zarejestruj się zaloguj się

Doustne leki przeciwcukrzycowe

Tekst: Marek Dryżałowski
Dodane: 19. listopada, 2013

Doustne leki przeciwcukrzycowe są alternatywą dla insuliny – niegdyś jedynej formy radzenia sobie z niekontrolowanym wzrostem poziomu cukru we krwi chorego. Wszystko zmieniło się, gdy odkryto, że u wielu pacjentów zmagających się z cukrzycą poprawę można uzyskać poprzez środki chemiczne, które nasilają działanie naturalnej insuliny lub pobudzają trzustkę do jej wydzielania.

SPIS TREŚCI:

    Działanie leków przeciwcukrzycowych

     

    Ogólnie rzecz biorąc, doustne leki przeciwcukrzycowe mają za zadanie wspomóc osłabioną zdolność organizmu do regulacji poziomu cukru we krwi.

    Aby to zadanie mogło być spełnione, pacjent musi nadal posiadać pewną, nawet szczątkową, zdolność do wytwarzania insuliny, gdyż leki same w sobie nie zastępują jej działania. Dlatego leków doustnych (z pojedynczymi wyjątkami) nie stosuje się u chorych na cukrzycę typu 1, których trzustka jest całkowicie niezdolna do produkcji hormonu. Są one jednak wybawieniem dla pacjentów cierpiących na cukrzycę typu 2, którzy nadal produkują insulinę, ale w zbyt małej ilości, aby zaspokoić w pełni potrzeby organizmu.

    W chwili obecnej w terapii cukrzycy typu 2 stosuje się leki działające na kilka różnych sposobów, takich jak:

    • hamowanie wchłaniania glukozy,
    • regulacja metabolizmu glukozy,
    • pobudzenie wydzielania insuliny,
    • pobudzenie działania tzw. inkretyn.

     

    Leki hamujące wchłanianie glukozy

     

    Do tej kategorii doustnych leków przeciwcukrzycowych zaliczamy tzw. inhibitory alfa-glukozydazy. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu rozkładu węglowodanów w jelicie cienkim, przez co wchłania się mniej glukozy i poziom cukru we krwi po posiłku wzrasta łagodniej niż bez zastosowania leku. Dostępnym w Polsce przedstawicielem tej grupy jest akarboza.

    Akarboza i podobne jej substancje są stosowane głównie jako leki wspierające terapię, a nie jako jedyna forma leczenia, gdyż ich działanie obniżające poziom cukru jest stosunkowo słabe, zwłaszcza jeśli chodzi o okresy między posiłkami. Jednak przy skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną może być ona skutecznie stosowana u chorych na cukrzycę typu 2, a także w niektórych przypadkach typu 1.

    Jeśli chodzi o działania uboczne, leki tej grupy powodują zwiększone wydzielanie gazów w jelitach, co może prowadzić do wzdęć i biegunek, lecz przy zastosowaniu małych dawek i stopniowym ich zwiększaniu często udaje się uniknąć jakichkolwiek problemów. Jednakże ze względu na to działanie niepożądane, akarboza nie może być stosowana u osób z chorobami zaburzającymi trawienie lub owrzodzeniami i zwężeniami jelit. Niewskazana jest także podczas ciąży.

     

    Leki regulujące metabolizm glukozy

     

    Podstawowym lekiem z tej grupy jest metformina, której działanie prowadzi do:

    • zmniejszenia produkcji glukozy w wątrobie,
    • poprawienia wrażliwości komórek na insulinę,
    • regulacji poziomu cholesterolu i triglicerydów we krwi.

    Do 2010 roku w użyciu była także grupa leków – tzw. glitazonów – o podobnych efektach, jednak zostały one wycofane w Polsce z powodu ich niekorzystnego wpływu na układ krążenia.

    Działanie metforminy jest bardzo korzystne z tego względu, że nie obciąża ona trzustki, a przeciwdziała głównemu problemowi, który leży u podstawy cukrzycy typu 2, czyli oporności komórek na działanie insuliny. Daje ona także dodatkową korzyść w formie obniżenia apetytu, co jest szczególnie pożądane u osób z nadwagą, które powinny obniżyć masę ciała.

    Metformina jest w tej chwili zalecanym lekiem pierwszego rzutu u chorych na cukrzycę typu 2, a także elementem większości zestawów w terapii wielolekowej.

    Jeśli chodzi o główne działania uboczne, substancja ta może wywoływać dyskomfort ze strony układu pokarmowego (wzdęcia, odbijania itp.). Poza tym jej przedawkowanie może doprowadzić do tzw. kwasicy mleczanowej, która objawia się osłabieniem, wymiotami oraz bólem brzucha i może doprowadzić do śpiączki, jeśli nie zostanie podjęte leczenie.

    Ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, metformina nie może być stosowana u osób z niewydolnością nerek (ponieważ uszkodzone nerki nie są w stanie skutecznie wydalać leku i jego ilość w organizmie ma szanse wzrosnąć aż do przedawkowania), a także u osób nadużywających alkoholu (alkohol prowadzi do większego nagromadzenia kwasów w organizmie).

