zarejestruj się zaloguj się

Choroba Leśniowskiego-Crohna

Tekst: lek. Monika Turlejska
Choroba Leśniowskiego-Crohna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 15. listopada, 2013

Choroba Leśniowskiego-Crohna należy do grupy przewlekłych nieswoistych chorób zapalnych przewodu pokarmowego. Etiologia tego schorzenia pozostaje do dziś nieznana. Na świecie schorzenie to jest znane jako choroba Crohna (łac. morbus Crohn). Natomiast w Polsce, dla upamiętnienia polskiego lekarza – Antoniego Leśniowskiego, który jako pierwszy w 1904 roku dokonał opisu tej jednostki, nazywamy je chorobą Leśniowskiego-Crohna.

lek. Monika Turlejska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Na czym polega choroba Leśniowskiego-Crohna?

     

    Choroba Leśniowskiego-Crohna jest procesem zapalnym, który może obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego. Najczęściej dotyczy końcowego odcinka jelita krętego oraz początkowego odcinka okrężnicy. Proces zapalny obejmuje całą ścianę jelita lub pomiędzy fragmentami zmienionymi chorobowo znajduje się zdrowa tkanka.

    Choroba Leśniowskiego-Crohna jest schorzeniem autoimmunologicznym, co oznacza, że pod wpływem jakiegoś (w tym przypadku niewiadomego) czynnika organizm wytwarza autoprzeciwciała. Na co dzień ludzki organizm wytwarza przeciwciała przeciwko atakującym bakteriom, wirusom, grzybom, a celem tej odpowiedzi jest zniszczenie tych drobnoustrojów.

    W przypadku chorób autoimmunologicznych powstają autoprzeciwciała, tzn. przeciwciała wywołujące stan zapalny w obrębie któregoś z narządów własnego organizmu. W chorobie Leśniowskiego-Crohna jest to przewód pokarmowy. Do grupy przewlekłych nieswoistych zapaleń przewodu pokarmowego należy również wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroba ta przybiera często bardzo podobny obraz kliniczny do choroby Leśniowskiego-Crohna, stąd też konieczne jest przeprowadzenie wnikliwej diagnostyki w celu postawienia właściwego rozpoznania.

     

    Co wywołuje chorobę Leśniowskiego-Crohna?

     

    Dokładna przyczyna choroby Leśniowskiego-Crohna jak dotąd nie została poznana. Przyjmuje się, iż w patogenezie znaczenie mają następujące czynniki:

    • predyspozycje genetyczne (mutacje genów) – współwystępowanie choroby u 70% bliźniąt jednojajowych,
    • nieprawidłowy skład flory bakteryjnej przewodu pokarmowego,
    • zaburzona funkcja układu immunologicznego,
    • przebyte zakażenie bakteriami Mycobacterium paratuberculosisPseudomonas spp. lub Listeria spp.,
    • palenie papierosów (ryzyko zachorowania wśród palaczy wzrasta czterokrotnie, a przebieg choroby jest bardziej agresywny),
    • dieta wysokotłuszczowa.

    Największą zachorowalność na chorobę Leśniowskiego-Crohna notuje się w krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej. Częstość występowania choroby w Europie wynosi 40–50 przypadków na 100 000 mieszkańców. Zauważa się dwa szczyty zwiększonej zapadalności na tę chorobę – pierwszy i największy występuje w wieku 15–30 lat; drugi, znacznie mniejszy, to 60–80 rok życia.

    Wśród dorosłych współczynnik chorobowości jest nieznacznie większy u kobiet, w populacji dzieci choroba występuje częściej u chłopców (1,6 : 1).

     

    Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna

     

    Przebieg choroby Leśniowskiego-Crohna jest przewlekły, wieloletni. W początkowej fazie schorzenie zwykle rozwija się powoli. Typowo charakteryzuje się występowaniem okresów zaostrzeń poprzedzielanych okresami remisji. Często jednak remisje są niezupełne – obserwuje się po prostu zmniejszenie aktywności choroby.

    Do ogólnych objawów choroby należą:

    • złe samopoczucie,
    • osłabienie,
    • gorączka,
    • brak apetytu,
    • utrata masy ciała,
    • niedokrwistość.

    Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna ze strony przewodu pokarmowego zależą od lokalizacji zmian chorobowych, ich nasilenie jest zróżnicowane – od łagodnych, poprzez umiarkowane, do ciężkich.

    Głównymi objawami są:

    • ból brzucha,
    • przewlekła biegunka.

    Rzadszymi objawami są:

    • badalny guz w dolnym prawym kwadrancie brzucha,
    • domieszka krwi w stolcu,
    • zmiany w okolicy odbytu: szczeliny, przetoki, ropnie,
    • niedrożność jelit,
    • opóźnienie dojrzewania i wzrastania u dzieci.

