaza, amylaza, trypsynogen oraz elastaza trzustkowa. Enzymy wydzielane przez trzustkę bada się w chorobach tego narządu, w tym przy podejrzeniu zapalenia trzustki oraz w nowotworach. Część z nich zleca się także przy chorobach dróg żółciowych i przewodów trzustkowych.

SPIS TREŚCI:

    Czym są enzymy trzustkowe?

     

    Enzymy trzustkowe to enzymy trawienne produkowane w trzustce. Trzustka jest narządem położonym w obrębie jamy brzusznej, który pełni dwie funkcje: wewnątrzwydzielniczą oraz zewnątrzwydzielniczą.

    • Do funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki należy synteza enzymów trawiennych: proteolitycznych, lipolitycznych, glikolitycznych oraz nukleolitycznych, które uczestniczą w trawieniu pokarmu.
    • Na funkcję wewnątrzwydzielniczą składa się wydzielanie hormonów, m.in. insuliny oraz glukagonu.

     

    Sok trzustkowy

     

    Produkt wydzielania trzustkowego to sok trzustkowy. Trzustka każdego dnia może produkować od 1 do nawet 4 litrów soku. Jest on wydzielany do dwunastnicy. Zawiera elektrolity, enzymy trawiące: białka, węglowodany, tłuszcze i kwasy nukleinowe. Sok trzustkowy ma charakter zasadowy, dzięki czemu neutralizuje on kwaśną treść żołądkową, która trafia do dwunastnicy. Zapewnia on również niezbędne warunki do działania trzustkowych enzymów trawiennych.

    Komórki pęcherzykowe wydzielają enzymy trawienne w postaci nieaktywnej. Jest to niezwykle istotne, bowiem gdyby enzymy trawienne uaktywniły się już w obrębie trzustki, uległaby ona samostrawieniu (dzieje się tak w niektórych chorobach trzustki). Następnie enzymy te dostają się do dwunastnicy przez przewody trzustkowe i tam ulegają aktywacji.

    Trzustka zaczyna wydzielać enzymy już w momencie zadziałania zmysłów wzroku, węchu, a następnie smaku. Gdy pokarm dostanie się do żołądka, jego ściany rozciągane są przez treść pokarmową, co stanowi kolejny bodziec do wydzielania enzymów trzustkowych. W okresie poposiłkowym ilość wydzielanego soku trzustkowego wyraźne wzrasta.

    Zdecydowaną większość tych enzymów stanowią enzymy proteolityczne m.in. trypsyna, chymotrypsyna, elastaza, karboksypeptydaza A i B. Biorą one udział w trawieniu białek. W obrębie enzymów proteolitycznych dominują dwa enzymy, które wydzielane są przez trzustkę w postaci nieaktywnej. Jest to chymotrypsynogen (aktywowany następnie do chymotrypsyny) i trypsynogen (aktywowany następnie do trypsyny). Obydwa te enzymy ulegają aktywacji w świetle jelita. Trawią one białka do mniejszych cząstek (tzw. oligopeptydów). Gdy występuje niedobór enzymów proteolitycznych, trawienie białek w jelitach jest nieprawidłowe.

     

    Trypsynogen

     

    Badanie tego enzymu trzustkowego: immunoreaktywnego trypsynogenu (IRT) przesiewowo wykonuje się u noworodków w celu wykluczenia bardzo niebezpiecznej choroby, jaką jest mukowiscydoza. U noworodków chorych na tę chorobę poziom immunoreaktywnego trypsynogenu może być podwyższony we krwi przez kilka miesięcy.

    Podwyższony poziom trypsynogenu we krwi występuje również w takich schorzeniach, jak zapalenie trzustki i nowotwór trzustki. Tkanka trzustki zostaje wówczas uszkodzona, może to doprowadzić do blokady, która utrudnia bądź wręcz uniemożliwia wydostanie się trypsynogenu z trzustki i jego dalszy transport do jelita.

     

    Elastaza trzustkowa-1

     

    Aktywność tego enzymu trzustkowego oznaczana jest w kale w diagnostyce niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki. Elastaza nie ulega trawieniu w przewodzie pokarmowym, dlatego jej stężenie w kale jest odzwierciedleniem ilości, w jakiej wydzielana jest przez trzustkę.

     

    Lipaza trzustkowa

     

    Kolejną grupą enzymów wydzielanych przez trzustkę są enzymy lipolityczne. Zalicza się do nich: lipaza, fosfolipaza, esteraza. Biorą one udział w trawieniu tłuszczów – rozkładają tłuszcze do kwasów tłuszczowych.

    Lipaza jest jednym z podstawowych enzymów trzustkowych, oznaczanych w diagnostyce schorzeń trzustki, takich jak zapalenie trzustki ostre lub przewlekłe, niedrożność dróg żółciowych, niedrożność przewodów trzustkowych. W tych jednostkach chorobowych poziom lipazy trzustkowej jest znacznie podwyższony. Lipaza jest enzymem swoistym narządowo i jej poziom wzrasta tylko w chorobach trzustki.

    Objawami zaburzeń wchłaniania tłuszczów są tzw. stolce tłuszczowe – biegunki z obecnością kropli tłuszczu.

     

    Amylaza

     

    Enzym glikolityczny produkowany przez trzustkę to amylaza. Do jelita jest ona wydzielana w postaci czynnej. Uczestniczy w trawieniu wielocukrów do cukrów prostych.

    Oznaczana jest w diagnostyce schorzeń trzustki, przede wszystkim jest jednym z podstawowych badań w diagnostyce ostrego zapalenia trzustki (OZT). Jej poziom może być oznaczany zarówno we krwi, jak i w moczu. W OZT jej poziom jest podwyższony. Aktywność amylazy we krwi często powraca do normy już po 2–3 dobach. Podwyższony poziom tego enzymu obserwuje się również w takich jednostkach chorobowych, jak niewydolność nerek, choroby wątroby, zapalenie pęcherzyka żółciowego.

    Trzustka produkuje również enzymy nukleolityczne, rozkładające kwasy nukleinowe (DNA, RNA). Do enzymów tych należą rybonukleaza i dezoksyrybonukleaza.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Badania enzymów trzustkowych

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.