zarejestruj się zaloguj się

Zapalenie płuc

Tekst: lek. Sylwia Jastrzębowska
Zapalenie płuc
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 22. stycznia, 2014

Zapalenie płuc jest to stan zapalny płuc spowodowany przez wirusy, bakterie, mykoplazmy i chlamydie. Mikroorganizmy dostają się do dróg oddechowych najczęściej drogą kropelkową lub w następstwie aspiracji wydzieliny z górnych dróg oddechowych (w razie ich zapalenia). W rzadszych przypadkach bakterie dostają się do płuc razem z krwią. Zapalenie płuc leczone jest przede wszystkim antybiotykami.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest zapalenie płuc?

     

    Pod pojęciem zapalenia płuc kryje się stan zapalny tkanki śródmiąższowej płuc, wywołany najczęściej przez wirusy lub bakterie. I choć organizm posiada swoiste bariery ochronne, które pozwalają zwalczyć te czynniki, zdarzają się sytuacje, kiedy ta forma ochrony zawodzi – wtedy też patogeny rozmnażają się i kolonizują stopniowo tkankę płuc.

    Dochodzi do rozwoju stanu zapalnego z jego wszystkimi następstwami. Szacuje się, że schorzenie to stanowi niemal 10% przyczyn przyjęć do szpitala wśród osób dorosłych. Może przebiegać niemal bezobjawowo, doprowadzając do pełnego wyzdrowienia pacjenta w czasie kilku tygodni lub też stać się bezpośrednią przyczyną zgonu. Podstawowym orężem w walce z zapaleniem płuc są antybiotyki, ale nie zawsze są one wystarczające.

     

    Jak dochodzi do infekcji?

     

    Mikroorganizmy dostają się do dróg oddechowych najczęściej drogą kropelkową lub w następstwie aspiracji wydzieliny z górnych dróg oddechowych w razie ich zapalenia. W rzadszych przypadkach zapalenia płuc bakterie dostają się do płuc razem z krwią – dzieje się tak, kiedy w organizmie znajduje się inne ognisko infekcji.

    Spośród bakterii zapalenie płuc najczęściej wywołują pneumokoki. Są one odpowiedzialne za niemal połowę przypadków tego schorzenia u osób dorosłych. Rzadziej stwierdza się obecność bakterii Klebsiella pneumoniae, Escherichia coli oraz bakterii beztlenowych. Jednak nawet fizjologiczna flora bakteryjna jamy ustnej także może stać się czynnikiem etiologicznym.

    Drugim czynnikiem odpowiedzialnym za zapalenie płuc są wirusy. Zdecydowanie częściej atakują one dzieci, u dorosłych natomiast najczęstszy schemat zachorowania to infekcja górnych dróg oddechowych i wtórne do niej tzw. nadkażenie bakteryjne. Wśród wirusów dominują wirus grypy i adenowirusy.

    Mykoplazmy i chlamydia to organizmy, które najczęściej dają obraz tzw. nietypowego zapalenia płuc, czyli przebiegającego z niewielkimi lub niecharakterystycznymi objawami klinicznymi.

    Dla wszystkich tych patogenów wspólny jest mechanizm działania – wywołują miejscowy stan zapalny, napływ komórek wydzielających specjalne substancje prozapalne, rozszerzenie drobnych naczyń krwionośnych i powstanie wysięku w pęcherzykach płucnych. W zależności od umiejscowienia opisanych zmian wyróżniamy:

    • płatowe zapalenie płuc (zajęty jest cały płat płuca),
    • odoskrzelowe zapalenie płuc (zmiany rozprzestrzeniają się przez drogi oddechowe, ulokowane zwykle w sąsiedztwie drzewa oskrzelowego),
    • śródmiąższowe zapalenie płuc (najczęściej wirusowe, zajmujące nie tyle same pęcherzyki płucne, co tkankę śródmiąższową pomiędzy nimi).

    Zajęta przez stan zapalny tkanka płuc zostaje wyłączona z procesu oddychania, a co za tym idzie, dochodzi do niedotlenienia, pacjent zaś prezentuje znane nam typowe objawy:

    Odkrztuszanie żółtej lub zielonej plwociny jest charakterystyczne dla infekcji bakteryjnej.

