zarejestruj się zaloguj się

Skurcz oskrzeli

Tekst: lek. Rafał Drobot
Dodane: 25. sierpnia, 2015

Skurcz oskrzeli (syn. bronchospazm) jest stanem chorobowym będącym wynikiem nagłego skurczu mięśni wchodzących w skład ściany oskrzeli i ewentualnie oskrzelików. Efektem końcowym jest zwężenie światła dróg oddechowych (syn. bronchokonstrykcja) powodujące nagłe pojawienie się u pacjenta uczucia duszności. Najczęstsze objawy to: kaszel, duszność, ucisk, świsty.
 

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest skurcz oskrzeli i jakie są jego objawy?

     

    Skurcz oskrzeli to nagła, niezależna od woli człowieka reakcja mięśniówki dróg oddechowych, która doprowadza do zwężenia światła tych dróg, a w konsekwencji prowadzi do utrudnionej wymiany gazowej.

    Pacjenci ze skurczem oskrzeli najczęściej prezentują następujące objawy:

    • kaszel o charakterze napadowym, nieproduktywny;
    • duszność o nagłym początku, głównie wydechowa;
    • ucisk w klatce piersiowej;
    • świsty stwierdzane osłuchowo badaniem przy pomocy słuchawki lekarskiej (stetoskopu).

     

    Jakie są czynniki ryzyka skurczu oskrzeli?



    Istnieje co najmniej kilkanaście czynników ryzyka znamiennie zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia skurczu oskrzeli u konkretnego chorego. Należy do nich zaliczyć:

    • dodatni wywiad lub obciążenie rodzinne astmą oskrzelową lub alergią na pyłki roślin, pleśń, sierść zwierząt, kurz, lateks, składniki żywności itp.;
    • powtarzające się lub niedawno przebyte infekcje górnych dróg oddechowych – np. ostre zapalenie oskrzeli;
    • okresy zwiększonej aktywności ruchowej lub wykonywania ćwiczeń fizycznych;
    • narażenie na substancje o działaniu drażniącym błonę śluzową oskrzeli i oskrzelików – dym (w tym tytoniowy), zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, drażniące zapachy, suche i zimne powietrze itp.;
    • stosowanie niektórych leków – w tym antybiotyków, leków przeciwko nadciśnieniu tętniczemu, kwasu acetylosalicylowego, niesteroidowych

     

    Skurcz oskrzeli – przyczyna to astma oskrzelowa

     

    Wśród najczęściej występujących przyczyn skurczu oskrzeli wymienić należy astmę oskrzelową.

    Astma oskrzelowa a właściwie jej zaostrzenie (napad astmy, atak astmy) – to efekt przewlekłego procesu zapalnego toczącego się w obrębie dróg oddechowych, z obecnością licznych komórek zapalnych w obrębie błony śluzowej. W czasie zaostrzenia astmy komórki te uwalniają liczne substancje – tzw. mediatory zapalenia, które prowadzą nie tylko do skurczu oskrzeli, ale również do:

    • obrzęku błony śluzowej dróg oddechowych;
    • zwiększenia wydzielania i gromadzenia się śluzu.

    Nieleczony, przedłużający się stan astmatyczny grozi rozwojem ostrej niewydolności oddechowej z następczą utratą przytomności, do śmierci pacjenta włącznie.

    W ustaleniu celu leczeniu, kluczową rolę odgrywa właśnie skurcz oskrzeli. Dlatego też podaje się pacjentom leki, które powodują szybki rozkurcz oskrzeli. Są to głównie  wziewne krótkodziałające β2-mimetyki (z wyboru salbutamol), a także glikokortykosteroidy oraz tlenoterapia. Jako leczenie drugiego rzutu (wspomagające) można zastosować bromek ipratropium, siarczan magnezu oraz teofilinę.

     

    Skurcz oskrzeli po wysiłku fizycznym

     

    Skurcz oskrzeli po wysiłku fizycznym jest pojęciem czynnościowym, rozpoznawanym tylko i wyłącznie na podstawie wyników badania spirometrycznego w próbie prowokacyjnej. Próba ta ma na celu ocenę nadreaktywności oskrzeli (ich wzmożonej odpowiedzi na czynnik potencjalnie wywołujący skurcz oskrzeli). Po inhalacji taką substancją ocenia się parametr określany jako natężoną objętość wydechową pierwszosekundową – FEV1. Jeżeli spada ona o minimum 10%, to znaczy, że doszło do skurczu oskrzeli.

    Do postawienia diagnozy nie jest więc niezbędna obecność u pacjenta jakichkolwiek objawów chorobowych. Najczęściej skurcz oskrzeli po wysiłku fizycznym obserwuje się osób młodych oraz chorych na astmę. Lekami pierwszego wyboru stosowanymi zarówno w zapobieganiu, jak i w leczeniu przedłużającego się bądź nieustępującego napadu powysiłkowego skurczu oskrzeli są opisane powyżej wziewne krótkodziałające β2-mimetyki – np. salbutamol. Nagłego skurczu oskrzeli można również uniknąć poprzez intensywną rozgrzewkę poprzedzającą rozpoczęcie właściwych ćwiczeń fizycznych.

     

    Reakcja anafilaktyczna



    Anafilaksja anafilaksja to występująca nagle uogólniona (ogólnoustrojowa) reakcja nadwrażliwości o charakterze alergicznym bądź niealergicznym, manifestująca się objawami ze strony:

    • układu oddechowego – spowodowanymi skurczem oskrzeli i lokalnym obrzękiem błony śluzowej;
    • skóry – w tym obrzękiem naczynioruchowym lub pokrzywką;
    • układu pokarmowego – w tym nudnościami, wymiotami bądź biegunką oraz dolegliwościami bólowymi zlokalizowanymi w obrębie jamy brzusznej;
    • układu sercowo-naczyniowego – niedociśnieniem tętniczym (hipotensją) i innymi objawami wstrząsu.

    Kluczową rolę w leczeniu reakcji anafilaktycznej odgrywa przerwanie narażenia na czynnik ją wywołujący. Lekiem pierwszego wyboru jest adrenalina stosowana podskórnie za pomocą ampułkostrzykawki w przednio-zewnętrzną powierzchnię uda. Pomocniczo stosuje się leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy, których głównym doraźnym zadaniem jest zapobieganie narastaniu objawów reakcji anafilaktycznej.

     

    Psychogenny i odruchowy skurcz oskrzeli

     

    Niektóre czynniki zewnętrzne powodujące wystąpienie u chorego krótkotrwałego, ale silnego stresu psychicznego mogą skutkować nagłym skurczem oskrzeli. Mechanizm tego zjawiska upatruje się w hiperwentylacji z następczym spadkiem prężności dwutlenku węgla we krwi, co powoduje wystąpienie zasadowicy oddechowej u pacjenta.

    Z kolei do odruchowego skurczu oskrzeli może dojść w niemal każdym przypadku mechanicznego podrażnienia powierzchni błony śluzowej dróg oddechowych. W praktyce klinicznej najczęściej spotykanymi czynnikami wyzwalającymi skurcz oskrzeli są ciała obce oraz balon uszczelniający rurki intubacyjnej podczas znieczulenia ogólnego.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.