    Możliwe objawy pozajelitowe:

    • ból i obrzęk dużych stawów,
    • osteoporoza,
    • zapalenie spojówek, zapalenie tęczówek,
    • zapalne zmiany skórne,
    • afty w obrębie jamy ustnej,
    • stłuszczenie wątroby.

     

    Jak rozpoznaje się chorobę?

     

    Diagnozę choroby Leśniowskiego-Crohna stawia się na podstawie wyników badania endoskopowego, histopatologicznego, radiologicznego. Podstawą rozpoznania jest wykonanie endoskopii. Badania endoskopowe polegają na tym, że lekarz za pomocą aparatury ogląda (skopia) narząd od wewnątrz (endo). Typowy wygląd ścian przewodu pokarmowego sugeruje chorobę Leśniowskiego-Crohna. Nie ma za to typowej lokalizacji dla tej choroby. Zapalenie może obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego, dlatego też rodzaj przeprowadzonych badań zależy od objawów, na podstawie których lekarz domniemywa, gdzie może toczyć się proces zapalny.

    Gastroskopia jest wykonywana, jeśli objawy sugerują chorobę przełyku, żołądka bądź dwunastnicy. Kolonoskopia zaś umożliwia ocenę jelita grubego oraz końcowego odcinka jelita cienkiego.

    Endoskopia kapsułkowa jest przeprowadzana u pacjentów z dużym prawdopodobieństwem zmian chorobowych w jelicie cienkim. Pacjent połyka niewielką kapsułkę zaopatrzoną w miniaturowy aparat cyfrowy. Kapsułka, przemieszczając się wzdłuż przewodu pokarmowego, wykonuje tysiące zdjęć, a następnie zostaje wydalona przez odbyt. Wszystkie fotografie są wówczas analizowane na komputerze. Endoskopia kapsułkowa nie daje możliwości wykonania biopsji.

    Gastroskopia oraz kolonoskopia pozwalają na pobranie wycinków (wykonanie biopsji) z podejrzanej zmiany chorobowej. Wycięte fragmenty tkanek oceniane są pod mikroskopem (badanie histopatologiczne). Uwidocznione komórki oraz ich typowy układ sugerują chorobę Leśniowskiego-Crohna.

    Zawsze należy wykonać również kontrastowe badanie radiologiczne. Płynny środek kontrastowy podaje się doustnie lub doodbytniczo (w zależności od lokalizacji zmian chorobowych), a następnie wykonuje się zdjęcia RTG. Środek cieniujący, przechodząc przez wnętrze przewodu pokarmowego, pochłania promienie RTG, dzięki czemu powstaje obraz tych narządów.

    W badaniach laboratoryjnych obecne są cechy stanu zapalnego (↑ liczba krwinek białych, ↑ OB, ↑ CRP), niedokrwistość oraz przeciwciała ASCA (pozwalają różnicować chorobę Leśniowskiego-Crohna od wrzodziejącego zapalenia jelita grubego). U pacjentów z rozpoznaną już chorobą, diagnostykę rozszerza się o USG, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny, co pozwala na określenie zaawansowania choroby.

    Pojawienie się pierwszego ataku choroby może budzić diagnostyczne wątpliwości, gdyż objawy występujące w napadzie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego mogą przypominać ostrą infekcję przewodu pokarmowego. Posiew kału pozwala na wykluczenie zakażenia bakteryjnego.

     

    Powikłania choroby

     

    Wśród powikłań choroby Leśniowskiego-Crohna pojawić się mogą komplikacje jelitowe i pozajelitowe.

    Do powikłań jelitowych zalicza się:

    • przetoki – wytworzenie patologicznego połączenia pomiędzy dwoma odcinkami jelita, pomiędzy jelitem a innym narządem (np. pęcherzem moczowym, pochwą) lub jelitem a skórą,
    • ropnie wewnątrzbrzuszne,
    • zwężenie jelita, które może skutkować niedrożnością przewodu pokarmowego,
    • krwotok,
    • zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego – około 5–6 razy w porównaniu do populacji ogólnej, z tego względu średnio po 15 latach trwania choroby wykonuje się kontrolną kolonoskopię, dalszy nadzór zależy od oceny ryzyka zachorowania na ten nowotwór.

    Do powikłań pozajelitowych zalicza się:

    • anemię,
    • opóźniony wzrost i rozwój dzieci,
    • kamicę żółciową,
    • kamicę moczową,
    • osteoporozę.

     

    Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna

     

    Nie znając dokładnej przyczyny choroby Leśniowskiego-Crohna, nie możemy jej wyleczyć. Celem leczenia jest zatem doprowadzenie do remisji objawów, poprawa jakości życia chorego i zapobieganie ewentualnym powikłaniom.

    Proces leczenia można podzielić na dwa typy:

    1. leczenie w trakcie ostrego rzutu choroby,
    2. leczenie podtrzymujące, stosowane w okresach remisji.

