zarejestruj się zaloguj się

Zwłóknienie płuc

Tekst: Sylwia Mróz
Dodane: 25. października, 2013

Zwłóknienie płuc to jedna ze śródmiąższowych chorób płuc, prowadzących do zaburzeń wentylacji typu restrykcyjnego oraz upośledzenia wymiany gazowej. Choroba ta polega na pojawieniu się tkanki łącznej włóknistej w miejscu prawidłowej tkanki płucnej. Proces ten jest nieodwracalny, leczenie zwłóknienia płuc zazwyczaj nie przynosi pożądanych skutków, a rokowanie jest niestety niepomyślne.

SPIS TREŚCI:

    Przyczyny zwłóknienia płuc

     

    Częstym powodem pojawienia się tkanki włóknistej w płucach jest niekorzystne zejście płatowego zapalenia płuc. Jest ono wywołane przez grupę bakterii zwanych paciorkowcami. W jego przebiegu dochodzi do gromadzenia się wysięku włóknikowego w płucach. Po kilku tygodniach w pęcherzykach płucnych pojawiają się tzw. komórki żerne (tzn. makrofagi), które – zgodnie z nazwą – usuwają nadmiar włóknika, a powietrzność płuc wraca do normy. W przypadku komplikacji wysięk włóknikowy wewnątrz pęcherzyków ulega organizacji – wrastają do niego naczynia i dochodzi do masywnego rozrostu tkanki łącznej.

    Podobnie wygląda sytuacja w przypadku innych typów zapaleń płuc. Niekorzystnie przebiegające gojenie wirusowego, mykoplazmatycznego czy alergicznego zapalenia płuc skutkuje także rozrostem tkanki włóknistej w pęcherzykach płucnych.

    Zagrożeniem zwłóknienia płuc są również choroby ziarniniakowe, występujące w płucach. Należą do nich m.in.:

    • gruźlica,
    • sarkoidoza,
    • choroba berylowa,
    • grzybice.

    Istotą tych chorób, zgodnie z nazwą, jest obecność ziarniniaków, czyli zgrupowania makrofagów oraz innych komórek zapalnych i należących do układu odpornościowego. Są one najczęściej otoczone przez mankiet limfocytów – innych komórek umożliwiających działanie mechanizmów odporności. Może się zdarzyć, iż ziarniniaki zostają otoczone tkanką włóknistą, co zapoczątkowuje proces włóknienia miąższu płucnego.

    Kolejną przyczyną zwłóknienia płuc jest przetrwały, śródmiąższowy obrzęk płuc, czyli sytuacja, w której dochodzi do nagromadzenia nadmiaru płynu w miąższu płucnym. Stan ten występuje przede wszystkim w momencie, gdy ciśnienie krwi w krążeniu płucnym szybko wzrasta, co ma miejsce w ostrej, lewokomorowej niewydolności krążenia, w zwężeniu zastawki dwudzielnej, czyli przy zwiększonej objętości krwi krążącej.

    Zwłóknienie płuc jest również reakcją na substancje toksyczne dla tkanki płucnej:

    • nitrofurantoina (antybiotyk na infekcje układu moczowego),
    • busulfan, bleomycyna, metotreksat (leki przeciwnowotworowe),
    • paraquat (środek chwastobójczy) – w przypadku zatrucia może wywołać zwłóknienia płuc po 2–3 tygodniach.

    Schorzenie to może wystąpić również wskutek powikłań niewydolności oddechowej. W przebiegu tego zaburzenia w pęcherzykach płucnych powstają błony hialinowe (kwasochłonne masy zbudowane z białek pozbawionych wody), które ulegają z czasem organizacji w tkankę włóknistą.

    Ostatecznie włóknienie płuc może rozwinąć się z nieznanej przyczyny. Taka sytuacja ma miejsce w 50% przypadków rozsianego zwłóknienia płuc. Nie wyklucza się udziału palenia papierosów, refluksu żołądkowo-przełykowego i wdychania pyłów jako czynników sprzyjających rozwojowi tego schorzenia.