     

    Leki pobudzające wydzielanie insuliny

     

    Podobnie jak w przypadku poprzedniej kategorii, w odniesieniu do kolejnej grupy doustnych leków przeciwcukrzycowych także zaliczyć można dwie grupy leków: pochodne sulfonylomocznika oraz glinidy, jednak druga z tych grup jest o wiele rzadziej stosowana w Polsce.

    Leki te mają za zadanie pobudzić trzustkę do wydzielenia zmagazynowanych przez nią zapasów insuliny, co pozwala maksymalnie wykorzystać resztki jej możliwości i zapobiega gwałtownemu wzrostowi poziomu cukru po posiłku. W efekcie udaje się jeszcze przez pewien czas zachować wyrównanie cukrzycy bez wprowadzania zastrzyków insuliny.

    Oczywistym działaniem ubocznym takiej terapii jest nadmierne obciążenie trzustki, która stopniowo tracić będzie zdolność do produkcji i wydzielania insuliny. Ponadto, jeżeli podstawowym mechanizmem cukrzycy u danego pacjenta jest oporność na działanie hormonu (np. z powodu znacznej otyłości), zastosowanie leków z tej grupy może nasilić zaburzenia – im więcej insuliny w organizmie, tym bardziej komórki będą się „bronić“ przed jej działaniem. Dlatego u osób otyłych i opornych na insulinę powinno się stosować w pierwszej kolejności inne leki, np. metforminę.

    O ile preparaty z dotychczas wymienionych grup doustnych leków przeciwcukrzycowych nie grożą nadmiernym spadkiem poziomu cukru we krwi (hipoglikemią), należy się liczyć z takim efektem ubocznym u osób stosujących leki pobudzające wydzielanie insuliny. Dlatego ci chorzy muszą kontrolować swoje poziomy cukru i uważać, aby nie zastosować zbyt dużej dawki w stosunku do spożywanych posiłków. Poza ryzykiem hipoglikemii leki te raczej nie posiadają znaczących działań ubocznych. Niemniej należy pamiętać, że nie powinno się ich stosować u osób z wieloma chorobami towarzyszącymi oraz podczas ciąży.

    Glinidy i pochodne sulfonylomocznika mają podobne skutki działania – podstawową różnicą jest to, że glinidy ujawniają swój efekt szybciej i utrzymuje się on krócej. Jest to bardzo korzystne, gdyż możliwe jest precyzyjne dostosowanie momentu zadziałania leku do spożycia posiłku, przez co zmniejsza się ryzyko, że obniżenie poziomu cukru przesunie się za bardzo w czasie i doprowadzi do hipoglikemii.

     

    Leki imitujące działanie inkretyny

     

    Inkretyny to hormony przewodu pokarmowego, które mają wpływ na wiele procesów metabolicznych, w tym metabolizm glukozy. Jedną z inkretyn, o szczególnie ważnym działaniu z punktu widzenia cukrzycy, jest tzw. GLP-1. Jest to substancja, która pobudza wydzielanie insuliny, przemianę materii oraz zmniejsza apetyt.

    Tzw. „leki inkretynowe“ stosowane w leczeniu cukrzycy mają za zadanie:

    • naśladować działanie GLP-1 – analogi GLP-1, takie jak eksenatyd czy liraglutyd,
    • nasilić efekty produkowanej w organizmie GLP-1 – tzw. gliptyny (saksagliptyna, sitagliptyna, wildagliptyna).

    Ważną różnicą pomiędzy powyższymi grupami jest to, że eksenatyd i liraglutyd muszą być podawane w formie zastrzyków – podobnie jak insulina, a gliptyny stosowane są doustnie.

    Leki inkretynowe, ogólnie rzecz biorąc, zwiększają wrażliwość komórek trzustki na glukozę, tzn. narząd ten sprawniej reaguje na zwiększający się poziom cukru we krwi i wydziela w odpowiedzi większą ilość insuliny. Ponadto analogi GLP-1 mają dodatkowe działanie polegające na zmiejszeniu apetytu – korzystne dla obniżenia masy ciała.

    Obie powyższe grupy stosuje się w momencie, kiedy leki klasyczne (metformina, pochodne sulfonylomocznika) nie przynoszą odpowiedniego rezultatu lub z jakichś powodów nie mogą być zastosowane. Zazwyczaj lek inkretynowy jest używany razem z doustnym lekiem przeciwcukrzycowym lub insuliną.

    Działania uboczne tych leków obejmują bóle głowy oraz dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunki itp.), przy czym gliptyny są ogólnie lepiej znoszone przez pacjentów, choć nie można ich zastosować u osób cierpiących na niewydolność nerek lub wątroby.

    Można w uproszczeniu powiedzieć, że analogi GLP-1 mają nieco skuteczniejsze działanie, ale przy konieczności przyjmowania ich w formie zastrzyków oraz większym ryzyku działań ubocznych.

    Pamiętać należy, że pierwszym krokiem w terapii powinna być zawsze zmiana trybu życia – zdrowa dieta, zwiększenie aktywności fizycznej i obniżenie masy ciała, gdyż w wielu przypadkach wyrównanie cukrzycy udaje się uzyskać bez połknięcia choćby jednej tabletki.

    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Glukagon – badanie
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.