     

    Powikłania zapalenia płuc

     

    Wśród możliwych następstw zapalenia płuc wymienia się między innymi ropień płuc, który wymaga drenażu i leczenia antybiotykami. Innymi konsekwencjami mogą być: wysięk w jamie opłucnej, zrosty opłucnej, przewlekły zespół płucno-sercowy i niewydolność mięśnia sercowego, zapalenie opłucnej i odma, czy wreszcie długotrwały zespół zmęczeniowy. U dzieci koniecznie należy pamiętać o badaniu słuchu po przebytym zapaleniu płuc, ponieważ niektóre z antybiotyków mogą uszkodzić struktury ucha wewnętrznego.

     

    Kto jest szczególnie podatny na zapalenie płuc?

     

    Każdy organizm jest inny i każdy też inaczej radzi sobie ze zwalczaniem patogenów. Jak łatwo się domyślić, wszystkie czynniki osłabiające ogólną sprawność i odporność organizmu stanowią jednocześnie czynniki sprzyjające zachorowaniu na zapalenie płuc. Do takich sytuacji należy:

    • wcześniejsze zachorowanie na infekcję górnych dróg oddechowych lub współistniejące schorzenia układu oddechowego, zwłaszcza przewlekła choroba obturacyjna,
    • nadużywanie alkoholu,
    • palenie papierosów,
    • niewydolność serca,
    • niedożywienie i stany przemęczenia fizycznego,
    • praca w warunkach narażenia na pyły metali,
    • wszystkie choroby związane z upośledzeniem odporności organizmu, a także stosowanie leków o takim działaniu, np. glikokortykosteroidów,
    • współistnienie nowotworu.

    Oczywiście bardziej podatne na zapalenie płuc są osoby w podeszłym wieku, chorujące na schorzenia przewlekłe (w tym cukrzycę) oraz dzieci, u których nie w pełni rozwinięty jest system odpornościowy. Czynnikami sprzyjającymi kolonizacji jamy ustno-gardłowej bakteriami są hospitalizacje i pobyty w zakładach opieki zdrowotnej, leczenie immunosupresyjne, przebyta antybiotykoterapia, rozległe urazy i stany ciężkie. Również zła higiena jamy ustnej i rozległa próchnica to stany sprzyjające rozwojowi w jamie ustnej flory bakteryjnej, która może powodować zapalenie płuc.

     

    Jak zapobiegać zachorowaniu?

     

    Profilaktyka zachorowania na zapalenie płuc dzieli się na swoistą i nieswoistą. Do pierwszej grupy zaliczamy:

    • przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia i niepalenie tytoniu,
    • dbałość o higienę,
    • odpowiedni ubiór,
    • unikanie miejsc, w których narażeni będziemy na kontakt z osobami chorymi.

    Ryzyko zapalenia płuc zmniejsza również dbanie o higienę jamy ustnej. Powszechnie dostępna szczepionka na grypę chroni też przed zapaleniem płuc spowodowanym zakażeniem wirusem grypy i jest to już przykład profilaktyki swoistej, czyli ukierunkowanej na konkretny patogen. Szczepionka ta może – i powinna – być stosowana przez osoby bez żadnych chorób przewlekłych, które chcą zmniejszyć ryzyko zachorowania na grypę, ale przede wszystkim przez osoby z grup ryzyka. Dostępna jest również szczepionka przeciwko Streptococcus pneumoniae, czyli wspomnianym pneumokokom. Przeznaczona jest również głównie dla osób ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na zapalenie płuc, np. osób chorujących na schorzenia przewlekłe, pacjentów z upośledzeniem odporności czy w podeszłym wieku, przebywających w domach opieki. Jest także wskazana u dzieci z upośledzeniem odporności.

    Metody zapobiegania zachorowaniu pacjentów przebywających w szpitalu stoją głównie po stronie personelu. Należą do nich: odkażanie rąk, dekontaminacja sprzętu medycznego i sal chorych, odpowiednia izolacja osób będących źródłem zakażenia. Niestety, zakażenia szpitalne wciąż stanowią duży odsetek i nie wynika to bynajmniej z zaniedbań personelu, ale z namnażania się bakterii odpornych na antybiotyki, a to prawdopodobnie jest konsekwencją nagminnego nadużywania leków przez społeczeństwo.

    Autor: lek. Sylwia Jastrzębowska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Duszność u dziecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.