     

    Objawy zwłóknienia płuc

     

    Początek zwłóknienia płuc jest zwykle skryty. Duszność i suchy kaszel nasilają się przez wiele miesięcy. Czasem towarzyszy im utrata masy ciała i osłabienie. Oddech pacjenta jest płytki i przyspieszony. W późnym okresie choroby palce przybierają charakterystyczny wygląd – tzw. pałeczek dobosza i pojawiają się objawy przerostu mięśnia prawej komory serca (inaczej serca płucnego):

    • utrata przytomności,
    • sinawe zabarwienie skóry,
    • obrzęki.

    W przypadku poprzedzającego zapalenia płuc objawy rozpoczynają się zwykle ostrymi objawami grypopodobnymi:

    • bólami mięśni,
    • bólami głowy,
    • bólami gardła,
    • gorączką,
    • złym samopoczuciem.

     

    Jak rozpoznać zwłóknienie płuc?

     

    Do pewnego rozpoznania zwłóknienia płuc niezbędne jest badanie histopatologiczne. Wycinek płuca jest pobierany za pomocą biopsji chirurgicznej. Badaniem pomocniczym może być zdjęcie RTG klatki piersiowej. Stwierdza się na nim zacienienie zlokalizowane u podstawy płuc. Pomocna przy diagnozie powinna być informacja na temat przebytych chorób płuc lub przyjmowanych leków, które są przyczyną włóknienia. Idiopatyczne włóknienie płuc można też ewentualnie rozpoznawać na podstawie cech klinicznych choroby – w tym wypadku należy u pacjenta stwierdzić wszystkie 4 kryteria większe i 3 spośród 4 kryteriów mniejszych ustalonych przez Amerykańskie Towarzystwo Klatki Piersiowej oraz Europejskie Towarzystwo Oddechowe.

    Kryteria większe:

    • wykluczenie śródmiąższowych chorób płuc o znanej etiologii,
    • restrykcja w badaniu czynnościowym płuc (np. spirometria), upośledzenie wymiany gazowej w płucach,
    • zmiany siateczkowate w tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości, położone pod opłucną i u podstawy płuc,
    • wykluczenie innych chorób w badaniu histopatologicznym.

    Kryteria mniejsze:

    • pacjent w wieku powyżej 50 lat,
    • skryty początek duszności wysiłkowej, której nie tłumaczą inne przyczyny,
    • objawy choroby trwające co najmniej 3 miesiące,
    • trzeszczenia słyszalne u podstawy płuc podczas osłuchiwania stetoskopem w czasie wdechu.

     

    Leczenie zwłóknienia płuc

     

    Nie udowodniono, aby jakikolwiek sposób leczenia zmieniał korzystnie przebieg zwłóknienia płuc. Włóknienie jest procesem nieodwracalnym i tylko przeszczep płuc mógłby uchronić chorego przed zgonem. Jest to jednak bardzo radykalne rozwiązanie, nie stosowane zbyt często. W związku z tym stosuje się głównie leczenie objawowe, mające na celu poprawę jakości życia pacjenta.

    Początkowo wprowadza się rehabilitację, tlenoterapię i leki przeciwkaszlowe, głównie doustne opioidy. Należy także bezwzględnie zaprzestać palenia tytoniu. U chorych bez przeciwwskazań stosuje się kortykosterydy w połączeniu z azatiopryną (hamuje komórki układu odpornościowego) lub cyklofosfamidem (tzw. cytostatyk, powoduje śmierć komórek, stosowany w leczeniu nowotworów).

    Leczenie zwłóknienia płuc w większości wypadków jest nieskuteczne, a rokowanie złe. Średni okres przeżycia wynosi 3 lata. Ostatecznie dochodzi do niewydolności oddechowej, nadciśnienia płucnego i niewydolności serca. U 10–15% pacjentów rozwija się rak płuca.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.