zarejestruj się zaloguj się

Choroby brudnych rąk

Tekst: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
Dodane: 21. października, 2013

Nazwą „choroby brudnych rąk” określane są schorzenia przenoszące się w dużej mierze drogą pokarmową poprzez spożycie skażonych pokarmów, płynów itp. Nazwa wynika z tego, że typowym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania im jest właściwa higiena na czele z prawidłowym i odpowiednio częstym myciem rąk z użyciem wody i mydła. Do chorób tych należą m.in. wirusowe zapalenia wątroby typu A i E, salmonelloza, czerwonka, biegunki podróżnych.

mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Najważniejsze choroby brudnych rąk to:

    • wirusowe zapalenie wątroby A,
    • wirusowe zapalenie wątroby E,
    • zakażenia rotawirusowe,
    • zakażenia norowirusowe,
    • salmonelloza,
    • shigelloza,
    • biegunki podróżnych.

     

    WZW typu A

     

    Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A, żółtaczka pokarmowa) to ostra choroba zakaźna wątroby spowodowana przez enterowirusa. Przenosi się drogą pokarmową poprzez spożywanie zanieczyszczonych pokarmów (wirus jest wydalany z kałem). U dzieci przebiega zwykle bezobjawowo lub skąpowobjawowo, u dorosłych typowe objawy to gorączka, biegunka, bóle brzucha, torsje, a przede wszystkim zażółcenie spojówek i skóry (wskutek uszkodzenia wątroby).

    Choroba jest ostra i zwykle nie jest groźna dla życia (poza bardzo nielicznymi przypadkami), a także – w przeciwieństwie do wirusowych zapaleń wątroby B i C – nigdy nie przechodzi w formę przewlekłą. WZW A była częsta w Polsce w okresie PRL-u (osoby, których dzieciństwo trwało w tym czasie, zazwyczaj posiadają odporność po bezobjawowym zachorowaniu), a obecnie jest częsta w krajach rozwijających się (w tym będących celem wyjazdów turystycznych, np. Egipt, Turcja).

    Istnieje szczepionka chroniąca przed tą chorobą brudnych rąk, której stosowanie zalecane jest u osób wyjeżdżających do krajów rozwijających się oraz osób pracujących przy produkcji i przetwórstwie żywności, a także u dzieci (można ją stosować od 2 roku życia), żeby uniknąć zachorowania w wieku dorosłym.

     

    WZW typu E

     

    Wirusowe zapalenie wątroby typu E (WZW E) także należy do chorób brudnych rąk. Jest to ostra choroba zakaźna wątroby spowodowana przez kaliciwirusa. Drogi przenoszenia i objawy są zbliżone do WZW A, choć przeważnie nieco cięższe. Choroba występuje na niektórych obszarach w krajach rozwijających się. W przypadku WZW E nie istnieje szczepionka.

    Bardzo charakterystyczną cechą jest bardzo wysoka śmiertelność wśród chorych kobiet będących w trzecim trymestrze ciąży, sięgająca 25%, dlatego też kobiety ciężarne nie powinny podróżować do obszarów, gdzie występuje podwyższona częstość WZW E (aktualne informacje należy uzyskać w poradni chorób zakaźnych lub stacji Sanepid).

     

    Rotawirusy i norowirusy

     

    Rotawirusy i norowirusy wywołują ostre, zazwyczaj kilkudniowe choroby biegunkowe (z towarzyszącą gorączką i wymiotami), często przybierające postać masowych lokalnych zakażeń.

     

    Rotawirusy

     

    Biegunki spowodowane przez rotawirusy są typowe dla małych dzieci i często występują w formie masowych zachorowań np. w żłobkach czy na oddziałach szpitalnych, na których przebywają takie dzieci. Z uwagi na wysoką zakaźność bardzo łatwo zachorować może personel i osoby odwiedzające. W przypadku biegunki u małych dzieci ważna jest kontrola lekarska, ponieważ u nich nawet stosunkowo łagodna biegunka i wymioty mogą prowadzić do zagrażającego życiu odwodnienia. Istnieją szczepionki, które mogą być podawane doustnie niemowlętom, chroniące przed zakażeniem najczęstszymi typami rotawirusów.

     

    Norowirusy

     

    Norowirusy należą do tej samej rodziny co wirus WZW E. Biegunki spowodowane przez nie zazwyczaj przebiegają jako masowe zachorowania w zamkniętych środowiskach (domy opieki, internaty itp.). Charakterystyczne są epidemie biegunek na statkach wycieczkowych powodowane najczęściej przez wirusa Norwalk. W przypadku norowirusów nie ma szczepionki.

     

    Zakażenia bakteryjne

     

    Typowe zakażenia bakteryjne związane z drogą pokarmową to zakażenia powodowane przez bakterie z rodzajów Salmonella i Shigella.

     

    Bakterie z rodzaju Shigella wywołują biegunkę przebiegającą zwykle bardzo ciężko, z wydalaniem krwi, stąd nazwa choroby – czerwonka (inna nazwa to dyzenteria). Choroba ta jest w Europie stosunkowo rzadka, ale częsta w krajach rozwijających się.