     

    Nasilenie objawów oraz dokładna lokalizacja procesu zapalnego w obrębie przewodu pokarmowego są decydującymi czynnikami przy wyborze leków. Opcje terapeutyczne obejmują:

    1. glikokortykosteroidy – stosowane doustnie, a w ciężkich rzutach choroby dożylnie; terapię zaczyna się od dużych dawek, które stopniowo się zmniejsza, a wraz z ustąpieniem objawów – jeśli to możliwe – odstawia; istnieje dość liczna grupa pacjentów, którzy muszą przyjmować stale glikokortykosteroidy;
    2. leki immunosupresyjne – jest to grupa leków silnie hamująca działanie układu immunologicznego, a dzięki temu skutecznie łagodząca stan zapalny; leki te mają zastosowanie w chorobach autoimmunologicznych, w tym w chorobie Leśniowskiego-Crohna, przynosząc bardzo dobre rezultaty; w tej grupie leków wyróżniamy:
    • immunomodulatory – azatiopryna, merkaptopuryna, metotreksat; mają zdolność modyfikowania i supresji układu immunologicznego; preparaty te stosowane są w ciężkim zaostrzeniu niereagującym na glikokortykosteroidy;
    • terapię biologiczną – polega ona na dożylnym podawaniu specjalnych przeciwciał, które mają zdolność blokowania cząstek TNF-α; cząstki TNF-α wytwarzane są przez układ immunologiczny, mają znamienny udział w wywoływaniu stanu zapalnego; unicestwiając te cząstki, likwidujemy bądź znamiennie zmniejszamy stan zapalny; terapię biologiczną stosuje się w przypadku nieskuteczności glikokortykosteroidów i immunomodulatorów; w jej ramach stosuje się: infliksymab i adalimumab;
    1. aminosalicylany – sulfasalazyna, mesalazyna; grupa ma działanie przeciwzapalne; stosowane w łagodnym bądź umiarkowanym nasileniu choroby;
    2. antybiotyki – metronidazol i/lub cyprofloksacyna stosowane są w przypadku przetok okołoodbytniczych;
    3. leki objawowe – przeciwbólowe, przeciwbiegunkowe.

    Pacjenci z łagodnym zaostrzeniem nie zawsze otrzymują leki. Czasem samo leczenie żywieniowe (polegające na stosowaniu specjalistycznych preparatów żywieniowych) doprowadza do remisji. Jest to alternatywa dla stosowania kortykosteroidów, zwłaszcza u młodych osób, u których istnieje obawa, że efekty uboczne tych leków mogłyby zahamować wzrost dzieci. Leczenie żywieniowe często jest stosowane dodatkowo jako element wspomagający standardową terapię farmakologiczną. Celem jest wyrównanie deficytów pokarmowych, gdyż osoby chorujące na chorobę Leśniowskiego-Crohna są zagrożone niedożywieniem.

     

    Leki podtrzymujące remisję

     

    Celem stosowanego w okresach remisji leczenia podtrzymującego jest zapobieganie nawrotom choroby Leśniowskiego-Crohna. Ważnym elementem jest zaprzestanie palenia papierosów. Dzięki temu rzadziej występują ataki choroby. U chorych ze sporadycznymi zaostrzeniami, których nasilenie jest dość lekkie i dobrze reagują na leczenie, można zrezygnować z terapii podtrzymującej leczenie. U innych regularne przyjmowanie leków jest niezbędne i znacznie poprawia jakość życia. W leczeniu podtrzymującym stosuje się głównie immunomodulatory. Jeśli takie postępowanie nie jest wystarczająco skuteczne, sięga się po terapię biologiczną.

     

    Leczenie operacyjne

     

    Operacje u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna są przeprowadzane, jeśli leczenie farmakologiczne okazuje się nieskuteczne. W przypadku zmian w obrębie jelita zabieg polega na wycięciu zmienionego odcinka i odtworzeniu ciągłości przewodu pokarmowego. Nie zapewnia to jednak trwałego wyleczenia, u wielu pacjentów choroba powraca po różnym czasie, a często po kilku latach istnieje konieczność ponownej operacji.

    W przypadku zwężenia jelita pewną alternatywą dla tego sposobu postępowania jest jego operacyjne poszerzenie. Leczenie chirurgiczne jest również zwykle przeprowadzane w przypadkach powikłań choroby, takich jak przetoki, ropnie, czy rozległe zmiany okołoodbytowe.

     

    Rokowania

     

    Przebieg choroby Leśniowskiego-Crohna może być różny i zależy od lokalizacji zmian zapalnych oraz częstości i intensywności zaostrzeń. Około 50% chorych musi być operowanych, niektórzy nawet kilkukrotnie. Wznowy po operacji są znacznie częstsze, jeśli choroba dotyczy jelita cienkiego. Najczęstszą przyczyną operacji jest konieczność usunięcia zwężenia jelita. Nowoczesne leki immunosupresyjne znacznie poprawiają jakość życia, przyspieszają remisję i wydłużają okres jej trwania.

    Autor: lek. Monika Turlejska
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.