    Bakteria Salmonella enterica subsp. enterica występuje w ponad 2000 serowarach (odmianach) dzielących się na odmiany jelitowe i durowe. Odmiany jelitowe wywołują ostrą chorobę przebiegającą z biegunką i wymiotami. Charakterystyczne są masowe zachorowania, których źródłem jest skażony pokarm (zazwyczaj zawierający jajka), taki jak np. krem w ciastach, lody itp. Odmiany durowe (na czele z Salmonella Typhi) wywołują ciężką chorobę ogólnoustrojową przebiegającą z:

    • wysoką gorączką,
    • różową wysypką,
    • objawami ze strony przewodu pokarmowego.

    W Polsce dur brzuszny (tyfus) obecnie nie występuje poza sporadycznymi zakażeniami, ale nadal jest częsty w krajach rozwijających się, a także w krajach bałkańskich. Przed durem brzusznym chroni szczepionka.

    Ważne jest to, że u części osób po przebyciu zakażenia dochodzi do bezobjawowego nosicielstwa bakterii w pęcherzyku żółciowym i ich wydalania z kałem (do momentu usunięcia pęcherzyka), co może grozić kolejnymi zakażeniami.

    W historii znana jest postać tzw. Tyfusowej Mary, czyli kucharki Mary Mallon pracującej w Nowym Jorku i okolicach, która pracowała (później pod fałszywymi nazwiskami) w różnych domach i instytucjach, gdzie dochodziło do zakażeń durem brzusznym. Mary Mallon odmawiała jakiegokolwiek leczenia, a do szpitala została zabrana dopiero po tym, jak kilku policjantów z trudem ją obezwładniło; w rezultacie po kilku latach została dożywotnio umieszczona w szpitalu zakaźnym (Sąd Najwyższy USA wydał w tej sprawie indywidualne postanowienie).

    Biegunka podróżnych jest kolejną z chorób brudnych rąk. Jest ona kilkudniową ostrą chorobą biegunkową, powodowaną zazwyczaj przez bakterię Escherichia coli (także inne bakterie, wirusy bądź pasożyty). Jak nazwa wskazuje, pojawia się ono zazwyczaj u turystów, niedługo po przybyciu na miejsce przeznaczenia. Zakażenie wiąże się przeważnie z tym, że osoby zmęczone podróżą, jak również zajęte zaznajamianiem się z nowym miejscem, zaniedbują przestrzeganie higieny. W zapobieganiu wystąpieniu biegunki podróżnych wskazane jest, oprócz profilaktyki lekami, także stosowanie probiotyków.

     

    Zasady zapobiegania chorobom brudnych rąk

     

    Do chorób brudnych rąk można zaliczyć także wiele innych zakażeń przenoszących się drogą pokarmową, które jednak mogą wymagać odrębnego omówienia.

    Podstawowym sposobem zapobiegania chorobom brudnych rąk jest mycie rąk. Już jednorazowe umycie rąk powoduje usunięcie do 70% drobnoustrojów. Ważne jest to, aby było to prawidłowe mycie rąk, czyli nie takie, jak się często praktykuje, polegające na przetarciu wewnętrznej strony dłoni i pominięciu większości innych obszarów. Istotne jest niepominięcie obszarów między palcami, grzbietów dłoni etc. Dlatego też warto zaznajomić się z techniką właściwego mycia rąk.

    Samo mycie rąk nie wystarcza, ponieważ łatwo można skazić ręce przez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami (krany, klamki itd.). Ważne jest, aby unikać mydła w kostkach, a preferować mydło w płynie. Unikać dotykania kranów, klamek itp. poza niezbędnymi sytuacjami. Wskazane jest także noszenie przy sobie pojemniczka ze środkiem antyseptycznym (ewentualnie chusteczek nim nasyconych) i stosowanie go np. po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem i piciem (dotyczy to szczególnie krajów rozwijających się).

    Warto także od małego uczyć dzieci, żeby myły ręce w poniższych sytuacjach (te same zasady dotyczą dorosłych):

    • zawsze, gdy są brudne;
    • po każdym skorzystaniu z toalety;
    • przed jedzeniem;
    • po powrocie do domu;
    • po zabawie ze zwierzętami;
    • po dmuchaniu nosa w chusteczkę i zasłanianiu ust, kiedy się kicha lub kaszle;
    • po wizycie w piaskownicy, na placu zabaw itp.;
    • po kontakcie z surowym mięsem, jajkami itp;
    • po kontakcie z odchodami, śmieciami itp.;
    • po wizycie w przychodni, szpitalu, aptece (zwłaszcza w sezonie grypowym), po wizycie w zoo itp.

    W przypadku pokarmów i napojów w krajach rozwijających się należy spożywać tylko takie potrawy, których podanie (wygląd lokalu i obsługi) nie budzi wątpliwości, a także powinny być to raczej potrawy poddawane obróbce termicznej.

    Należy pić wodę przegotowaną oraz podaną w czystych naczyniach, a w warunkach „polowych” wodę poddaną dezynfekcji chemicznej; można pić bez przegotowania także napoje z zamkniętych fabrycznie butelek, o ile są to produkty znanych marek (miejscowi producenci mogą nie przestrzegać wymogów sanitarnych, należy jednak zawsze liczyć się z podróbkami) oraz butelka została otwarta przy kliencie. Ryzykowne jest korzystanie z żywności i napojów od ulicznych/plażowych sprzedawców oraz napojów zawierających kostki lodu (mogą być przygotowane z zanieczyszczonej wody).

    Autor: mgr Katarzyna Wajda-Drzewiecka
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Zapalenie wątroby
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.